“Bức tranh” với những khoảng “sáng _ tối”

Chủ nhật, 13 Tháng tám 2006, 09:24 GMT+7
  • �SBuc tranh� voi nhung khoang �Ssang _ toi�  Một góc khu công nghiệp Thăng Long

    Việc xây dựng, phát triển các khu công nghiệp (KCN) là một hướng đi đúng đắn không những tạo ra các khu kinh tế phát triển đều khắp trên cả nước, mà còn tạo nên động lực đưa Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020.

     

    Thực tế trong nhiều năm qua cho thấy, chiến lược phát triển KCN ở Việt Nam phát triển khá mạnh. “Bức tranh” các KCN Việt Nam qua chặng đường 15 năm có nhiều điểm sáng, song cũng còn tồn tại không ít bất cập.

     

    Những  kết  quả chủ yếu

    Được biết, chặng đường 15 năm phát triển dù có những lúc chững lại, song theo số liệu thống kê, tính đến giữa năm 2006, Việt Nam đã có 135 KCN được cấp phép hoạt động (chưa tính hàng trăm cụm công nghiệp nhỏ và vừa khác). Con số 135 sẽ chưa dừng lại, vì hiện vẫn có nhiều hồ sơ xin phép mở KCN gửi về Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Diện tích bình quân 1 KCN đạt khoảng 207 héc ta. Hiện số KCN đang hoạt động là 81/135 KCN, tỷ lệ diện tích cho thuê trong các KCN đạt bình quân 52%. Tính đến nay, đã có khoảng 4.600 dự án đầu tư tại các KCN, trong đó số dự án đầu tư có vốn nước ngoài là 2.200 dự án với tổng số vốn khoảng 17,7 tỷ USD; số dự án trong nước là 2.400 dự án với tổng vốn đầu tư 116.000 tỷ đồng. Tổng số lao động trực tiếp đang làm việc trong các KCN có trên 1 triệu người, và có hàng triệu lao động gián tiếp liên quan đến sự hoạt động của các KCN (cung ứng nguyên liệu, gia công dịch vụ...).

     

    Sự phát triển các KCN đã góp phần đáng kể vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các địa phương; phát huy được lợi thế so sánh của các vùng, miền; tạo sự phát triển cân đối giữa các khu vực; Hơn nữa, nhiều dự án trong các KCN (kể cả dự án có vốn nước ngoài và doanh nghiệp trong nước) có công nghệ sản xuất hiện đại đã tạo ra những sản phẩm đạt chất lượng quốc tế, có sức cạnh tranh cao... Như đánh giá tại Hội nghị tổng kết 15 năm xây dựng và phát triển khu công nghiệp - khu chế xuất (gọi chung là KCN) và sơ kết hoạt động các khu kinh tế ở Việt Nam diễn ra mới đây tại Long An, vai trò của các KCN đối với chiến lược phát triển của nền kinh tế - xã hội là hết sức to lớn, nhất là đối với sự nghiệp CNH - HĐH đất nước... Chỉ tính riêng trong năm 2005, tổng giá trị sản xuất công nghiệp của các KCN đạt khoảng 14 tỷ USD, chiếm gần 30% tỷ trọng tổng giá trị sản xuất của toàn ngành công nghiệp; kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của các doanh nghiệp trong KCN đạt trên 14,4 tỷ USD, chiếm khoảng 23% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước...

     

    �SBuc tranh� voi nhung khoang �Ssang _ toi�  Điều kiện sống của công nhân làm việc trong các khu công nghiệp cần được quan tâm đúng mức Ảnh: Dương NguyễnNhững bất cập cần tháo gỡ

    Tuy nhiên, qua chặng đường 15 năm xây dựng và phát triển các KCN ở Việt Nam còn tồn tại không ít những bất cập, thách thức. Đó là các vấn đề: Thiếu nhà ở cho người lao động; vấn đề ô nhiễm môi trường chưa được xử lý tốt; lao động chưa đáp ứng yêu cầu; còn xảy ra hiện tượng đình công, bãi công khi lợi ích và quyền lợi của người lao động bị vi phạm; phát triển các KCN còn mang tính “phong trào” và có lúc “quá nóng”; tỷ lệ lấp đầy các KCN tính mức trung bình còn thấp và không đồng đều (các KCN ở các địa phương: TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu đang dẫn đầu về thu hút các dự án đầu tư)... Đặc biệt, như đánh giá của nhiều chuyên gia tại hội nghị, việc thiếu liên kết đồng bộ giữa quy hoạch của từng địa phương với quy hoạch chung của vùng dẫn đến mục tiêu và định hướng phát triển của các tỉnh trong vùng tương tự nhau, chưa có sự phân công theo chức năng và lợi thế của từng địa phương.


     

    Bên cạnh đó, việc xây dựng các KCN ở Việt Nam đang ở trong tình trạng vừa thừa vừa thiếu, các chính sách đưa ra không theo kịp sự vận động biến đổi của thực tế đã dẫn đến một loạt những hệ lụy, như: Nhiều KCN có số dự án đầu tư chiếm tỷ lệ quá thấp (10-20%), sự lãng phí này là quá lớn; tình trạng chồng chéo trong quản lý các KCN vẫn tồn tại cả ở tầm vĩ mô cũng như ở từng địa phương (ví dụ: đất nói chung do Chính phủ duyệt quy hoạch, việc cấp đất do tỉnh tiến hành, duyệt quy hoạch đất KCN là của Bộ Xây dựng, cấp phép đầu tư là nhiệm vụ của Bộ Kế hoạch và Đầu tư); Việc quản lý các KCN cũng chỉ dừng ở mức cấp phép thành lập chứ chưa chú ý đến vấn đề quy hoạch; các KCN phát triển theo hướng đa ngành dẫn đến khó khăn trong việc xử lý ô nhiễm môi trường...

     

    Đâu là giải pháp ?

    áp lực chạy theo tăng trưởng GDP khiến các địa phương bằng mọi giá phải có ngay KCN, dù chưa có những bước chuẩn bị cần thiết.

     

    Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, để các KCN phát triển đúng hướng, hiệu quả, trước hết không để kéo dài tình trạng phát triển các KCN quá “nóng” mang tính “phong trào”. Việc quy  hoạch thành lập các KCN đòi hỏi phải đảm bảo những điều kiện nhất định, như địa điểm, hạ tầng cơ sở, xu hướng phát triển kinh tế trong vùng, khả năng cung ứng  lao động... Vị trí của các KCN phải gắn với thị trường tiêu thụ, thị trường cung ứng nguyên vật liệu, đáp ứng các dịch vụ phục vụ sản xuất và dịch vụ đời sống... Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đặng Hùng Võ cho rằng: Quy hoạch phát triển các KCN phải được xét trên bình diện của cả nước và của các vùng chứ không nên chỉ là quy hoạch của riêng từng tỉnh, thành, có như vậy mới mong khắc phục được tình trạng “nhà nhà làm KCN” như hiện nay.

     

    Về phát triển nguồn nhân lực cho các KCN và giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường, ý kiến của nhiều chuyên gia thống nhất theo hướng, các địa phương phải có kế hoạch đào tạo phát triển nguồn nhân lực, nâng cao tay nghề cho người lao động. Nhà nước phải có cơ chế giúp đỡ các địa phương, hỗ trợ vốn, chi phí đào tạo trong việc phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ thống xử lý các vấn đề ô nhiễm môi trường ở các KCN, tránh không để các doanh nghiệp phải tự lo tất cả mọi công việc này mà dẫn đến tình trạng “cha chung không ai khóc”. Ngoài ra, nhiều ý kiến tại hội nghị tập trung vào một loạt các biện pháp như: Để phát triển các KCN hiệu quả phải thực thi đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó chú ý cần kết hợp tốt việc lấp đầy diện tích các KCN với việc nâng cao chất lượng các dự án đầu tư vào KCN bằng cách chọn lọc và khuyến khích thu hút các dự án có sức cạnh tranh cao và phát triển bền vững; Nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch và điều hành thực hiện quy hoạch với quan điểm “triển khai thông thoáng, nhưng đảm bảo chặt chẽ”; hoàn thiện cơ chế và phương thức quản lý KCN theo hướng tăng cường cơ chế “một cửa tại chỗ”; Xây dựng đồng bộ hạ tầng ngoài KCN, quan tâm giải quyết vấn đề nhà ở cho công nhân kết hợp với việc xây dựng đời sống văn hóa cho người lao động tại các KCN...

     

    Phạm Thanh

    VietBao.vn
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin “Bức tranh” với những khoảng “sáng _ tối”

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết “Bức tranh” với những khoảng “sáng _ tối” bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Buc tranh voi nhung khoang sang toi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc “Bức tranh” với những khoảng “sáng _ tối” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - TIN XÃ HỘI