Được vàng vẫn sợ vàng rơi

Thứ hai, 19 Tháng ba 2007, 17:58 GMT+7
  • Duoc vang van so vang roi
    Người dân Chu Minh đang sửa những con thuyền để đi đãi vàng.

    Người trong vùng thường nói rằng, dân Chu Minh giàu cũng đúng, mà nói nghèo cũng chẳng sai, nghe có vẻ nghịch lý, nhưng cứ nhìn vào thực tế thì thấy người có bạc tỷ trong tay không phải hiếm, số người chạy vạy, gồng gánh kiếm ăn từng bữa vẫn còn nhiều.

    Giấc mộng tìm vàng

    Nằm sát bên bờ sông Hồng, xã Chu Minh, huyện Ba Vì, Hà Tây được coi là xã có diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người "nghèo" nhất nước. Toàn xã có 505 ha đất nông nghiệp với 3.331 hộ và 6.750 nhân khẩu, tính ra mỗi người chỉ được 10 thước ruộng. Ruộng ít, họ chẳng thể “bấu víu” vào nông nghiệp, nên những năm đầu thập niên 1990 người dân Chu Minh sống chủ yếu vào việc khai thác lâm sản dọc theo sông Hồng, sông Đà, sông Lô. Một thời Chu Minh được biết đến là bến đậu gỗ nổi tiếng.

    Thế nhưng từ khi Nhà nước có chủ trương đóng cửa rừng cũng là lúc người dân Chu Minh rơi vào bĩ cực. Nhưng người dân Chu Minh vốn năng động nhạy bén "cái khó ló cái khôn" khoảng cuối năm 1993 đầu năm 1994 nghe đâu ở Trung Quốc có "công nghệ" khai thác vàng sa khoáng (vàng cám). Thế là một người có “máu làm ăn” trong làng đã sang đó học nghề. Cách khai thác này khá đơn giản, chỉ cần sắm một chiếc thuyền chuyên dụng cho việc lọc vàng, sau đó dọc theo các dòng sông để tìm bãi vàng sa khoáng khai thác.

    Thuyền đãi vàng của người dân Chu Minh được ghép lại từ 2 chiếc thuyền nhỏ, chiều dài khoảng 15 - 20m, rộng 6m, ở giữa lắp máy hút siêu tốc để hút cát từ lòng sông lên, máy hút này có thể hút được những viên đá có đường kính 20 cm và một chiếc máng rửa cát. Sau khi cho nước cùng cát chảy qua máng, vàng đọng lại dưới các rãnh nhỏ của máng. Những hạt vàng đọng lại rất nhỏ, chỉ vài nhót. Lúc đầu nghề này mới chỉ có một vài hộ làm, thấy " trúng quả" phất lên nhanh chóng, thế là trong xã rộ lên phong trào "nhà nhà tìm vàng, người người đãi vàng". Người nào có nhiều tiền thì mua riêng thuyền, người nào ít tiền thì hùn vốn, người nào không có tiền thì cũng đi vay ngân hàng để đánh bạc với vàng, ai không có máu liều thì đi làm thuê.

    Địa điểm đầu tiên mà người dân Chu Minh khai thác là sông Thao. Lúc cao điểm ở dọc đoạn sông này tập trung đến 50 chiếc thuyền đãi vàng. Khi nguồn vàng đã kiệt các chủ thuyền vươn xa hơn lên Lai Châu, Sơn La.... Các địa điểm giàu vàng mà dân Chu Minh thường nhắc đến là Bắc Uôn, bãi Dầu Xá, bãi Hát Do...

    Để có được quyền khai thác vàng thì các chủ thuyền đều phải " làm việc" với chính quyền địa phương có bãi vàng. Trung bình mỗi thuyền có thể thu 4 -5 chỉ/ngày, còn bữa nào “trúng qủa” có thể được 3 - 4 cây. Theo anh Hạt, một người có thâm niên trong nghề đi thuyền vàng, bây giờ người Chu Minh đã đưa thuyền đi khai thác vào tận Thanh Hoá, Nghệ An và cả miền Nam nữa. Nghe đâu ở sông Mã có bãi vàng trữ lượng lớn lắm các chủ thuyền đã vào thương lượng với chính quyền địa phương và hứa sẽ bỏ ra hàng tỷ đồng để xây trường học, đường xá nhưng không được chấp nhận với lý do sợ bị động mạch.

    Khi chúng tôi ra bến phà Chu Quyến thì được chị chủ phà cho biết: “Mùa này các chú đến thuyền vàng ít về chứ mấy hôm nữa đến mùa nước nổi đoạn sông này có đến 60 -70 thuyền tập trung. Những người đi làm vàng chỉ nghỉ ngơi vào tháng nước lũ về, không khai thác được. Ngày trước thuyền khai thác vàng thuộc dạng nhỏ, chỉ khai thác ở độ sâu 10m, bây giờ thì nguồn vàng đã cạn nhiều họ bắt đầu chuyển sang đóng thuyền loại trung, khai thác ở độ sâu 15m. Với loại thuyền này có thể khai thác tận thu ở các mỏ cũ. Người chuyên cung ứng thuyền cho cả làng là ông Khoa. Chỉ tính riêng năm 2005 ông đã cho ra xưởng 4 chiếc. Theo những người sống gần bến phà Chu Quyến thì gần đây trên Sơn La mới phát hiện một mỏ mới có người chỉ đi mấy tháng đã ẵm về gần 200 triệu.


    Tàn lụi vì vàng

    Anh Đỗ Duy Hải - một tay đã từng có thâm niên vài năm trong nghề khai thác vàng sa khoáng nay đã chuyển sang kinh doanh vật liệu xây dựng tâm sự: “Nếu nói làm vàng sa khoáng được không, phải khẳng định là được. Nếu biết tu chí, thì dân Chu Minh chẳng mấy chốc mà thành tỷ phú. Từ năm 1994 đến nay, lượng vàng mà người dân ở đây khai thác lên đến hàng tấn, nhưng cũng chỉ như muối bỏ biển. Phá lắm! Tôi đã từng làm vàng nên biết, với cách tiêu tiền của họ thì có núi vàng to như núi Ba Vì rồi cũng hết. Cũng tại " ngắn" cái chữ thôi, thấy làm được tiền dễ là tiêu phung phí, có người ngày tiêu đến bạc triệu.”

    Đúng là được vàng vẫn sợ vàng rơi. Được biết, trong số những hộ vay tiền ngân hàng để đi làm thuyền đãi vàng chỉ có khoảng một nửa làm ăn có hiệu qủa, còn lại là thua lỗ. Số tiền mà người dân Chu Minh còn nợ ngân hàng lên đến hàng tỷ đồng. Làm thuyền vàng nếu biết tu chí thì chả mấy chốc thu hồi vốn nhưng cái môi trường ở bãi vàng khiến nhiều người không giữ được mình.

    Không chỉ có vậy, thuyền vàng chỉ có tuổi thọ 3- 4 năm, trong khi đó chi phí phát sinh rất lớn. Một chiếc thuyền đãi vàng trị giá khoảng 200 triệu, thì tiền đầu tư thêm vào đó trong quá trình sử dụng có thể lên tới 500 - 600 triệu, nếu không biết tính toán khấu hao thì chuyện thua lỗ là điều đương nhiên.

    Anh Hạt cho tôi biết thêm: “Kể từ ngày có cái nghề đãi vàng, thanh niên trai tráng trong làng gần như không còn. Khoảng 15 -16 tuổi có sức khoẻ một chút đã bắt đầu xuống thuyền. Thoạt nghe thấy thì mừng cho lớp trẻ ở đây, vì sớm có được cái "cần câu cơm" trong tay, nhưng nghĩ lại thì không khỏi lo. Cũng chính từ những chuyến đi lênh đênh trên sông nước đó, sự bồng bột của tuổi trẻ đã khiến cho không ít thanh niên sa ngã trước sự cám dỗ của “nàng tiên nâu”. Toàn xã hiện nay có vài chục đối tượng trong danh sách nghiện. Đáng buồn nhất là trường hợp của anh Lý. Trước đây anh đã từng đi thuyền đãi vàng và đã có tiền mua gạch để chuẩn bị xây nhà, nhưng cũng chính từ những chuyến đi lênh đênh trên sông nước đó anh đã không cưỡng được lại trước sự cám dỗ của “nàng tiên nâu”. Khi về nhà, lúc đầu còn tiền rủng rỉnh chẳng ai biết anh nghiện, nhưng dần dần mọi thứ trong nhà anh cứ lần lượt ra đi thì mới vỡ lẽ. Đến khi chẳng còn gì đáng giá nữa anh bán nốt mấy nghìn viên gạch dự định để xây nhà, thậm chí dỡ cả gạch ở vách tường ra để bán. Đến giữa năm 2002, anh bị bắt vì tội trộm cắp tài sản với mức án 12 tháng tù giam để lại cho người vợ căn nhà trống tuềnh toàng cùng với 3 đứa con nhỏ.

    Chia tay với người dân Chu Minh, tôi suy nghĩ. Xem ra họ có cái nghề trong tay đấy, và nhanh giàu lắm! Nhưng cuộc sống của họ vẫn bất an vì ma tuý, tệ nạn xã hội luôn rình rập.

    Bài, ảnh: Nguyễn Hiếu

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Được vàng vẫn sợ vàng rơi

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Được vàng vẫn sợ vàng rơi bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Duoc vang van so vang roi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Được vàng vẫn sợ vàng rơi ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - TIN XÃ HỘI