Mỹ thuật, anh ở đâu?

Thứ hai, 27 Tháng mười hai 2004, 05:49 GMT+7
  • Tượng danh nhân thì có thể vin cớ thiếu tư liệu lịch sử nên mới có chuyện "rõ ràng là ông ấy mà lại... chẳng giống ai!" nhưng những công trình kiến trúc mỹ thuật hiện đại thì sao?Những tưởng câu hỏi nhức nhối tương tự như thế này sẽ được Đại hội Mỹ thuật toàn quốc lần thứ VI giải quyết phần nào... Nhưng tiếc rằng đại hội Mỹ thuật vừa qua lại quá thừa thủ tục nhưng hơi thiếu thực chất.

    Những ai đã từng bước chân vào xứ Huế là đếu thấy vườn tượng hiện đại khá đẹp nằm bên bờ sông Hương cùng với những Phương đình, đền, đài, lăng tẩm... được trùng tu, phục dựng lại tạo nên dòng mạch lịch sử văn hoá không bị đứt đoạn. Cảm giác về cái đẹp, về dấu ấn lịch sử văn hoá trường tồn và kế tiếp nơi đây được Bùi Giáng nói bằng thơ rất dễ thương: Dạ thưa, xứ Huế bây giờ / Vẫn còn núi Ngự bên bờ sông Hương. Cụm từ "Vẫn còn..." là đúng mực, vừa đủ.

    Nếu ai đã ra Hà Nội, muốn tìm thăm nghệ thuật chạm khắc tinh xảo của cánh cửa chùa Kim Liên đã tồn tại gần 300 năm nay thì phải lần mò đến khổ mới thấy. Nơi dễ đến nhất là Văn Miếu - Quốc Tử Giám thì lại nhận thấy có nhiều điểm chưa ổn thoả lắm, ví như tượng Lê Thái Tổ, Lê Thánh Tông... cứ nhang nhác như nhau - nghĩa là phải ghi biển đề tên rõ ràng phía dưới pho tượng giống như tấm biển trước bàn làm việc của viên chức nhà nước thời nay thì mới biết pho tượng ấy là ai...

    Quá bộ ra bờ hồ Hoàn Kiếm chúng ta lại thấy pho tượng Lý Thái Tổ hoàn toàn khác và nếu cất công đến Bắc Ninh (cách Hà Nội 30km) thì lại có một ông Lý Thái Tổ nữa khác hẳn với hai ông ở Hà Nội. Liệu đây có phải là chúng ta quá thừa trí tưởng tượng, sức sáng tạo nghệ thuật? PGS.TS Nguyễn Đỗ Bảo - TTK Hội Mỹ thuật Hà Nội nhận xét: "Tượng Lý Thái Tổ ở bờ hồ Hoàn Kiếm tương đối hoàn chỉnh về mọi mặt kể cả môi trường, quy hoạch không gian nhưng có người lại bảo tượng đó giống 90% tượng một vị thiền sư ở Nhật Bản, có một người khác lại cho rằng tượng đó giống đến 80% tượng của anh ta sáng tác. Hai bức tượng Lý Thái Tổ, một ở Hà Nội, một ở Bắc Ninh cách nhau khoảng 30 cây số nhưng một ông thì mặt vuông chữ điền, còn một ông mặt lại dài. Như vậy, tượng Lý Thái Tổ chẳng giống ai cả, cái quan trọng là tố chất bên trong của bức tượng mà thôi".

    Tượng danh nhân thì có thể vin cớ thiếu tư liệu lịch sử nên mới có chuyện "rõ ràng là ông ấy mà lại... chẳng giống ai!" nhưng những công trình kiến trúc mỹ thuật hiện đại thì sao? Cách đây chưa lâu, Hà Nội định làm một đài phun nước hình bông sen ở giữa hồ Thiền Quang nhưng "vì không khảo sát kỹ mức nước, không hỏi ý kiến các nhà mỹ thuật có chuyên môn" nên đành phải huỷ bỏ! 8 cái hồ ở Hà Nội được đầu tư kè bờ lát gạch theo kiểu bê tông hoá đã bị dư luận phản ứng khá mạnh. Ô hay, chúng ta có hẳn một Hội Mỹ thuật hoạt động khắp nước, ở Hà Nội cũng có một Hội Mỹ thuật cấp thành phố, mà khi cần lại phải cất tiếng kêu "Mỹ thuật, anh ở đâu?" mà không có hồi âm: Quá nhiều cơ quan chuyên môn bị bỏ quên!


    Trong năm qua có một sự kiện đáng chú ý là chúng ta đã mời được chuyên gia nước ngoài sang phục chế lại bức tranh Em Thuý của cố hoạ sĩ Trần Văn Cẩn. Chuyện phục chế như vậy là rất bình thường đối với bất cứ một Bảo tàng Mỹ thuật nào trên thế giới nhưng ở ta thì hiển nhiên đây là dấu hiệu tốt lành: Hàng ngàn bức tranh trong Bảo tàng đang xuống cấp trầm trọng mà chúng ta lại chưa học được phương pháp phục chế tiên tiến. Nếu đụng vào thì phục chế chưa thấy đâu nhưng làm hỏng thì... gần như chắc chắn! Đem những chuyện này hỏi PSG - TS Nguyễn Đỗ Bảo - TTK Hội Mỹ thuật Hà Nội thì được nghe lời giải thích: "Hỏng ở chỗ tất cả các Hội đồng nghệ thuật thường chỉ được quy định ở mức độ tư vấn. Tôi cho rằng quan niệm như thế là hoàn toàn sai". Nghĩa là chúng ta lại quay trở về chuyện "cơ chế". Biết mình biết người sẽ làm nên chuyện lớn nhưng đã bao năm rồi chúng ta quá rành về cái gọi là "cơ chế" nhưng tại sao tình trạng vẫn chẳng có gì thay đổi? Hay chúng ta mới chỉ biết người chứ chưa biết rõ mình lắm: Quá thừa sự hiểu biết về tình trạng quản lý nhưng lại quá thiếu những ý kiến thiết thực có thể ứng dụng trong thực tế.

    Những tưởng câu hỏi nhức nhối này sẽ được Đại hội Mỹ thuật toàn quốc lần thứ VI giải quyết phần nào hoặc chí ít là có được vài đại biểu dũng cảm dám đứng lên nêu vấn đề như một sự khởi đầu mang niềm hy vọng. Nhưng đại hội lại tốn quá nhiều thời gian, công sức và giấy mực cho việc bầu bán Ban chấp hành mới, tuyệt nhiên không có ý kiến nào động chạm tới thực tế nêu trên: Quá thừa thủ tục nhưng hơi thiếu thực chất.

    • Quang Hải
    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Mỹ thuật, anh ở đâu?

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Mỹ thuật, anh ở đâu? bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết My thuat anh o dau ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Mỹ thuật, anh ở đâu? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Nhận Định của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - NHẬN ĐỊNH