Quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số: Thực thi như thế nào?

Thứ tư, 07 Tháng mười hai 2005, 13:01 GMT+7
  • Quyen tac gia trong moi truong ky thuat so Thuc thi nhu the nao

    Sau một năm thực hiện Công ước Berne, số đầu sách dịch ở Việt Nam giảm 50%

    Trong cuộc hội thảo ngày 6-12 tại Hà Nội do Cục bản quyền tác giả văn học-nghệ thuật và Viện Sở hữu trí tuệ Liên bang Thụy Sĩ đồng tổ chức, vấn đề bản quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số đã được xới lên, với tiền đề là Luật Sở hữu trí tuệ vừa được thông qua. Tuy nhiên, vấn đề thực thi như thế nào mới là một câu hỏi khó trả lời.

    Việt Nam còn nhanh hơn cả Thụy Sĩ

    Đó là nhận xét của TS Emanuel Mayer, Cố vấn pháp luật Viện Sở hữu trí tuệ Liên bang Thụy Sĩ, sau khi nghe TS Vũ Mạnh Chu, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả văn học-nghệ thuật thuyết trình về hệ thống luật pháp Việt Nam trong lĩnh vực này.

    Theo ông Vũ Mạnh Chu, cơ sở pháp lý đầu tiên cho việc bảo hộ quyền tác giả ở Việt Nam được thể hiện từ Hiến pháp 1992, trong đó điều 60 ghi rõ: “Công dân có quyền nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, phát minh, sáng chế, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, sáng tác, phê bình văn học, nghệ thuật và tham gia các hoạt động văn hóa khác. Nhà nước bảo hộ quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp”.

    Quãng thời gian từ bấy đến nay không phải là nhiều, nhưng có thể nói VN đã đi những bước dài về xây dựng các văn bản pháp luật trong lĩnh vực bảo hộ bản quyền tác giả. Cùng với những điều khoản trong Bộ luật Dân sự 1995 và 2005, đặc biệt là Luật Sở hữu trí tuệ vừa được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực vào 1-7-2006, những vấn đề về quyền tác giả và các quyền liên quan đã được đề cập khá chặt chẽ và chi tiết như đối tượng, thời gian bảo hộ, chế tài xử phạt...

    Đồng thời Việt Nam đã nhanh chóng tham gia một loạt các công ước quốc tế: Công ước Berne (2004), Công ước Geneva (2005) và sắp tới (tháng 1-2006) sẽ là Công ước Brussels, bên cạnh đó là các Hiệp định song phương với Hoa Kỳ, Thụy Sĩ về quyền tác giả.

    Cho nên, ông Mayer nói rằng, ông cũng không dám chắc ở Thụy Sĩ, một trong những quốc gia thực hiện tốt nhất vấn đề bảo hộ quyền tác giả, chỉ trong mấy năm có thể làm được nhiều việc như vậy. “Ở nước chúng tôi, có khi phải mất tới năm năm để cho ra đời một bộ luật như vậy (Luật Sở hữu trí tuệ)”.

    Tuy vậy, bên cạnh việc đạt được kết quả nhanh chóng về mặt luật pháp, thì việc thực thi chúng ta lại chưa thể làm ngay và làm tốt được.

    Thực thi: phải đi từng bước nhỏ

    Ông Vũ Mạnh Chu cũng cho rằng, đã hơn 10 năm kể từ khi vấn đề bảo hộ quyền tác giả được đề cập trong Bộ luật Dân sự, nhưng việc thực thi thì hầu như chưa được bao nhiêu. Ông đưa ra nhiều vụ điển hình về in lậu sách không được phát hiện, và có những vụ phát hiện rồi cũng không xử lý được triệt để.

    Cũng theo ông Chu, chúng ta đã phải chịu một sức ép lớn từ những điều khoản trong Công ước quốc tế mà chúng ta tham gia. Chẳng hạn, sau một năm kể từ Công ước Berne có hiệu lực ở Việt Nam, thì số sách nước ngoài (sách dịch) của các nhà xuất bản chỉ đạt 50% so với cùng kỳ năm trước.

    Nhiều ý kiến tại hội thảo băn khoăn về việc làm thế nào để giải quyết mâu thuẫn phát sinh từ quyền lợi được tiếp cận thông tin và những thành quả tri thức của đại bộ phận công chúng ở một nước nghèo như Việt Nam, và việc bảo đảm thực thi đúng luật về bản quyền tác giả. Ông Chu khẳng định rằng, hệ thống luật của Việt Nam có những điều khoản cân bằng lợi ích của nhân dân và những người khai thác, sở hữu trí tuệ.


    Ông cho rằng, quyền phải được tôn trọng, nhưng không bao giờ là tuyệt đối, mà phải có những điều khoản giới hạn quyền . Ông nói: Chúng ta có một loạt các quy định của nhà nước liên quan đến giới hạn quyền. Bên cạnh đó, nhà nước cũng có những ưu đãi với những người sở hữu trí tuệ. Chẳng hạn, mỗi năm nhà nước đầu tư cho 11 hội văn học nghệ thuật 10 tỷ đồng để phục vụ sáng tác. Do đó, những người sáng tạo có thể bớt đi những lợi ích của mình để phục vụ công chúng.

    Về vấn đề này, ông Mayer cũng khẳng định rằng, theo quốc tế thì luật pháp không bảo hộ ý tưởng, chỉ bảo hộ hình thức thể hiện mà thôi. Điều đó có nghĩa là mỗi cá nhân có thể đọc và chuyển tải hoàn toàn miễn phí những kiến thức trên Internet, miễn là người đó không cắt cúp, sao chép để sử dụng vào mục đích thương mại.

    Trong môi trường kỹ thuật số, quyền tác giả lại là một vấn đề hết sức mới mẻ và phức tạp. Có lẽ vì thế, hội thảo mang tên "Quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số" nhưng hầu như các bài thuyết trình, các ý kiến chỉ nói đến vấn đề bản quyền nói chung. Chỉ có một bản thuyết trình duy nhất đề cập vấn đề này. Đó là bản báo cáo của ông Mai Linh, Giám đốc Trung tâm tin học (Bộ Văn hóa-Thông tin), đề cập vấn đề bản quyền trên Internet.

    Ông cho rằng, có nhiều vấn đề liên quan đến quyền tác giả đối với các nhà cung cấp dịch vụ, cung cấp nội dung, trang tin điện tử, báo điện tử như: việc sao chép tin tức, dùng ảnh không ghi tên tác giả, tin-ảnh không có nguồn, ăn cắp phần mềm máy tính… Đó là chưa kể sự ngổn ngang của vấn đề bản quyền đối với tất cả các loại hình văn học nghệ thuật. Ông cho rằng, Internet là một môi trường ảo, nên việc quản lý quyền là hết sức khó khăn. Hiện nay, nội dung thông tin của các nhà cung cấp thông tin, các báo điện tử chưa là hàng hóa sinh lời mà chỉ truyền bá thông tin miễn phí.

    Về vấn đề này, ông Mai Linh cũng đưa ra một khuyến nghị đối với các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông cơ bản. Đó là trong khi các nhà cung cấp nội dung thông tin đầu tư rất nhiều tiền của, công sức, trí tuệ nhưng không thu được gì, thì các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông lại có được những khoản lợi kếch xù từ những người sử dụng truy cập mạng. Đây là một câu hỏi được lật đi lật lại nhiều lần mà không có lời đáp. Ông nói vui: “Trong khi các nhà viễn thông ngày càng béo, thì các nhà báo ngày càng gầy”.

    Ông Mai Linh cho rằng ở bước đầu tiên đối với chế tài nội dung thông tin trên Internet, tìm kiếm một sự đồng thuận vẫn là phương án tối ưu chứ không phải chỉ dựa vào luật pháp, nhất là trong hoàn cảnh Việt Nam hiện nay.

    Ông Vũ Mạnh Chu, với tư cách là người chủ trì hội thảo, sau khi nghe cả những kinh nghiệm quốc tế từ phía các chuyên gia Thụy Sĩ, cũng thừa nhận: “Việc thực thi bản quyền tác giả ở Việt Nam là yếu kém. Chúng ta phải bình tĩnh thôi, phải đi từng bước nhỏ…”.

    Theo Nhân Dân

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Chủ đề liên quan: Quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số: Thực thi như thế nào?

    Nhận xét tin Quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số: Thực thi như thế nào?

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số: Thực thi như thế nào? bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Quyen tac gia trong moi truong ky thuat so Thuc thi nhu the nao ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số: Thực thi như thế nào? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA