TS. Marc Oxenham: Tôi thất vọng về thông tin lệch lạc!

Thứ bảy, 07 Tháng năm 2005, 15:35 GMT+7
  • Ngày 11/2/2005, đài BBC Việt Ngữ đưa tin về kết quả khai quật tại di chỉ Mán Bạc (Ninh Bình), đã trích dẫn ý kiến của một thành viên của đoàn khai quật hỗn hợp là TS. Marc Oxenham (Úc) và đưa ra những kết luận "gây sốc" về nguồn gốc nền văn minh nông nghiệp của người Việt cổ và nguồn gốc của người Việt hiện đại.

    TS Marc Oxenham Toi that vong ve thong tin lech lac
    Một số hiện vật tìm thấy tại di chỉ Mán Bạc (Ảnh này thuộc bản quyền Trường ĐH Quốc gia Úc)

    "Thần nông" của người Việt và Vua Hùng từ đâu tới?"

    Bài viết giật hai tít phụ rất ấn tượng: "Ai là "Thần nông" của người Việt?" và "Vua Hùng từ đâu tới?". Để trả lời cho hai câu hỏi do mình tự đặt ra, tác giả bài viết trích dẫn ý kiến (trực tiếp hoặc gián tiếp) từ người được phỏng vấn là TS Marc Oxenham.

    Theo đó, câu trả lời cho câu hỏi thứ nhất "Ai là "Thần nông" của người Việt?" (ý nói đến nguồn gốc nền văn minh nông nghiệp của người Việt cổ), là: "Nền văn hoá nông nghiệp của người Việt cổ được du nhập từ những bộ lạc di cư từ phương bắc xuống".

    Với câu hỏi thứ hai, "Vua Hùng từ đâu tới?" (muốn ám chỉ nguồn gốc người Việt Hiện đại), bài báo kết luận: "Người Việt hiện đại rất có thể là sự kết hợp nòi giống giữa người cổ đại phương Bắc và người chủng Đa Đảo cổ đại từ chừng 4.000 năm trước".

    Những kết luận nêu trên, do việc BBC Việt Ngữ trích dẫn lời của một thành viên đoàn khai quật, đã tạo nên làn sóng phẫn nộ trong các nhà khoa học và khảo cổ VN. Ngay lập tức, Chủ tịch Viện KHXH Việt Nam, ông Đỗ Hoài Nam, đã có văn bản đề nghị Viện Khảo cổ học VN phải tìm hiểu và báo cáo về sự việc này.

    Phó Viện trưởng Viện Khảo cổ học VN, TS Hà Văn Phùng nói: "Qua bài viết này, nội dung khoa học bị xuyên tạc đi ghê gớm. TS. Matsumura Hirofumi, Trưởng đoàn về phía Nhật Bản mới đây cũng gửi thư cho chúng tôi đề nghị Viện Khảo cổ học kháng nghị Marc một cách mạnh mẽ".

    Cuộc khai quật tại Mán Bạc (Ninh Bình) do một nhóm hỗn hợp các nhà khảo cổ học của VN, Úc và Nhật Bản tiến hành từ tháng 12/2004 đến 15/3/2005. Tại đây đã tìm thấy một nghĩa địa cổ với nhiều bộ hài cốt có niên đại cách ngày nay 3500 đến 4000 năm, thuộc sơ kỳ thời đại đồ đồng.

    Đến thời điểm này, các kết quả về cuộc khai quật vẫn chưa được phân tích kỹ lưỡng. Tuy nhiên, qua những gì mà các nhà khảo cổ đã thảo luận với nhau trong quá trình cuộc khai quật, phát biểu của TS Marc trên BBC Việt Ngữ khiến cho các đồng nghiệp của VN và Nhật Bản sửng sốt và bất bình.

    Quan điểm chung của giới khoa học VN là không có cái nôi nào mà từ đó nền văn minh nông nghiệp phát tán đi các nơi. Do trình độ phát triển về kỹ thuật, thời điểm chuyển từ săn bắt hái lượm sang trồng trọt của bộ lạc này có thể muộn hơn của bộ lạc khác, nhưng điều đó không có nghĩa là nơi chuyển đổi sau tiếp thu nền nông nghiệp của nơi chuyển đổi trước.

    Đối với trường hợp mối quan hệ giữa nền nông nghiệp của người Việt cổ và nền nông nghiệp của các tộc người trên mảnh đất ngày nay là Trung Quốc, tình hình cũng tương tự: đến nay, chưa có chứng cớ gì để nói về việc nông nghiệp đi từ Nam lên hay từ Bắc xuống.

