Hồ Hà Nội "tâm tư"

Chủ nhật, 07 Tháng ba 2004, 10:11 GMT+7
  • Ho Ha Noi tam tu
    Đây là cảnh tượng đang diễn ra ở hồ Linh Quang
    TTCN - Con mắt bậc minh quân ngàn năm trước đã thấu tỏ linh khí của đất Thăng Long chứa đựng ở những gương hồ, lạch sông dồi dào, phú thịnh. Nhiều đô thị phải ghen với Hà Nội bởi hệ thống hồ nội đô trời phú. Hồ điều hòa úng ngập, làm dịu thời tiết, trong sạch khí trời, làm đẹp thủ đô và còn là biểu hiện khí vận cát tường, sung mãn... Nhưng có ai hay đáy lòng hồ Hà Nội đang ăm ắp “tâm tư”?

    "Âm phủ" giữa phố

    Ngày xuân thanh nhàn, ông Lâm rời quê lên thăm con trai ở phường Văn Chương, quận Đống Đa (Hà Nội). Xuống nhà tắm, hệ thống bồn, bình, vòi, gạch sáng trắng chưa kịp cho ông hưởng cái thơm tho sạch sẽ của nó thì một luồng hôi thối xộc thẳng vào mặt ông. Ông mở cửa sau liền bị một “binh đoàn” ruồi nhặng, côn trùng ùa lên mắt mũi.

    Ho Ha Noi tam tu
    Lòng hồ Thiền Quang đã được bơm cạn nước để cải tạo thành một trung tâm văn hóa thủ đô
    Trước mặt ông là vũng nước đen ngòm tanh tưởi, đặc quánh mà con ông gọi là hồ. Mặt hồ vô số những lốp ôtô, ghế xalông, búp bê, chó chết, chuột chết, bát hương, giày dép, quần áo, tivi, rau cỏ... nổi chìm dày đặc. Nhiều chỗ rác rưởi vun cao thành những gò đồi sừng sững giữa hồ. Cây dại, cỏ lác, khoai nước mọc ngập đầu người, tràn cả vào hè phố… Chung sống với “cái rốn cặn bã đô thị” đúng 30 tiếng đồng hồ, ông Lâm đổ bệnh và quyết định từ biệt con cháu khẩn cấp cùng cái hồ sau nhà mang tên rất thanh cao: Linh Quang, để về quê.

    Chủ tịch Hội Cấp thoát nước VN Nguyễn Tôn ngán ngẩm nêu rằng: hơn 100 hồ trên toàn thành phố thì không một hồ nào tránh được số phận... làm thùng rác và chứa nước thải. Đáng sợ nhất là số hồ nằm ở khu dân sinh (chiếm 50%). Nhiều hồ bị bồi lắng tới 1/2 diện tích mặt và 2-4m chiều sâu.

    Ho Ha Noi tam tu
    Hồ Văn Chương - một thùng rác đô thị kkổng lô - đang được nạo vét
    Cách hồ Linh Quang nửa cây số là hồ Văn Chương. Gần 2ha nước này cũng là một thế giới rác “ngâm” bùn kinh tởm nhất thành phố nay đang được rút nước, vét bùn. Anh Hoàng Ngọc Hòa, phó giám đốc Xí nghiệp Xây dựng công trình 2 (Tông công ty Xây dựng đường thủy - Bộ GTVT) nói: trong cái vũng khổng lồ này, nơi nào thấp nhất là 2m bùn lẫn nước sền sệt với tổng hợp đủ những mùi hôi thối của trần gian đã từng và chưa từng thấy trên đời này trong 20-30 năm dồn lại.

    Chưa xuống hồ thì dù là người sống cạnh nó cả đời cũng không bao giờ tưởng tượng được.
    Trong hàng loạt hồ Hà Nội vừa nạo vét, có nơi người ta tìm thấy cả một hòm đựng tem phiếu hay cả một chiếc xe lam. Người ta thấy cả đầu lâu, xương chân tay người, dao găm, súng đạn gỉ. Công nhân nạo vét hồ Thiền Quang, Giảng Võ... vướng phải hàng chục ký kim tiêm, xilanh.

    Nước ở nhiều hồ hóa loại bùn lỏng lầy nhầy phải dùng máy hút lên bờ chờ cho nước ngấm, nắng sấy khô mới bốc lên ôtô chuyển đi được. Giai thoại kể rằng có người không may thụt chân xuống hồ thấy nước nông vừa ngọn cỏ nên chủ quan không kêu cứu. Nào ngờ càng rút chân, giãy giụa càng bị bùn nuốt dần như đầm lầy rồi chết mất xác.

    Ông Sảng, một người đã sông 43 năm ở phường Văn Chương, nói: “Nhiều năm gần đây tất cả những nước thải vệ sinh, lau nhà, giặt rửa, sản xuất… của một cái chợ, hàng chục cơ quan, hàng trăm hộ gia đình sở tại ngày đêm tháo ồng ộc xuống hồ Linh Quang”.

    Anh Hoàng Ngọc Hoà, phó giám đốc Xí nghiệp Xây dựng công trình 2, đơn vị đang thi công kè hồ Văn Chương, nói: với gần 2ha mặt nước nhưng hồ đang chứa khoảng vài vạn tấn rác thải, bùn thối. Dân xung quanh gần như ai cũng đi đổ rác ngoài hồ nước. Ngày nào cũng có chừng vài tấn rác ném xuống hồ. Công nhân vừa vét xong hay đang nạo vét người dân vẫn ném rác trùm cả đầu người đang vét hồ. Thải rác xuống hồ là một thói quen không bị ai ngăn cản, đặc biệt là thải nước sinh hoạt xuống hồ lại còn là sự lựa chọn duy nhất của các cơ quan hữu trách.

    Theo ông Bảo, giám đốc Công ty Thoát nước Hà Nội, thì hiện 100% lượng nước thải sinh hoạt thải xuống hồ đều chưa qua xử lý, các cống nước thải được thiết kế chảy thẳng ra hồ.

    Xâu xé hồ

    Ông Nguyễn Tôn nói: đầu thập niên 1990 những con đường, bãi đất quanh hồ Tây bên tả là mênh mông nước bạc khói sương, bên hữu muôn cánh đào rơi suốt dặm dài. Người dân cắm cọc, lợp lá gom nên những mái quán, chuồng gà, bếp nấu tạm bợ. Nhưng khi những bãi đất “sè sè” toàn cỏ gà, chuột, kiến ấy được đếm bằng lượng, bằng chỉ vàng thì những cái cọc tre xiêu vẹo bên hồ hóa thành “gậy thần” để kiếm tiền. Người dân cứ đứng trong nhà ném xỉ than, gạch đá, rác rưởi… xuống hồ biến mặt nước thành đất thổ cư tiền triệu, bạc tỉ.

    Tuy chưa cơ quan nào khảo sát nhưng nhìn mắt thường cũng thấy hàng trăm hộ dân quanh hồ Tây có dấu hiệu lấn chiếm lòng hồ. Có người nói: tìm được hộ dân sống bên hồ Tây mà không lấn đất là hơi khó.

    Ông Bảo nói: nếu tính từ năm 1994 lại đây thì 100% diện tích các hồ có dân cư ven bờ đều bị lấn chiếm. Ông Sảng khẳng định so với 30 năm trước 1/2 diện tích hồ Văn Chương đã mất. Thậm chí 5-7 năm nay hồ này đã bị lấp mất hết đường vào. Nay đưa máy móc vào cải tạo hồ phải nhờ chùa Bụt Mọc phá một đoạn tường bao giáp hồ mở ngách đi nhỏ. Máy móc phải tháo rời từng linh kiện đưa qua tường vào hồ.


    Báo cáo của UBND thành phố Hà Nội cho thấy nhiều dự án cải tạo hồ không thể thực hiện trọn vẹn vì có những hộ dân lấn chiếm lâu năm và không thể giải tỏa. Như hồ Ba Mẫu 10 năm nay chưa giải toả xong 10 hộ quanh hồ. Hồ Văn - Văn Miếu dù dự án cải tạo chấp nhận mất 2/3 diện tích nhưng 1/3 còn lại cũng bị 20 hộ dân “cố thủ” đến tận hôm nay.

    Hồ bị lấn đến mức không còn giọt nước nào thì quả là chuyện khó tin nhưng lại có thật. Ông Đồng Văn Huệ, một người dân gốc xã (nay là phường) Nhân Chính, quận Cầu Giấy, cho biết: 10 năm qua quận này mất đi khoảng 3-5 cái hồ. Mới nhất là năm 1996 khoảnh hồ nằm trên đường Quan Nhân được san phẳng nay thành khu phố mới. Ông Nguyễn Lê, phó giám đốc Công ty Thoát nước Hà Nội, cho biết: tuy chưa thống kê cụ thể nhưng tình trạng hồ Hà Nội bị lấp 100% xảy ra ở nhiều nơi, nhiều thời điểm.

    Lênh đênh... quản lý

    Chuyện lạ là hiện không có cơ quan nào biết chính xác Hà Nội hiện có bao nhiêu hồ. Các cơ quan hữu trách đều dựa trên một con số điều tra cách đây bôn năm của một dự án nước ngoài... khoảng hơn 100 hồ (!).

    Theo các nhà chuyên môn: khi sông hồ nội đô bị lấn chiếm, ô nhiễm thì khả năng chứa nước giảm, hệ thống thoát nước bế tắc gây ngập úng và ô nhiễm cục bộ. Tình trạng trên còn phá vỡ qui hoạch, cảnh quan đô thị; biến nơi sinh hoạt văn hóa thể thao thành các tụ điểm tệ nạn xã hội và làm tổn hại nguyên khí quốc gia

    Nguyên do, theo ông Bảo, là hiện đang có khoảng vài chục cơ quan quản lý hồ và các cơ quan này không chung một đầu mối chủ quản. Đó là Công ty Môi trường đô thị, Công ty Công viên Thống Nhất, Công ty Cây xanh, Công ty Khai thác hồ Tây, Công ty Thoát nước Hà Nội… cùng UBND các quận, huyện, hàng loạt hợp tác xã, các dòng họ và tư nhân chia nhau quản lý hồ. Mỗi hồ họ lại quản lý các phần khác nhau. Ví dụ ở hồ Tây, Công ty Thoát nước Hà Nội quản lý mực nước, Công ty Khai thác hồ Tây quản lý các hoạt động nuôi thủy sản, một số đơn vị khác quản lý dịch vụ ăn uống, vui chơi giải trí và hệ thống kè, đường. Chính quyền sở tại quản lý đất đai, diện tích...

    Lại có chuyện mỗi đơn vị ở mỗi hồ lại có một chức năng khác nhau. Chính vì vậy mà những hồ nằm lẫn trong khu dân cư không cơ quan nào quản lý được môi trường hay việc lấn chiếm. Đặc biệt là các hồ khu vực nông thôn mới chuyển lên đô thị đang thuộc quyền quản lý của các dòng họ, các hợp tác xã thì việc họ thích lấp thì lấp, thích bán thì bán đều... hợp pháp cả.

    Ho Ha Noi tam tu
    Hồ Ba Mẫu - một trong những thùng chứa nước, rác thải khổng lồ nay được cải tạo thành nơi sinh hoạt lý tưởng của người Hà Nội
    Trách nhiệm mỗi cơ quan quản lý thật đáng buồn. Gắn bó mật thiết nhất với hồ là Công ty Thoát nước Hà Nội với chức năng điều tiết nước thiên nhiên trên toàn thành phố, công ty này phải dựa vào từng khoảng hồ nhỏ nhất để chứa nước mỗi khi mưa về. Tuy vậy, ông Nguyễn Lê khi được hỏi cũng nói ông không biết Hà Nội đang có bao nhiêu hồ, không biết có bao nhiêu cơ quan đang quản lý, không biết tổng diện tích mặt hồ công ty này đang quản lý là bao nhiêu... Trước thực trạng này, một cuộc “cấp cứu” hồ Hà Nội đã và đang rốt ráo thi hành.

    Ngoài việc giải tỏa, nạo vét, xây kè và đường bao quanh hồ chống lấn chiếm, tăng mỹ quan, các hồ sẽ có một hệ thống cống tách riêng nước thải đưa về các dây chuyền xử lý làm sạch. Một số hồ trọng điểm sẽ có nhà máy xử lý nước thải tại chỗ rồi mới đổ xuống hồ.

    Hiện nay đã có nhiều hồ như: Ba Mẫu, Nghĩa Tân, Trúc Bạch, Ngọc Khánh, Xã Đàn... hoàn thành việc nạo vét, xây kè, đường bêtông kiên cố và những “âm phủ” rác đã trở thành những gương hồ thơ mộng, những trung tâm vui chơi giải trí, những túi chứa nước tuyệt vời của thủ đô. Một số hồ như Văn Chương, Thiền Quang, Giảng Võ, Thanh Nhàn… đang được gấp rút thi công. Hàng vạn tấn rác, hàng vạn khối nước thải sẽ được móc sạch khỏi “lòng ruột” thủ đô thay bằng những “tấm gương, con mắt và sắc áo” thanh khiết, mỹ miều.

    Sau những năm gương mờ, giếng cạn, mạch vận tổn hại thì nay đất thiêng Thăng Long lại trông chờ ngày được “rửa” sáng muôn hồ, phục hồi nguyên khí...

    QUANG THIỆN

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Hồ Hà Nội "tâm tư"

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hồ Hà Nội "tâm tư" bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Ho Ha Noi tam tu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hồ Hà Nội "tâm tư" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - TIN XÃ HỘI