Nên đặt cơ quan chuyên trách chống tham nhũng ở đâu?

Thứ sáu, 12 Tháng tám 2005, 14:56 GMT+7
  • Nen dat co quan chuyen trach chong tham nhung o dau

    Câu hỏi này đã được tranh luận khá căng thẳng trong cuộc họp của các đại biểu Quốc hội chuyên trách. Tại đây, nhiều luồng ý kiến khác nhau đã được đưa ra, tuy nhiên, vẫn chưa có phương án nào hiệu quả, hợp lòng dân được quyết định.

    Những cuộc tranh luận vừa qua đã dẫn đến những ý kiến được coi là “nhất trí cao” (thể hiện trong cuộc họp của các đại biểu Quốc hội chuyên trách đang diễn ra) như sau:

    1. Thành lập Ban chỉ đạo chống tham nhũng do Chủ tịch nước trực tiếp phụ trách (tương lai Tổng bí thư Đảng có thể kiêm Chủ tịch nước càng có nhiều điều kiện thuận lợi). Ban chỉ đạo này chủ yếu làm công tác vĩ mô (chỉ đạo xây dựng cơ chế, chính sách để làm sao cán bộ, công chức không muốn, không thể và không dám tham nhũng, nhưng không trực tiếp làm thay các cơ quan hành pháp hiện hành - (Ý kiến của ông Nguyễn Ngọc Trân, Đại biểu Quốc hội).

    2. Quốc hội lập Uỷ ban giám sát chống tham nhũng, phù hợp với chức năng lập pháp và giám sát của Quốc hội (ông Nguyễn Văn Yểu - Phó Chủ tịch Quốc hội).

    3. Lập Cơ quan điều tra chuyên chống tham nhũng ở Bộ Công an và Vụ Kiểm sát chống tham nhũng ở Viện kiểm sát nhân dân tối cao sẽ phù hợp với những văn bản pháp luật hiện hành và không làm thay đổi chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan pháp luật - (Ý kiến của bà Nguyễn Thị Bắc, Đại biểu Quốc hội).

    Theo chúng tôi, nếu chỉ theo những hướng giải quyết trên, thực chất sẽ không có gì thay đổi so với hiện nay, đặc biệt đối với các cơ quan chuyên trách chống tham nhũng. Do đặc thù của tội phạm tham nhũng (và kinh nghiệm của hàng chục năm nay), kẻ tham nhũng có nhiều quan hệ chằng chịt, có thể tác động đến cơ quan chống tham nhũng. Vì thế, cần xây dựng cơ quan chuyên trách chống tham nhũng càng độc lập càng tốt, càng ít “cấp trên” càng hay. “Cấp trên” cao nhất của cơ quan này chính là Quốc hội. Vậy chúng ta cần thiết kế thế nào để ngoài “cấp trên” cao nhất này, Cơ quan chuyên trách chống tham nhũng không có “cấp trên” khác?

    Giả thiết, chúng ta lập một cơ quan chống tham nhũng tại Bộ Công an, cơ quan này là một cơ quan điều tra, nên cấp trên của nó là Thủ trưởng cơ quan điều tra thuộc Bộ Công an, vị thủ trưởng này có cấp trên khác là Tổng cục trưởng tổng cục cảnh sát, vị Tổng cục trưởng này có cấp trên nữa là Bộ trưởng Bộ công an, vị Bộ trưởng này lại có cấp trên nữa là Thủ tướng Chính phủ. Liệu cơ quan điều tra này có dám độc lập, khách quan không khi có vị cấp trên nào đó “gây ảnh hưởng”?

    Tương tự như vậy, nếu thành lập một Vụ Kiểm sát chống tham nhũng tại Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Vụ này sẽ có cấp trên là ông Viện phó phụ trách kiểm sát điều tra, ông Viện phó này sẽ có cấp trên là Viện trưởng Viện kiểm sát. Các cơ quan kiểm sát, điều tra chống tham nhũng muốn báo cáo với Quốc hội sẽ lại phải thông qua hệ thống cấp trên này.

    Chúng tôi xin đề nghị: để cơ quan chuyên trách chống tham nhũng độc lập và tập trung, cần thành lập Tổng cục chống tham nhũng trực thuộc VKSNDTC. Ông Viện trưởng VKSNDTC sẽ kiêm Tổng cục trưởng chống tham nhũng. Tổng cục này sẽ có hai đơn vị chính: Cục điều tra chống tham nhũng và Cục kiểm sát chống tham nhũng, trước mắt không thành lập cơ quan chuyên trách kiểm sát và điều tra ở địa phương, Tổng cục chống tham nhũng sẽ có các bộ phận trực thuộc tại các khu vực. Tổng cục chống tham nhũng sẽ có quyền điều tra bất cứ vụ án nào liên quan đến cán bộ lãnh đạo cấp huyện trở lên và nhân viên Tổng cục này có một số quyền đặc biệt khác khi thi hành công vụ (như yêu cầu cán bộ, công chức, doanh nghiệp... cung cấp thông tin, giải trình, được sử dụng các biện pháp nghiệp vụ cần thiết để phát hiện tội phạm tham nhũng, yêu cầu một số nhân vật bị nghi tham nhũng không được đi khỏi nơi cư trú...). Các nhân viên của Tổng cục này sẽ được hưởng các chế độ ưu đãi đặc biệt, ví dụ được hưởng phụ cấp liêm chính, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp công tác đặc biệt... để thu nhập của họ cao gấp 5 - 10 lần so với lương chính.


    Cơ quan chuyên trách chống tham nhũng nằm trong hệ thống Viện kiểm sát đã được thực hiện ở Trung Quốc. ở Việt Nam, nhiều người lo ngại rằng hệ thống Viện kiểm sát hiện đang bị cắt quyền lực (bỏ kiểm sát chung, giảm tối đa chức năng kiểm sát xét xử dân sự...) và đội ngũ cán bộ trong hệ thống này chất lượng còn chưa cao, khó đảm đương nhiệm vụ nặng nề này.

    Theo chúng tôi, việc cải cách Viện kiểm sát theo hướng tập chung giải quyết các vụ án hình sự là đúng, và việc giao cho Viện kiểm sát chức năng chuyên trách chống tham nhũng là phù hợp với đường hướng này, vì tham nhũng cũng là một loại tội phạm hình sự. Hơn nữa, Viện kiểm sát là cơ quan duy nhất vừa có chức năng công tố vừa được phép có cơ quan điều tra, nên về cơ bản giao cho VKSNDTC phụ trách cơ quan chuyên điều tra và truy tố các vụ này là phù hợp với chức năng hiện nay của Viện kiểm sát.

    Còn nếu đội ngũ cán bộ của Viện kiểm sát chưa mạnh, Đảng và Nhà nước nếu thấy cần thiết tăng cường lực lượng từ ngành Quân đội, Công an (cho lực lượng điều tra), lựa chọn những cán bộ trong sạch, có bản lĩnh, dũng cảm và hiểu biết pháp luật ở các cơ quan khác đưa vào cơ quan chuyên trách chống tham nhũng này.

    Giao trách nhiệm trực tiếp phụ trách chống tham nhũng cho Viện trưởng VKSNDTC, Quốc hội cũng có thể thực hiện được chức năng giám sát trực tiếp đối với vị này (do Quốc hội bầu và bãi nhiệm) và vị này sẽ không có cấp trên nào to hơn và trực tiếp hơn là Quốc hội. Mặt khác, để tạo cho Cơ quan chuyên trách chống tham nhũng cua Viện kiểm sát hoạt động tốt, Chủ tịch nước cần có quyền hạn yêu cầu các cơ quan chức năng khác đảm bảo cơ sở vật chất, nhân lực cho Tổng cục chống tham nhũng, trực tiếp xử lí nghiêm những cán bộ có hành vi cản trở hoặc gây ảnh hưởng đến cơ quan này (có quyền bãi chức, tạm thời đình chỉ chức vụ hoặc yêu cầu người liên quan chuyển sang công việc khác để không có điều kiện gây khó khăn cho cơ quan chuyên trách chống tham nhũng).

    Nếu làm được như vậy chúng tôi tin chắc rằng chống tham nhũng ở Việt Nam sẽ có kết quả nhất định.

    Luật sư Trần Vũ Hải

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Nên đặt cơ quan chuyên trách chống tham nhũng ở đâu?

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nên đặt cơ quan chuyên trách chống tham nhũng ở đâu? bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Nen dat co quan chuyen trach chong tham nhung o dau ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nên đặt cơ quan chuyên trách chống tham nhũng ở đâu? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Diễn Đàn của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - DIỄN ĐÀN