Thấy gì qua các đợt thanh tra giá thuốc?

Thứ hai, 19 Tháng tư 2004, 00:10 GMT+7
  • Thay gi qua cac dot thanh tra gia thuoc
    Kê toa thuốc nào cho bệnh nhân?
    Sau các “cơn sốt”giá thuốc, Bộ Y tế và các ngành liên quan đã tổ chức nhiều đợt thanh tra. Qua đó càng bộc lộ những bất cập trong quản lý, từ việc để các công ty độc quyền trong nhập khẩu và phân phối đến một hệ thống mua bán thuốc lòng vòng quá nhiều tầng nấc trung gian...

    Độc quyền & tha hồ làm giá

    Tại TP.HCM, Zuellig Pharma VN (ZPV) nhập ủy thác qua Công ty cổ phần Dược liệu trung ương II (Phytopharma) với phí ủy thác 1%. Sau ba năm hoạt động, công ty nắm quyền phân phối 549 mặt hàng (trong đó có 542 mặt hàng nhập khẩu), cho 263 doanh nghiệp kinh doanh thuốc trong nước và 10 bệnh viện (BV) có giấy phép đầu tư của Bộ Kế hoạch - đầu tư.

    Chúng ta kêu gọi đạo đức, lương tâm của người làm nghề liên quan đến sức khỏe nhân dân. Ai cũng muốn giàu, muốn sung sướng. Nhưng xin đừng làm giàu, sung sướng trên... “xác chết” của người khác!

    Đại biểu Quốc hội
    Nguyễn Thị Hoài Thu

    Đối với BV, nhà thuốc, bán lẻ... thì ZPV không được phép phân phối trực tiếp.Vậy là ZPV “lách” bằng cách ký một hợp đồng gọi là phân phối qua Phytopharma.

    Nhưng thực chất Phytopharma chỉ xuất hóa đơn và hưởng 0,5% theo trị giá trên hóa đơn xuất ra, mặc tình để nhân viên ZPV tiếp xúc khách hàng, giao hàng từ kho của ZPV, quyết định giá bán và thu tiền của khách hàng. Doanh số phân phối các thuốc này khoảng 800 tỉ đồng/năm.

    Với “chiêu” tương tự, các công ty đa quốc gia, công ty TNHH phân phối trong nước cũng nắm độc quyền nhập thuốc, chênh lệch giá mua vào và bán ra từ 50-347%. Có đơn vị độc quyền hàng chục mặt hàng như Công ty TNHH Việt Đức (138B8 Tô Hiến Thành, phường 15, quận 10, TP.HCM) độc quyền 17 mặt hàng của Hãng Hexal AG (Đức).

    Ngoài việc tăng giá thuốc từ các công ty nắm mặt hàng độc quyền, trong quá trình mua đi bán lại giữa các công ty với nhau, cứ mỗi tầng nấc hưởng chênh lệch bình quân từ 10-30%. Tại hai trung tâm bán sỉ dược phẩm quận 10 và 11, TP.HCM, kiểm tra một số cửa hàng cho thấy giá thuốc mua vào và bán ra dao động từ 10-210%.

    Đơn vị sản xuất nhượng quyền như Công ty liên doanh Sanofi Synthelabo VN tăng 5% với tất cả mặt hàng. Mặc dù đã được hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước VN nhưng giá bán buôn thuốc sản xuất trong nước có những mặt hàng đắt hơn giá CIF xuất khẩu ra nước ngoài.

    Đơn cử Lactacyd 250 FH chai 250 ml bán tại VN 38.095 đồng, nhưng xuất khẩu sang Hong Kong chỉ 13.000 đồng; Alpha-choay hộp 20 viên: bán trong nước 25.238 đồng, xuất khẩu sang Phnom Penh 20.241 đồng...

    Thuốc phi mậu dịch, mặc dù gọi là “hàng quà biếu chỉ để chữa bệnh cho người thân”, nhưng theo báo cáo của Hải quan TP.HCM, từ tháng 1 đến 12-2003 khối lượng thuốc phi mậu dịch nhập vào VN qua cửa khẩu bưu điện lên tới khoảng 32 tấn!

    Tại Hà Nội, thuốc ngoại tăng qua nhiều khâu phân phối, đặc biệt kháng sinh, thuốc bổ là thuốc dùng thường xuyên đã tăng từ 20-85%.

    Qua thanh tra một số doanh nghiệp trọng điểm cho thấy đại bộ phận doanh nghiệp nhà nước nhập ủy thác cho công ty TNHH, tư nhân, chỉ thu phí 2-15% và chuyển trả hàng cho các công ty này phân phối độc quyền, cắt lô, hưởng tỉ lệ chênh lệch từ 50-300%. Các thuốc này được bán vào nhà thuốc BV, khoa dược BV, trung tâm y tế hoặc bán ngược lại công ty XNK nhà nước để đấu thầu bán vào khoa dược BV!

    Có DN nhà nước như Công ty Dược phẩm trung ương 1 (DP T.Ư 1) nhập ủy thác cho các công ty: Đông Đô, Thiên Thành, DEKA, thuốc được để tại kho của DP T.Ư 1, xuất hóa đơn qua nhiều khâu nhưng doanh nghiệp ủy thác vẫn tính đủ các phí để tăng giá qua mỗi khâu lưu thông.

    Công ty DP T.Ư 1 với chức năng kinh doanh, xuất nhập khẩu, bán buôn, bán lẻ nguyên liệu và thành phẩm dược. Trong 1.500 mặt hàng kinh doanh, có 340 mặt hàng thành phẩm nhập khẩu trực tiếp, 530 mặt hàng ngoại mua trên thị trường nội địa, còn lại là nguyên liệu và thuốc sản xuất trong nước. Công ty cổ phần Traphaco kinh doanh 252 mặt hàng, thì chỉ 18 mặt hàng nhập khẩu trực tiếp, 46 mặt hàng ngoại mua trên thị trường (chủ yếu của hai công ty ZPV và Diethelm).

    Giá thuốc ngoại nhập mua lại trên thị trường (của Zuellig, Diethelm, Sanofi) từ đầu năm đến nay tăng giá 2-3 đợt, bình quân mỗi đợt tăng 10-12%, cá biệt có mặt hàng tăng 79%. Tại các công ty TNHH, với những mặt hàng nhập ủy thác qua các công ty nhà nước và chỉ do một công ty phân phối độc quyền, cắt lô thì tỉ lệ tăng giá từ 20%-377%!

    Giá thuốc tại BV càng... trời ơi!

    Qua thanh - kiểm tra tại năm BV lớn ở TP.HCM và Hà Nội, có tổng số 2.162 loại thuốc được cung ứng vào BV, trong đó có 222 loại tăng giá (chiếm 10%), với mức tăng từ 5-10% (chiếm 54%), tăng 11-20% (chiếm 27%) và tăng trên 20% (chiếm 19%).

    Tại Hà Nội, phát hiện một số lớn chủng loại thuốc đưa vào BV qua đấu thầu chỉ mang tính hình thức, đấu thầu bằng tên biệt dược với giá cao hơn giá phân phối ngoài thị trường. Có đơn vị chỉ với 13 mặt hàng trúng thầu giá cao, tổng số tiền chênh cao hơn thị trường là 340 triệu đồng!

    Qua điều tra của chúng tôi, BV nào cũng có hội đồng thuốc BV với đầy đủ thành phần, cơ cấu, tổ chức đấu thầu công khai... nhưng trớ trêu là thuốc cùng loại, giá thấp lại rớt thầu vì không đủ để chi phần trăm hoa hồng. Đó cũng là nguyên nhân tại sao các công ty sản xuất thuốc trong nước muốn bán trực tiếp vào BV cũng không được, vì theo qui định chỉ được chiết khấu 1-3%.

    Nếu may mắn trúng thầu, BV chỉ mua chiếu lệ 1-2 đợt với số lượng thấp, rồi tìm... 1.001 lý do để từ chối. Nhưng cũng chính thuốc này sang tay qua một công ty TNHH để nâng giá vài chục phần trăm, 100-200%... nhằm có khoản chi hoa hồng đẹp thì BV lại sẵn sàng cho trúng thầu!


    Chênh lệch giữa giá bán với giá trúng thầu trong bệnh viện

    Hoạt chất chính

    Tên biệt
    dược

    Giá bán

    Giá trúng
    thầu (đồng)

    Erythropoetin

    Epokin 1000 UI

    68.490 đ/lọ

    119.048

    Ceftriazone 1g

    Trizone 1g

    19.000 đ/lọ

    47.500

    Aminosteril 500

    43.230 đ/chai

    64.800

    Cefoperazone 1g

    Biocefazon

    40.000 đ/lọ

    80.952

    Cefepim 1g

    Axepim 1g

    214.300 đ/lọ

    235.700

    Ceftriaxone 1g

    Rocefin 1g

    149.500 đ/lọ

    155.400

    Oxaxilin 1g

    Bristopen 1g

    35.200 đ/lọ

    38.700

    Atifloxaxin 400 mg

    Tequin 400

    10.700 đ/viên

    33.300

    Amikacin 0,25

    Amiklin 0,25

    67.800 đ/lọ

    72.500

    Propofol 1% 20ml

    Propofol 1%

    36.744 đ/lọ

    84.762

    Nguyên nhân của mọi nguyên nhân...

    Tại cuộc họp sáng 15-4-2004 của đoàn đại biểu Ủy ban các vấn đề xã hội (UBCVĐXH) của Quốc hội nghe ý kiến của TP.HCM về biến động giá thuốc, nhiều ý kiến cho rằng cái chính là đạo đức nghề nghiệp.

    Đại biểu Huỳnh Thành Lập, phó trưởng đoàn thường trực (chuyên trách) đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, nói rõ: “Tôi lấy tư cách cá nhân khẳng định giá thuốc tăng cao là do độc quyền, nếu không phá vỡ thế độc quyền thì không bình ổn, không giải quyết vấn đề giá thuốc được. Làm sao đột phá vào dinh lũy cuối cùng tệ hại này”.

    Chủ nhiệm UBCVĐXH của Quốc hội Nguyễn Thị Hoài Thu cho rằng: “Phải có sự tiếp tay từ bên trong thì bên nước ngoài họ mới thao túng được. Người ta làm giàu nhờ sự trả giá của người dân qua sự quản lý lỏng lẻo của Nhà nước”.

    Không chỉ là kêu gọi đạo đức, lương tâm, ông Huỳnh Thành Lập nhấn mạnh: “Chắc chắn chúng ta thấy rằng từ nay đến kỳ họp Quốc hội mà không có sự chuyển biến thì chúng tôi sẽ đặt vấn đề mạnh hơn trong kỳ họp tới. Cần phải có sự thay đổi, không chỉ thay đổi về cơ chế mà có thể cả nhân sự”.

    Để tình trạng độc quyền thao túng, đó mới chỉ là một trong hai nguyên nhân chính làm tăng giá thuốc trong thời gian qua. Nguyên nhân quan trọng còn lại chính là tình trạng chung chi hoa hồng cho bác sĩ kê đơn, mà có người ví đã trở thành nạn dịch.

    Và ngay tại cuộc làm việc với UBCVĐXH của Quốc hội nêu trên, một số ý kiến cũng khẳng định “trong đội ngũ bác sĩ có người hành nghề vô đạo đức, kê toa có sự móc ngoặc để hưởng hoa hồng làm mất danh dự ngành y”.

    Một thực trạng phổ biến khác là mặc dù có rất nhiều văn bản, chỉ thị của Bộ Y tế, nhưng bán thuốc không hóa đơn chứng từ giữa các đơn vị tại trung tâm bán sỉ - nhà thuốc là rất phổ biến.

    Không xuất hóa đơn tài chính theo qui định là vi phạm chế độ sử dụng hóa đơn chứng từ để trốn thuế, và cũng không thể kiểm soát được giá thuốc.

    Các công ty TNHH nhập khẩu hàng độc quyền thông qua doanh nghiệp nhà nước có chức năng nhập khẩu thuốc cũng thỏa thuận với nước ngoài từ giá cả, số lượng, các phí khác...

    Khi hàng về, họ độc quyền nâng giá nhưng ghi giá bán rất thấp, thậm chí còn thấp hơn giá vốn đối với các địa phương đến mua, nhưng ghi giá bán cao hơn cho nhà thuốc, bệnh viện. Đã siêu lợi nhuận, lại trốn thuế thu nhập doanh nghiệp rất dễ dàng!

    Doanh số hằng năm 10-20 tỉ đồng bán lẻ nhưng việc quyết toán thuế chưa được tiến hành hằng năm. Có đơn vị doanh thu 14,37 tỉ đồng/năm nhưng nộp ngân sách chỉ 20 triệu.

    KIM SƠN

    ___________________________________________________________

    Kỳ sau: Hoa hồng khi kê toa: ai nhận, ai chi?

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Chủ đề liên quan: Thấy gì qua các đợt thanh tra giá thuốc?

    Nhận xét tin Thấy gì qua các đợt thanh tra giá thuốc?

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thấy gì qua các đợt thanh tra giá thuốc? bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Thay gi qua cac dot thanh tra gia thuoc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thấy gì qua các đợt thanh tra giá thuốc? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - TIN XÃ HỘI