    GS Trần Quốc Vượng khẳng định: "Không có một trung tâm nào trên thế giới, từ đó nghề nông được truyền sang các vùng khác. Các cư dân Hoa Bắc thời cổ vốn trồng kê, cao lương và sau là lúa mạch. Còn các cư dân Đông Nam Á trồng lúa mùa theo các mùa nước. Bản thân người Hán cũng đã tích hợp nhiều yếu tố văn hóa của các tộc người từ phía Nam sông Dương Tử gồm Sở và Bách Việt xưa".

    Sự thực, TS. Marc Oxenham đã nói gì?

    Tuy nhiên, vào thời điểm chúng tôi đang tìm hiểu tư liệu cho bài viết này, TS. Marc Oxenham đã có nhiều đơn từ gửi cho Viện Khảo cổ học VN giải thích về sự việc này. Ông cho biết, ông không hề đưa ra kết luận nào như đã đăng tải trên đài BBC Việt Ngữ. Để làm rõ quan điểm thực sự của ông về nguồn gốc nền văn minh nông nghiệp của người Việt cổ và nguồn gốc người Việt Hiện đại, TS đã phỏng vấn ông.

    Trong bản tin tiếng Việt của Đài BBC – một tác giả đã trích dẫn lời ông và đưa ra một số kết luận về nguồn gốc nền văn minh nông nghiệp của người Việt cổ và nguồn gốc người Việt Hiện đại. Ông có biết việc này không và ông nhận xét gì?

    TS Marc Oxenham Toi that vong ve thong tin lech lac
    TS Marc Oxenham (thứ 3 từ trái sang) cùng đoàn khai quật tại di chỉ Mán Bạc (Ảnh thuộc bản quyền ĐH Quôc Gia Úc - Australian National University)

    TS. Marc Oxenham: Tôi vô cùng thất vọng và rất giận giữ về việc đài BBC đã công bố không đúng ý kiến của tôi về Mán Bạc. Chương trình nghiên cứu Mán Bạc là một sự nỗ lực chung của nhiều nhà khảo cổ học Việt Nam, một số nhà khảo cổ học Nhật Bản và hai nhà khảo cổ học Úc, trong đó có tôi.

    Tôi đã rất phấn chấn khi công bố với BBC về chương trình hợp tác này cũng như những gì mà chúng tôi đã tìm được bởi vì tôi muốn có nhiều người Việt hiểu về quá khứ của Việt Nam cũng như về những chương trình hợp tác nghiên cứu khảo cổ học rất đáng chú ý trên đất nước của họ.


    Mặc dầu vậy, đài BBC đã sử dụng hoàn toàn sai ý kiến của tôi vào những mục đích chính trị của họ.

    Cụ thể, xin ông nói rõ hơn về nguồn gốc nền văn minh nông nghiệp của người Việt cổ? Có phải ông cho rằng văn minh nông nghiệp của người Việt cổ đến từ phương bắc?

    TS. Marc Oxenham:Đây là một câu hỏi khó vì các nhà KCH VN và nước ngoai còn đang tranh luận. Hơn thế, câu trả lời còn phụ thuộc vào khái niệm “Nông nghiệp".

    ”Nếu coi “Nông nghiệp” đơn giản là việc trồng trọt một vài loài cây lương thực như làm vườn thì câu trả lời là đúng. Nông nghiệp có lẽ đã xuất hiện rất sớm từ thời cổ đại. Nhưng nếu “nông nghiệp” có ý nghĩa lương thực được trồng trọt đã là một phần quan trọng của cuộc sống hàng ngày thì câu trả lời chưa hẳn rõ ràng. Trong thư tịch cổ nhất của Trung Quốc viết về Việtnam (như Hán Thư), chúng ta biết chắc chắn rằng một vài bộ lạc ở VN đã có nông nghiệp trước khi nguời Hán đến. Do đó chúng ta có thể khẳng định rằng người Trung Quốc đã không mang nông nghiệp đến VN.

    Thực tiễn di chỉ Mán Bạc cho phép đem lại những kết luận gì? Theo nghiên cứu của ông đến nay, nền văn minh nông nghiệp của người Việt cổ đã hình thành như thế nào?

    TS. Marc Oxenham hiện là Giảng viên ĐH Quốc gia Úc tại Canberra, dạy và nghiên cứu ở Khoa Nhân học Khảo cổ và Thực vật. Chuyên môn của ông là Hình thái và Bệnh lý của người cổ. Đến VN lần đầu vào năm 1995 với tư cách sinh viên khảo cổ học, Marc sau đó đã hoàn thành luận án TS về xương cốt người cổ ở VN, có tiêu đề "Thể chất và hành vi thích ứng của con người trong giai đoạn Toàn tân giữa( Mid-Holocene) và giai đoạn kim khí ở bắc Việt Nam”.
    TS. Marc Oxenham:Ta biết rằng ở TQ, vào khoảng 8000 năm cách ngày nay đã có một vài dạng hình của nông nghiệp. Chúng ta cũng biết rằng ở thời điểm đó, tại Đông Nam Á ( kể cả VN) không có chứng cứ gì về nông nghiệp. Như vậy, liệu những bộ lạc sống ở vùng phía bắc VN có đem nông nghiệp đến đây không hay nông nghiệp đã phát triển một cách độc lập bởi những bộ lạc cổ sống trên mảnh đất này? Tôi nghiêng về hướng tin rằng nông nghiệp đã phát triển độc lập ở Việt Nam thời cổ.

    Dù thế nào chăng nữa thì một trong những vấn đề quan trọng của Mán Bạc là: di chỉ này có thể là chìa khoá dẫn đến những hiểu biết về mức độ phát triển của nông nghiệp Việt Nam lúc đó. Chúng tôi hy vọng sẽ hiểu biết rõ ràng hơn về những ngọn nguồn của nông nghiệp ở Việt Nam sau khi có nhiều hơn các cuộc khai quật tại di chỉ này cùng những nghiên cứu, phân tích kỹ lưỡng hơn.

    Thưa ông, phải chăng những phát hiện ở Mán Bạc có thể chứng minh rằng người Việt Hiện đại là kết quả của sự hỗn chủng giữa những yếu tố nhân chủng từ phương bắc cổ và tộc người Australoid -Melanesian?Theo những nghiên cứu của ông, người Việt được hình thành như thế nào?

    TS. Marc Oxenham: Các nhà khảo cổ học VN, như PGS. Nguyễn Lân Cường, cho rằng người Việt cổ trông giống Australo–Melanesian. Điều này không có nghĩa là họ giống người Úc ngày nay hay người Melanesia mà nghĩa là họ có một số đặc điểm hình thái mặt tương tự như người Đông Indonesia (ví dụ như người Đông Timor). Cư dân thuộc văn hoá Đa Bút (khoảng 5000-6000 năm cách nay) có nhiều đặc điểm Australo–Melanesian hơn là người Việt Hiện đại. Những xương cốt người Việt Hiện đại được gọi là loại hình Mongoloid (loại hình này còn bao gồm người Đông Nam Á, người Nhật, và người Trung Quốc). Những người này rõ ràng là rất khác nhau nhưng rất khó phân biệt họ qua xương cốt.

    Hiện tại chúng tôi chưa rõ liệu có một hay hai nhóm khác biệt ở người Mán Bạc. Phải chăng đã có một sự hỗn chủng giữa loại hình người “Mongoloid” và người “Austra-Melanesian” ở Mán Bạc? Nếu có sự hỗn chủng, thì điều đó có ý nghĩa gì? Phải chăng nó chỉ ra rằng người Việt cổ đã tiến hoá thành người Việt Hiện đại và điều này bắt đầu xuất hiện vào giai đoạn Mán Bạc? Phải chăng người Mongoloid đã di cư từ phía nam hay phía bắc đến và hỗn chủng với loại hình Australo-Melanesian bản địa? Tuy nhiên, trước khi hoàn thiện các nghiên cứu chỉnh lý chi tiết xương cốt ở Mán Bạc, chúng tôi chưa thể có câu trả lời.

    Qua vụ việc này, ông có suy nghĩ gì?

    TS. Marc Oxenham:Trong suốt 10 năm nghiên cứu và làm việc ở Việt Nam, tôi đã có nhiều bạn bè ở trong và ngoài Viện Khảo cổ và đã cùng các nhà nghiên cứu Việt Nam công bố nhiều công trình. Trong thập kỷ này, tôi luôn có mối quan hệ rất tốt với bạn bè và đồng nghiệp Việt Nam. Mối quan hệ này gần đây đã bị làm ảnh hưởng bởi những tuyên bố sai lệch của BBC. Tôi hy vọng có thể hàn gắn lại những gì mà BBC đã làm khiến thanh danh của tôi bị hoen ố cũng như những thiệt hại mà BBC đã gây ra cho các đồng nghiệp Việt Nam.

    • Doãn Diễm (thực hiện)
    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin TS. Marc Oxenham: Tôi thất vọng về thông tin lệch lạc!

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết TS. Marc Oxenham: Tôi thất vọng về thông tin lệch lạc! bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết TS Marc Oxenham Toi that vong ve thong tin lech lac ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc TS. Marc Oxenham: Tôi thất vọng về thông tin lệch lạc! ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA