Trình diễn đúc trống đồng Đông Sơn

Thứ sáu, 20 Tháng mười 2006, 16:44 GMT+7
  • Sáng 20/10, bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam (T.P Thái Nguyên) tổ chức buổi trình diễn đúc trống đồng Đông Sơn theo phương pháp thủ công truyền thống.

    Thực hiện đúc là tập thể 11 nghệ nhân của xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Sản phẩm trình diễn là trống đồng Quảng Xương (đường kính 63 cm, cao 49 cm), được làm giả cổ. Nhóm nghệ nhân này cũng mang theo một phiên bản trống đồng Ngọc Lũ do họ vừa đúc tại Thanh Hóa, với kích cỡ lớn hơn: đường kính 119 cm, cao 95 cm.

    Trinh dien duc trong dong Dong Son

    Đốt lửa nấu đồng

    Trước đó một ngày, các nghệ nhân Thiệu Trung đã phải đánh ô tô từ Thanh Hóa lên Thái Nguyên, chở theo cơ man nào là đồ đạc cồng kềnh: chiếc trống đồng mới đúc, nặng cả trăm kilôgram (mang lên biếu bảo tàng tỉnh bạn!); một lò nấu đồng, một khuôn trống lớn, và khoảng vài chục kilôgam đồng nguyên liệu; tất cả phục vụ cho cuộc trình diễn hôm nay.

    Lò nấu đồng và khuôn đều làm bằng đất sét trộn vỏ trấu, theo đúng thành phần mà người xưa làm (được minh chứng qua các mảnh vỡ của khuôn mà khảo cổ học từng tìm thấy tại các di chỉ Đông Sơn). Than hoa, đồng nguyên liệu được cho vào lò nấu, nung chảy, sau đó tàn tro nhẹ hơn tự nổi lên trên.

    Trinh dien duc trong dong Dong Son

    Chỉnh khuôn trước khi rót đồng

    Nghệ nhân gạt tro khỏi dòng đồng, khói bụi mù trời, rồi rót đồng nóng chảy vào khuôn. Khuôn này được gọi là khuôn phá, tức là khi đúc xong thì phá khuôn ra lấy trống. Chính bởi thế, trong rất nhiều năm, nhiều nhà khoa học đã thất vọng khi chỉ thâu lượm được các mảnh khuôn vỡ, nên không dễ gì tìm ra bí quyết đúc trống của người xưa.

    Khuôn gồm 2 mảnh ghép vào nhau; chi tiết này sẽ để lại dấu vết là hai đường chỉ nổi trên trống thành phẩm. Hoa văn được khắc vào mặt trong của khuôn, sẽ in lên trên thân trống.

    Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, nơi lưu giữ những chiếc trống đồng Đông Sơn đẹp vào bậc mẫu mực trong số những trống tìm được cho đến nay, từng thử nghiệm đúc phiên bản Ngọc Lũ rất nhiều lần nhưng đều thất bại.

    Phương pháp mà các nghệ nhân xã Thiệu Trung thực hiện, hiện được xem là thành công và tới gần được nguyên bản nhất. Sau gần 4 tiếng đồng hồ lao động, các nghệ nhân đã cho ra lò một chiếc trống đồng được làm men giả cổ với màu xanh mai mái. Lớp màu xanh hơi ngả vàng này đã khiến rất nhiều người chơi nghiệp dư lầm lẫn với lớp patin do thời gian phủ lên bề mặt hợp kim đồng và bởi thế mà bị những cú lừa đau...

    Trinh dien duc trong dong Dong Son

    Vệ sinh khuôn sau khi đã rót đồng

    Trưởng nhóm nghệ nhân Lê Văn Bảy cho biết: "Tôi theo đuổi việc đúc trống đồng theo phương pháp truyền thống từ mươi năm nay, nhưng chỉ gần hai năm trở lại đây mới bắt đầu có thành công. Trước đây trống đúc ra thường bị lỗi nhiều: hoa văn chưa thật giống nguyên bản hoặc chưa rõ nét; thành trống dày quá hoặc dày mỏng không đều, tiếng đánh lên bị rè... May mắn, gần đây chúng tôi được tiếp xúc nhiều hơn với các trống nguyên bản nên có học hỏi và rút kinh nghiệm được nhiều. Đến giờ chúng tôi đã có thể đúc được các trống với hình dáng, hoa văn, kích cỡ và trọng lượng tương đối giống với các nguyên bản..."


    Trinh dien duc trong dong Dong Son

    Rước phiên bản trống đồng Ngọc Lũ về phòng trưng bày của bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam.

    - Bảo tàng Lịch sử Việt Nam từng nhiều lần thất bại trong đúc phiên bản trống đồng Ngọc Lũ. Mãi về sau có lần kết hợp với làng Ngũ Xá họ mới đúc thành hình trống, nhưng vẫn nặng hơn nguyên bản đến 40 kg. Tức là công việc vô cùng khó khăn. Vậy các anh có đảm bảo phiên bản mình đúc sẽ trung thành với nguyên gốc?

    - Chúng tôi chủ yếu căn theo độ dày mỏng của thành trống và kích thước đường kính mặt trống để suy ra trọng lượng trống. Nó có tỉ lệ nhất định. Với một nguyên bản có trọng lượng cụ thể, chúng tôi có thể đúc theo, giống đến 99%.

    Ví dụ nguyên bản nặng 100 kg thì phiên bản có thể 98 hoặc 105 kg, tức là vẫn bị chênh lệch chút ít chứ không giống hoàn toàn. Tôi nghĩ là ngày xưa cũng thế, các cụ làm khuôn phá, tức là sau mỗi trống lại phá khuôn đi, do vậy mỗi trống cùng một đường kính, một chiều cao, lại có thể có chênh lệch chút ít về trọng lượng, điều đó là tất nhiên. Và hoa văn cũng vậy, với mỗi tính cách người nghệ nhân trực tiếp chạm khắc, cũng có thể sẽ có khác biệt chút ít về chi tiết hay độ sâu nông...

    Trinh dien duc trong dong Dong Son

    Tò mò quá, chẳng mấy khi được mục kích tận mắt việc đúc trống đồng Đông Sơn!

    - Từ khi tìm ra phương pháp đúc thành công đến nay, anh có nhận được nhiều đơn đặt hàng, và chủ yếu là những đối tượng nào có nhu cầu?

    - Trống cỡ lớn thì khoảng trăm cái. Cỡ nhỏ, dùng làm đồ biếu để bày trên bàn hay tủ kính thì nhiều không đếm xuể, có thể kể đến hàng nghìn. Nhiều nhà sưu tầm tư nhân đến đặt hàng, cũng có khi các bảo tàng muốn có một chiếc trống để làm phong phú thêm phần trưng bày của mình. Sau đây, trống đồng trình diễn đúc hôm nay cùng với trống đồng Ngọc Lũ đúc ở Thanh Hóa mang lên đều sẽ dành tặng bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam.

    - Sắp tới anh có dự định gì lớn về trống đồng?

    - Trong khoảng 10 ngày tới, chúng tôi sẽ đúc một chiếc trống đồng mà tôi tin chắc là lớn nhất Việt Nam cho đến nay: cao 1,2 m, đường kính mặt trên 1,51 m, nặng khoảng 1 tấn. Cho đến nay tôi mới chỉ thấy trống đồng Đông Sơn có đường kính 1,3 m trở xuống. Chiếc trống lớn nhất này sẽ dành trưng bày tại bảo tàng cổ vật tư nhân đầu tiên trên cả nước, chủ nhân là ông Hoàng Văn Thông, Hội cổ vật Thanh Hoa, tỉnh Thanh Hóa.

    - Cảm ơn và chúc anh thành công.

    Diễm Huyền

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Trình diễn đúc trống đồng Đông Sơn

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Trình diễn đúc trống đồng Đông Sơn bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Trinh dien duc trong dong Dong Son ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Trình diễn đúc trống đồng Đông Sơn ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA