Thức cùng Đông Sơn

Thứ sáu, 03 Tháng mười hai 2004, 22:01 GMT+7
  • Thuc cung Dong Son
    Khu di chỉ duy nhất trong làng Đông Sơn còn giữ được đến hôm nay
    Về xứ Thanh, ai cũng muốn đặt chân đến ngôi làng Đông Sơn - nơi tìm thấy hàng vạn cổ vật, di vật khiến cả thế giới biết đến một nền văn hóa Đông Sơn được xem là nền văn minh tối cổ của nước Việt. Nhưng, đến Đông Sơn mọi người mới ngỡ ngàng rằng chúng ta còn vụng về quá trong cách đối xử với di tích quan trọng này.

    Tám mươi năm, thời gian “thượng thọ” của một đời người đủ để cho những dấu tích phát xuất di chỉ Đông Sơn trở nên mờ nhạt hẳn.

    Cái doi đất bên bờ sông Mã - nơi vào năm 1924 ông Nguyễn Văn Nắm phát hiện chiếc trống đồng Đông Sơn đầu tiên giờ đây thuộc về khuôn viên nhà máy phân lân Hàm Rồng. Sau 80 năm, du khách đến Đông Sơn nghe giới thiệu những thành tựu kinh tế xã hội của địa phương, tự nhiên thấy tần ngần như thiếu vắng một người bạn thân đang hẹn gặp giờ vĩnh viễn ra đi, khi dấu tích phát hiện trống đồng đầu tiên không còn giữ được.

    Nếu không có ngày kỷ niệm 80 năm phát hiện văn hóa Đông Sơn, ngôi làng với 3000 nóc nhà này chắc vẫn điềm nhiên tựa lưng vào núi Mướn, mặt trông ra núi Ngọc và dãy Hàm rồng rất đỗi yên bình. Sau gần trăm năm hai chữ Đông Sơn lừng danh bốn biển năm châu, ngôi làng nhỏ bé xứ Thanh vẫn được ghi nhận là “người dân sống chủ yếu bằng nghề nông và làm thợ hồ, làm thuê..”.

    Khu di chỉ duy nhất trong làng còn giữ được đến hôm nay để “ăn nói” với quan khách các nơi là hố khai quật năm 2003 có diện tích 21m2 được làm mái che và lan can sắt tốn 50 triệu. Hố khai quật này là điểm khai quật lần thứ 7 trên đất Đông Sơn. Sáu lần khai quật trước đều không giữ lại một vết tích nào.

    Nhiều đoàn cán bộ Trung ương đã về đây, nhiều giấy mực đã ca ngợi nơi đây là một trong những cái nôi của người dân Việt, nhưng Đông Sơn không lưu lại dấu vết gì của một cuộc khảo cổ quy mô cấp Nhà nước. Kỳ thực, lần khảo cổ thứ 7 với chiếc hố hiện đang còn giữ ấy là do tỉnh Thanh Hóa phối hợp với trường KHXH&NV Hà Nội đào. Bao nhiêu lần khai quật cấp nhà nước, bao nhiêu tiến sĩ khảo cổ bước ra từ công trình nghiên cứu cổ vật Đông Sơn, đến nay nếu có quay lại chốn xưa chắc cũng chỉ thấy cỏ hoang đất vắng.

    Lòng đất Đông Sơn mở ra cho chúng ta biết bao điều kỳ diệu, nhưng lẽ nào dấu vết người đời đến với Đông Sơn tẻ nhạt như thế sao?

    Tất nhiên không phải cứ hễ khai quật khảo cổ xong thì phải gữ nguyên hiện trường, nhưng một di chỉ quan trọng như Đông Sơn mà sau 80 năm “phát hiện và nghiên cứu”, chúng ta không giữ được chút gì của bản đồ khai quật, thứ tự các cuộc khảo cổ và thậm chí những mốc quan trọng trong việc phát hiện văn hóa Đông Sơn trên thực địa cũng không còn. Như vậy thì uổng quá, và cách làm cũng không khác những người đi đào đồ cổ.

    Cho nên, làng Đông Sơn trong ngày kỷ niệm 80 năm “nghệ danh”của mình hoàn toàn yên ắng, không bandrole, không cả biển hiệu chỉ đường, không cổng làng như một điều quen thuộc của vùng quê bắc bộ.

    Đông Sơn nằm giữa quần thể danh lam thắng tích của xứ Thanh, cách làng 2 km đường chim bay là Núi Đọ – di chỉ quan trọng trong việc xác định người Việt cổ; và hồ Kim quy, động Tiên sơn, đền đức Thánh Cả.., đang hứa hẹn với Đông Sơn một dự án du lịch sinh thái.

    Tuy nhiên, tầm vóc của Đông Sơn, ý nghĩa của việc phát hiện ra văn hóa Đông Sơn trong lịch sử VN hình như đang cần một cái nhìn ở chiều hướng khác. Làm sao để nơi này được nhớ đến như một nơi phát xuất ra cứ liệu quan trọng để khẳng định lịch sử cội nguồn của dân tộc. Chứ không khéo sau một thời gian, khách đến Đông Sơn chỉ thấy dịch vụ du lịch, còn thì những vết tích khảo cổ lại một lần nữa chìm sâu vào lòng đất.

    LAM ĐIỀN

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Thức cùng Đông Sơn

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thức cùng Đông Sơn bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Thuc cung Dong Son ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thức cùng Đông Sơn ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA