Phục dựng hàng loạt di tích cách mạng - kháng chiến

Thứ năm, 15 Tháng chín 2005, 14:35 GMT+7
  • Phuc dung hang loat di tich cach mang khang chien

    Toà nhà Bắc Bộ phủ vừa được gắn biển di tích cách mạng ngày 31-8

    Trong hai năm 2005-2006 sẽ có 52 di tích được hoàn chỉnh hồ sơ trình Bộ Văn hóa - Thông tin và UBND TP Hà Nội xếp hạng cấp quốc gia và cấp thành phố. Đó là quyết định tại cuộc họp giữa Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội, Hội Bảo tồn Di sản văn hóa và Ban Chỉ đạo, kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long mới đây.

    Cũng theo kế hoạch, từ nay đến năm 2010, tất cả các di tích cách mạng kháng chiến sẽ được lên danh mục xếp hạng và được tư liệu hóa dưới dạng dữ liệu.

    Bà Thanh Mai (Phó Ban quản lý di tích và danh thắng Hà Nội) cho biết: "Trước mắt, sẽ có 41 điểm di tích được gắn biển và bàn giao cho địa phương quản lý. Trong đó có 17 biển di tích gắn trực tiếp lên tường, một biển bằng đồng chân i-nốc gắn ở di tích Bắc Bộ phủ - nay là số nhà 12 Ngô Quyền (đã được gắn hôm 31-8). Còn lại, 23 biển sẽ được thực hiện vào năm 2006".

    Vẫn còn nhiều di tích bị bỏ quên!

    "Thế nhưng, ngoài một số di tích tiêu biểu như nhà tù Hỏa Lò, nhà lưu niệm 5D Hàm Long, 90 Thợ Nhuộm, 48 Hàng Ngang, Phú Thượng, khu lưu niệm Phủ Chủ tịch... thì phần lớn các di tích khác chúng ta chưa thể hình dung nó ở đâu và như thế nào", nhà sử học Dương Trung Quốc nhấn mạnh.

    Ông Giang Quân (Hội Bảo tồn di sản văn hóa Thăng Long) dẫn chứng: "Trong tám điểm di tích cách mạng - kháng chiến được khảo sát ở quận Đống Đa, mới chỉ có ba điểm được quy hoạch hoàn thiện, tổ chức quản lý và mở cửa cho khách tham quan, đó là pháo đài Láng, đài tưởng niệm Khâm Thiên, khu lưu niệm Bác Hồ thăm phường Kim Liên. Năm điểm còn lại gần như không còn hình dáng gì nữa".

    Chẳng hạn, điểm nhà Déléveaux số 9 Cát Linh, nơi diễn ra trận đánh ngày 19-12-1946, nay là cửa hàng Công ty quốc doanh. Nhà 312 Khâm Thiên - nơi diễn ra trận đánh đêm 26-12-1972, nay được chia làm hai, nửa to xây hai tầng, cửa nhôm kính; nửa nhỏ xây một tầng mái bằng, khác hoàn toàn với ngôi nhà cấp bốn mà ảnh chụp trước đây còn lưu lại ở Ban quản lý di tích và Bảo tàng Cách mạng!

    TP hiện có 1.952 di tích lịch sử văn hóa, trong đó 252 di tích thuộc loại hình cách mạng kháng chiến. Phần lớn các di tích và địa điểm chỉ được nhận biết qua những tư liệu lịch sử hay trong danh mục kiểm kê của các phòng văn hóa thông tin (Nguồn: Ban quản lý di tích và danh thắng Hà Nội).

    Nhà 304 Tôn Đức Thắng (số 5 Ô Chợ Dừa cũ) nay cũng bị xẻ làm đôi, nửa thành nhà bê-tông cốt thép, nửa thành cửa hàng tư nhân. Còn ngôi nhà số 8 Ô Chợ Dừa cũ - theo tư liệu, vốn là nhà của đồng chí Mai Lập Đôn (Ủy viên kỳ bộ Bắc kỳ và Tỉnh ủy viên Hà Nội của Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội), nơi tụ họp của nhiều nhân sĩ cách mạng như: Đỗ Ngọc Du, Trịnh Đình Cửu, Ngô Gia Tự, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Sơn... thì nay chưa xác định được chỗ nào. Còn khu di tích pháo đài Láng đi trên đường Láng thì phải hỏi thăm mãi, tìm mãi mới thấy. Hóa ra nó lọt thỏm vào cổng Nha Khí tượng thủy văn!


    Rõ ràng tình trạng "đất chật người đông" (do sự phát triển của Thủ đô nên địa bàn hành chính - nơi xảy ra sự kiện đã thay đổi, đường sá được mở thêm, nhà cửa bị cơi nới) cũng là nguyên nhân làm cho di tích cách mạng kháng chiến biến dạng và mất dần theo năm tháng.

    Hơn nữa, di tích cách mạng kháng chiến có đặc điểm khác cơ bản so với các di tích tín ngưỡng truyền thống (đình, chùa, đền, miếu...) ở chỗ: Niên đại muộn, gắn liền với những địa điểm, sự kiện, nhân vật cụ thể - đó là những công trình kiến trúc có sẵn (như: căn phòng, ngôi nhà, đường phố... ), hay là những công trình được tạo nên để phù hợp với mục đích sử dụng (địa đạo, hầm bí mật...), hoặc là nơi ghi dấu chiến tích của quân dân ta hoặc tội ác của kẻ thù (trận địa, bãi chiến trường, nhà tù...). Chính vì vậy mà các loại hình di tích cách mạng - kháng chiến có mặt ở mọi nơi, mọi chỗ, rất khó nhận biết, và cũng dễ bị lãng quên, dễ bị biến dạng theo thời tiết, năm tháng...

    Quan trọng là phục dựng bối cảnh..

    Tán thành chủ trương xếp hạng di tích và phục dựng bia, biển, nhà lưu niệm, tuy nhiên, nhà sử học Dương Trung Quốc, cũng lưu ý: "Phục dựng một di tích cách mạng kháng chiến không đơn thuần là làm lại cái vỏ của nó, mà cần phải tái hiện được không khí sinh hoạt, bối cảnh của một gia đình tư sản, trí thức Hà Nội trước cách mạng...

    Lâu nay lịch sử của chúng ta vẫn xơ cứng vì thiếu bóng dáng con người. Chúng ta quên rằng lịch sử có tính chân thực. Nếu không khai thác và bảo tồn ký ức, 10 - 12 năm nữa sẽ không còn nhân chứng nào còn sống...".

    Thế nhưng, theo bà Thanh Mai, "việc nan giải hiện nay là giữ gìn và phát huy tác dụng các di tích thuộc sự quản lý hợp pháp của tư nhân".

    Nếu chủ nhân ngôi nhà có liên quan đến những sự kiện diễn ra, hoặc là con cháu các vị tiền bối cách mạng thì Ban quản lý di tích còn dễ thuyết phục để tiến hành chỉnh trang biển cũ hoặc gắn biển mới. Còn những chủ nhân mới không liên quan gì mà lại có nhu cầu cải tạo hoặc xây mới hợp pháp thì rất khó "vận động".

    Ngay ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, cổng sau hiện vẫn chưa được giải tỏa - cho dù hạn chót là ngày 20-8. Mà nay đã hết tháng 8 rồi, mọi chuyện vẫn im hơi lặng tiếng...

    Theo Thể thao và Văn hóa

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Phục dựng hàng loạt di tích cách mạng - kháng chiến

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Phục dựng hàng loạt di tích cách mạng - kháng chiến bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Phuc dung hang loat di tich cach mang khang chien ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Phục dựng hàng loạt di tích cách mạng - kháng chiến ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA