Lý giải "cơn sốt" đọc nhật k‎ý chiến tranh của thanh niên

Thứ hai, 29 Tháng tám 2005, 17:00 GMT+7
  • Ở đó, bạn trẻ nhận ra chủ nghĩa anh hùng hoá ra chẳng phải cái gì xa xôi. Ở đó, một ngày chưa xa, đã có thật 100% những tình yêu trong như pha lê của những người bằng xương bằng thịt, của chú bác, của cha mẹ họ, làm gì mà giới trẻ chẳng ngất ngây tìm đọc.

    Yến Vân thân mến,

    Tôi đã nhận được thư của bạn với những câu hỏi khá "hóc búa" xung quanh hiện tượng mà bạn gọi là “cơn sốt" thanh niên tìm đọc nhật ký chiến tranh. Mấy hôm nay, tôi đã dùng phần lớn thời gian rỗi để đi tìm những câu trả lời cho bạn. Thế nhưng tôi không phải là nhà nghiên cứu, cũng chẳng có nhiều thời gian để khảo sát, vì thế xin được trao đổi đôi lời với bạn theo cảm nghĩ của riêng mình.

    "Vì sao thanh niên lại tìm mua nhật ký của anh Thạc , chị Trâm nhiều hơn người lớn?". Quả thật, những người bán sách đều xác nhận điều đó. Họ cho biết, có đôi nam nữ có vẻ như đang yêu, đến mua hẳn hai bộ, mỗi người một bộ cho vào cặp riêng; Có cả các cháu thiếu niên một mình đi chọn. Trong khi tôi hỏi những người thân quen cỡ tuổi 50-60, tức là cùng thời với các liệt sĩ, thì nhiều người cho biết họ chưa đọc hoặc chỉ xem qua cho biết chứ không quá ngạc nhiên và say sưa như các bạn trẻ, mặc dù nhiều người trong số họ cũng đã từng là chiến binh, đã vào sinh ra tử trong bom đạn.

    Mới nghe ra có vẻ như là nghịch lý, nhưng sự thực đúng là như vậy và cũng thật là dễ hiểu. Vào thời đó, ra ngõ là gặp anh hùng. Cả người ra chiến trường lẫn người ở hậu phương, ai ai cũng đều phải hứng chịu đạn bom. Và có đến hàng vạn hàng vạn những người gan dạ, trong sáng và lãng mạn như anh Thạc, như chị Trâm. Hàng ngày không biết bao nhiêu tấm gương được đưa lên báo, đài.

    Đối với những người lớn tuổi, hồi ức chiến tranh là những điều đã biết quá nhiều trong một thời gian quá dài mà có lúc tưởng như không bao giờ kết thúc.

    Khi ấy không chỉ có các anh chị ấy viết nhật ký mà hầu như thanh niên nào cũng có một cuốn nhật ký. Rất nhiều những nhật ký như thế hoặc vẫn còn nằm đâu đó trong góc tủ, hoặc đã thất lạc. Và rồi suốt mấy chục năm nay, những khi tư lự, những lúc bạn bè, đồng đội cũ gặp nhau là các ký ức chiến tranh lại tràn về đầy ắp, nhiều khi còn dữ dội, đau đớn và hào hùng hơn cả những gì có thể viết được ra thành lời. Thế nhưng, các bạn thanh niên, sinh ra trong hoà bình và họ đã tìm thấy trong những cuốn nhật ký‎ này điều mà họ chưa bao giờ được trải nghiệm. Chính vì thế họ rủ nhau tìm đọc nhiều hơn cha mẹ họ.

    Trong thư, Yến Vân có một câu hỏi rất hay là: “Vì sao thanh niên Việt Nam đang bị chê bai là thờ ơ bạc nhược, đang bị coi là “ trò ta chán sử nước ta ” lại bỗng nhiên say mê đọc nhật ký thời chiến, hay là đã đến lúc hồn thiêng của các liệt sĩ hiện về giục giã?”. Thì đây chính là kết quả tất yếu của một quy luật tất yếu về nhu cầu con người tức là “thiếu gì thì cần nấy”. Theo tôi hiểu thì cái mà lớp trẻ và ai ai cũng thấy trong các cuốn nhật ký‎ này, đó là: Chân-Thiện-Mỹ, ba thứ giá trị vốn nằm trong nhu cầu nội tại của mỗi sinh linh ngay từ khi mới lọt lòng. Mà thanh niên háo hức đi tìm thì có lẽ chỉ có thể giải thích vì rằng trong đời sống hàng ngày, quanh họ có quá ít những gì liên quan đến các giá trị này.

    Bây giờ, người lớn chúng ta đóng kịch nhiều quá, nói thì rất chặt chẽ đúng đắn nhưng làm thì khác quá xa. Những gương mặt chân thật bị chìm lấp và yếu đuối. Và tuyệt vời thay, giới trẻ bỗng lại tìm thấy sự chân thật tràn đầy trong các trang nhật ký viết dưới mưa bom bão lửa, khi người ta có thể phải chết bất cứ lúc nào.

    Đọc nhật ký chiến tranh, các bạn trẻ nhận ra cái mà người lớn chúng ta thường gọi là chủ nghĩa anh hùng hoá ra chẳng phải cái gì xa xôi, mà chính là thái độ tất yếu của cái tâm THIỆN. Các liệt sĩ gan góc dũng cảm, đã siết cò nhả đạn không phải để khẳng định cái chất anh hùng của mình như kiểu các nhân vật ciné võ lâm giang hồ, mà chính là để bảo vệ cái Thiện chống lại cái Ác. Nếu không có kẻ ác dội bom, càn qu‎ét thì một bác sĩ trẻ như chị Trâm chẳng bao giờ cầm lấy khẩu súng. Chị đã sống hiền lành nhưng rồi trở thành anh hùng chỉ là vì chị nhất quyết phải sống vì cái Thiện. Và các bạn trẻ đã tìm thấy cái bản tâm Thiện tràn đầy trong mỗi dòng chữ của các trang nhật ký ám đầy khói bom.

    Còn về cái MỸ/ cái ĐẸP, thì lòng yêu thương trong sáng, tận tuỵ giữa người với người và nhất là những mối tình thanh sạch đến mức l‎ý tưởng của các liệt sĩ trong nhật ký thì ngay cả Romeo Juliet cũng phải thèm muốn. Đành rằng cái đẹp cái mỹ thì thời nào chẳng có, nhưng ta hãy thử nhìn vào báo chí hiện nay mà xem, những bê bối tình ái, yêu thử, gái bao, tạt axít, tình lừa quá nhiều. Thế mà ở một ngày chưa xa, đã có thật 100% những tình yêu trong như pha lê của những người bằng xương bằng thịt, của chú bác, của cha mẹ họ, làm gì mà giới trẻ chẳng ngất ngây tìm đọc.


    “Có thể nhìn thấy những gì tiếp sau cơn sốt của mấy cuốn nhật ký chiến tranh”? Bạn thân mến, tôi tin chắc rằng rồi đây trên văn đàn Việt Nam sẽ xuất hiện ngày càng nhiều hơn những tác phẩm nhật ký. Trước hết là nhật ký‎ chiến tranh, rồi cả nhật ký thời bình, nhật ký của những người đã đứng lên từ các sa ngã khổ đau, các oan khuất bất hạnh, vân vân.

    Rồi bạn sẽ thấy xuất hiện một phong trào viết nhật ký‎ trong giới trẻ hôm nay với cách thể hiện nội tâm nhiều gai góc, cá tính. Họ cũng sẽ hiện đại hơn chúng ta ở chỗ sẵn sàng công khai chia sẻ và sẵn sàng có ý kiến rất riêng, rất khác lạ. Trang web ungthu.net của một người chồng trẻ vừa quyết tâm đến phút cuối cùng để cứu người vợ yêu, vừa cố gắng chia sẻ tri thức và nghị lực cho mọi người là một sự thể hiện rõ ràng rằng trong lớp trẻ vẫn có rất nhiều những trái tim như Đặng Thuỳ Trâm, như Nguyễn Văn Thạc.

    Là thanh niên của thế kỷ 21, họ sẽ không lặp lại giống hệt những gì mà tôi và bạn đã làm, họ cũng không có kẻ thù cụ thể như Thạc và Trâm, nhưng họ vẫn sẽ là những người anh hùng. Và chúng ta sẽ còn phải ngạc nhiên rất nhiều khi được trìu mến nhìn thấy các bạn trẻ trăn trở tìm con đường tự hoàn thiện của chính họ, những người mang trọng trách về tương lai của chính mình.

    Thôi nhé, xin được tạm dừng ở đây, mặc dù biết chắc rằng thư này chẳng thể làm bạn thoả mãn, dẫu sao vẫn mong rằng chúng ta sẽ còn thư từ qua lại thường xuyên về những câu chuyện mà tôi và bạn cùng quan tâm.

    Chào thân ái,

    • Hoàng Đại Dương

    Quý vị có đồng ý với lý giải của tác giả? Ý kiến của quý vị về hiện tượng "cơn sốt" đọc nhật ký chiến tranh trong lớp trẻ?


    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Lý giải "cơn sốt" đọc nhật k‎ý chiến tranh của thanh niên

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Lý giải "cơn sốt" đọc nhật k‎ý chiến tranh của thanh niên bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Ly giai con sot doc nhat ky chien tranh cua thanh nien ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Lý giải "cơn sốt" đọc nhật k‎ý chiến tranh của thanh niên ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Nhận Định của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - NHẬN ĐỊNH