Tường trình đặc biệt từ vựa lúa miền Tây: Thiếu gạo là tất yếu

Chủ nhật, 03 Tháng mười hai 2006, 15:05 GMT+7
  • Tuong trinh dac biet tu vua lua mien Tay Thieu gao la tat yeu
    Bạn hàng từ Cai Lậy, Tiền Giang lên lùng mua lúa vụ ba đang thu hoạch ở Vĩnh Xương, Tân Châu, An Giang
    Vùng lúa lớn ĐBSCL đang bị dịch bệnh tấn công và đứng trước nguy cơ thiếu ăn cũng như thiếu trầm trọng gạo để xuất khẩu. Xung quanh câu chuyện rất “nóng” này, phóng viên TS đã đặt một số câu hỏi lên bàn tiến sĩ LÊ VĂN BẢNH - phó viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL.

    >> Những ngày lúa bệnh

    + Dịch bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá đang gây hại thế nào ở ĐBSCL?

    - Dịch xuất hiện tại khu vực này ngay từ vụ hè thu vừa rồi nhưng chưa được khống chế. Số liệu đến nay (tôi nắm được chưa thật đầy đủ) dịch đang gây hại hơn 60.000ha trên tổng số khoảng 1,5 triệu ha lúa đông xuân. Gần như tỉnh nào trong khu vực này cũng bị nhiễm bệnh nhưng nặng nhất là ba tỉnh Long An, Trà Vinh và Sóc Trăng.

    Chính phủ đã thành lập ban chỉ đạo chống dịch do Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Bùi Bá Bổng làm trưởng ban, với sự tham gia của các viện, trường trong khu vực ĐBSCL. Hiện tại dù đã cố gắng nhưng chưa thể nói trước điều gì bởi dịch diễn biến rất phức tạp, mức độ lây lan khá nhanh.

    Theo Viện Lúa ĐBSCL, trong số các giống lúa đại trà, các giống lúa có mức độ chống chịu rầy nâu và đạo ôn ở mức chấp nhận được và giữ vai trò chủ lực cho sản xuất vụ đông xuân 2007 là OM 576, IR 64, VND 95-20, AS 996, OMCS 2000, IR 50404, OM 2517, OM 4498, OM 2395...

    Các giống lúa chủ lực nhiễm trung bình đến nặng rầy nâu và đạo ôn trên diện rộng cần được chú ý hoặc xem xét giảm bớt diện tích, đặc biệt những vùng có áp lực cao là Jamine 85, OM 1490, OM 2717, VD 20, ST 3, OM 2514.

    Viện Lúa cũng khuyến cáo đề nghị các tỉnh trong khu vực cần đặc biệt chú ý đến diễn biến của dịch rầy nâu và đạo ôn xảy ra năm 2006 và phản ứng của các giống lúa với hai đối tượng này.

    Nguyên tắc chung là mỗi vùng chỉ nên sử dụng 4-5 giống chủ lực, nhưng giống chủ lực cũng không chiếm diện tích quá lớn trên 40%.

    + Chúng ta có thể khống chế được dịch không, và bao giờ mới khống chế được, thưa ông?

    - Bây giờ anh hỏi có khống chế được không và bao giờ mới khống chế được thì khó cho tôi quá, bởi nguồn lây lan virus tồn lưu trong nhiều vụ sản xuất trong khi chúng ta chưa có thuốc đặc trị. Tôi chỉ đoan chắc chúng ta có thể khống chế được mức độ thiệt hại trong vụ sản xuất này khi có sự vào cuộc quyết liệt của không chỉ các nhà khoa học, nhà quản lý mà cần phải có sự tham gia của chính người dân. Người dân phải chấp hành triệt để biện pháp tiêu hủy lúa nhiễm bệnh khi có yêu cầu của nhà khoa học và chính quyền địa phương.

    + Có ý kiến cho rằng để xảy ra dịch trên diện rộng là do thiếu vai trò hướng dẫn của các nhà khoa học, mà Viện Lúa là một trong những cơ quan đứng mũi chịu sào?

    - Viện chúng tôi đã làm, đã khuyến cáo nhiều rồi đấy chứ! Không chỉ khuyến cáo các loại giống tốt kháng rầy cao, nguy cơ dịch, cảnh báo môi trường trên mạng, gửi đến các chi cục bảo vệ thực vật và phát đến tận ấp mà liên tục trên các phương tiện truyền thông chúng tôi đã cảnh báo từ nhiều năm nay rằng: dịch bệnh sẽ xảy ra trên diện rộng là tất yếu nếu người dân cứ làm lúa liền tù tì mà không cho đất ngơi nghỉ; không xem trọng đảm bảo kết hợp ba yếu tố có tính quyết định là dịch bệnh, môi trường, giống.

    Nhưng do người dân và chính quyền địa phương chủ quan không cương quyết tuân thủ lịch thời vụ, giống, người dân cứ nghĩ không đáng lo vì từ lâu họ đã được tập huấn, đã có phương pháp ba giảm ba tăng, có nhiều loại thuốc bảo vệ thực vật hỗ trợ mình trong sản xuất là ổn, khi dịch xảy ra thì trở bộ không kịp, hoang mang.

    + Còn nguyên nhân nào khác không, thưa ông?

    Tuong trinh dac biet tu vua lua mien Tay Thieu gao la tat yeu
    Tiến sĩ LÊ VĂN BẢNH - phó viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL
    - Ngoài các yếu tố trên tôi nghĩ đổ lỗi hoàn toàn do chính quyền thì cũng không nên, nhưng đúng là dù có hướng dẫn song các anh ở địa phương cũng có phần lúng túng, thiếu quyết liệt trong định hướng cho nông dân. Mặt khác cơ sở hiện đang rất thiếu cán bộ theo dõi nông nghiệp, kỹ thuật, một anh cán bộ kỹ thuật khuyến nông phải quản 3.000-4.000ha lúa thì sao xuể, trước đây ở xã có anh phó chủ tịch phụ trách nông nghiệp nhưng nay không còn nên rất khó. Đó là chưa nói đến nhiều nơi nông dân khi có lúa bị bệnh cán bộ xã, ấp đến yêu cầu tiêu hủy dân không tin, không chịu nghe.

    + Nhưng thực tế có nơi chính quyền đã làm rất quyết liệt, thậm chí đã kỷ luật cả chủ tịch xã vì không chấp hành chủ trương nghiêm cấm sản xuất vụ ba?


    - Tôi có nghe chuyện này, chẳng hạn ở An Giang ba bốn vị chủ tịch xã đã bị kỷ luật vì không chấp hành chủ trương để dân tiếp tục xạ lúa vụ ba; hay ở Vĩnh Long có huyện có tới gần 500 cán bộ, đảng viên bị đề nghị khiển trách Đảng vì không chấp hành chủ trương cấm xạ chay, dưỡng chét (xạ không cày), không để đất nghỉ ngơi dẫn đến tồn lưu mầm bệnh virus rầy nâu, vàng lùn, lùn xoắn lá cao... Tuy nhiên, tôi cho rằng đây chỉ là biện pháp tình thế thôi chứ chưa làm xoay chuyển tình hình nhận thức, ngay cả gia đình cán bộ cũng nhận thức làm lúa dễ quá, để đất trống uổng mà.

    + Thưa ông, nhiều chuyên gia dự báo vùng ĐBSCL sẽ thiếu đói và thiếu gạo xuất khẩu trong năm nay?

    - Chúng tôi chia sẻ ý kiến này. Viện Lúa đang rất lo và không chỉ những nhà khoa học lo, nông dân lo mà ngay cả Chính phủ và lãnh đạo các tỉnh ở đồng bằng cũng rất lo chuyện này xảy ra nên đã có một loạt biện pháp chỉ đạo phòng chống dịch và tạm dừng xuất khẩu gạo. ĐBSCL có trên 18 triệu dân, hằng năm sản xuất ra khoảng 19 triệu tấn lúa (nghĩa là cứ một người dân làm ra khoảng trên một tấn lúa, đứng đầu cả nước và khu vực) nhưng hiện đang phải mua gạo từ miền Bắc, miền Trung và gạo ngoại từ Thái Lan, Campuchia. Thiếu ăn thì có lẽ chỉ mới là nguy cơ thôi, nhưng thiếu gạo xuất khẩu là rất rõ nếu không có biện pháp vào cuộc quyết liệt của các nhà khoa học, chính quyền và người dân tham gia khống chế dịch.

    + Tiến sĩ có cho rằng nghịch lý không khi ở ngay vựa lúa mà người dân lại lo thiếu ăn?

    - Nghe qua có vẻ là nghịch lý, nhưng chúng tôi không bất ngờ về việc này. Từ nhiều năm nay chúng tôi đã dự báo và có khuyến cáo đến chính quyền và nông dân về nguy cơ dịch bệnh trên diện rộng ảnh hưởng an ninh lương thực.

    Tuy nhiên, do nông dân ĐBSCL chưa có thói quen tích trữ lương thực như ở miền Bắc, miền Trung, đơn giản là họ nghĩ vùng này chẳng có thiên tai, trong khi làm ra hạt lúa dễ quá, cứ vài tháng sau khi thu hoạch lại có lúa mới ăn rồi nên khỏi phải tích trữ chật nhà. Nên khi có dịch xảy ra trên diện rộng hai vụ liên tục là nông dân gần như trắng tay. Tôi nghĩ tới đây chính quyền phải khuyến cáo người dân xoay chuyển thói quen này.

    + Và liệu chúng ta phải nhường chỗ cho gạo ngoại xâm nhập đến bao giờ?

    - Tôi nghĩ việc vựa lúa đang phải nhập gạo từ miền Trung, miền Bắc hay nhập gạo Thái Lan, Campuchia về dùng cũng là chuyện bình thường của qui luật tất yếu cung cầu thôi. Chúng ta cứ hình dung chuyện gạo ngoại tràn vào ĐBSCL cũng giống như chuyện chảy máu xăng dầu qua Campuchia trong thời gian qua vậy.

    Một khi nông dân ta hết lúa, lúa gạo trong nước lại đang có giá thì gạo ngoại tràn qua là tất yếu. Có điều là chúng ta hơi buồn, chạnh lòng vì nông dân ta không đón được thời cơ. Từ chỗ lúa đang đứng ở mức chừng 2.300-2.400đ/kg, đùng một cái vọt lên cao gấp đôi trên 4.000đ/kg thì bà con ta không còn lúa để bán mà đành đứng nhìn lúa gạo ngoại tung hoành trên quê mình.

    HOÀNG TRÍ DŨNG thực hiện

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Chủ đề liên quan: Tường trình đặc biệt từ vựa lúa miền Tây: Thiếu gạo là tất yếu

    Nhận xét tin Tường trình đặc biệt từ vựa lúa miền Tây: Thiếu gạo là tất yếu

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tường trình đặc biệt từ vựa lúa miền Tây: Thiếu gạo là tất yếu bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Tuong trinh dac biet tu vua lua mien Tay Thieu gao la tat yeu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tường trình đặc biệt từ vựa lúa miền Tây: Thiếu gạo là tất yếu ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - TIN XÃ HỘI