Phong tặng NSND: Đủ tiêu chuẩn, thiếu phiếu bầu

Thứ hai, 09 Tháng mười 2006, 10:50 GMT+7
  • Sau lần "chốt" thứ nhất vào tháng 7, 29 NSƯT trượt danh hiệu NSND, 119 nghệ sĩ trượt NSƯT. Trước phản ứng nhiều chiều của dư luận, trong lần "chốt" thứ hai vào tháng 9, thêm 5 người được đề nghị phong tặng NSND và 22 nghệ sĩ được xét NSƯT. Nhưng băn khoăn của người trong cuộc vẫn chưa được giải toả.

    Thủ tướng đã có quy định tạm thời nêu rõ điều kiện và tiêu chuẩn xét tặng NSND, NSƯT, nhưng việc một nghệ sĩ có chạm đến được danh hiệu cao quý này hay không lại phụ thuộc vào lá phiếu của Hội đồng quốc gia. Theo đó, các nghệ sĩ sau khi đã "vượt vũ môn" qua 2-3 hội đồng cấp cơ sở cần phải nhận được sự đồng thuận của 17 trong số 23 thành viên ở Hội đồng quốc gia. Chủ trương bầu bán, cân nhắc qua nhiều cấp như vậy là nhằm đảm bảo chọn lựa được những nghệ sĩ xứng đáng, nâng cao uy tín của giải thưởng nhà nước. Nhưng quy trình tổ chức và xét tặng của Hội đồng đã để lại không ít nỗi ấm ức cho người trong cuộc.

    NSƯT Lê Trọng Nghĩa
    NSƯT Lê Trọng Nghĩa (trái) và NSND Trần Hiếu trong một chương trình ca nhạc. Ảnh tư liệu.

    Sau khi đã đối chiếu "bảng vàng thành tích" cá nhân với tiêu chuẩn của Thủ tướng ban hành, NSƯT Lê Trọng Nghĩa - nguyên giám đốc Nhà hát Ca múa Nhạc Thăng Long - vẫn không hiểu nổi vì sao mình lại bị đánh trượt (ông được 12/22 phiếu bầu, do một thành viên hội đồng quốc gia vắng mặt). Đem khúc mắc này hỏi nhỏ một thành viên (xin được giấu tên), ông nhận được câu trả lời: "Một số vị chỉ biết đến anh như ca sĩ nổi tiếng thời chống Mỹ nhưng hiện nay, anh ít xuất hiện trên sân khấu, người ta không biết đến anh với tư cách là nhà chỉ đạo nghệ thuật".

    Ông Nghĩa bức xúc: "Hồ sơ đề nghị phong tặng quá nhiều, trong khi thành viên Hội đồng quốc gia lại bao gồm nhiều quan chức, nhiều vị thuộc các chuyên ngành khác nhau. Nếu không đọc kỹ hồ sơ của tôi mà chỉ bỏ phiếu vì mang máng nhớ rằng tôi từng là ca sĩ một thời thì làm sao tôi trúng được? Tôi đã lui về làm chỉ đạo nghệ thuật hơn 15 năm nay, có đi biểu diễn thường xuyên như các nghệ sĩ cùng thời đâu mà người ta biết. Như thế thì thật không công bằng".

    Bà Nguyễn Thị Hồng Ngát - thành viên Hội đồng quốc gia xét tặng NSND, NSƯT - thừa nhận: "Đúng là trong quá trình xét tặng, các nhà chỉ huy, chỉ đạo nghệ thuật có bị thiệt thòi hơn. Trọng trách và vai trò của họ trong các chương trình nghệ thuật là rất lớn, rất quan trọng nhưng đóng góp của họ thầm lặng, hình ảnh của họ không xuất hiện một cách bề nổi như các nghệ sĩ biểu diễn nên ít được công chúng và những người khác ngành biết đến".

    NSƯT MInh Châu
    NSƯT Minh Châu. Ảnh: N.S.

    Không chỉ có các nhà chỉ huy, chỉ đạo, một số NSƯT vốn đã quen mặt với khán giả điện ảnh, truyền hình và được công nhận bằng không ít giải thưởng quan trọng cũng bị bỏ sót. Thực tế này đã dấy lên trong giới nghệ sĩ nỗi lo lắng mơ hồ về yếu tố mang tính chất quyết định đối với lá phiếu của Hội đồng quốc gia. NSƯT Minh Châu - nữ diễn viên nổi danh với phim Cô gái trên sông, Người đàn bà nghịch cát - tâm sự: "Giải thưởng chỉ thực sự cao quý, thực sự đem lại vinh dự cho nghệ sĩ khi nó được tổ chức bầu bán một cách công bằng và trong sáng. Có nhiều người đủ tiêu chuẩn nhưng vẫn bị đánh trượt thì người ta bảo là ngoài tiêu chuẩn, nghệ sĩ còn cần được nhân dân biết đến và yêu mến. Nhưng nhân dân có được tham gia bỏ phiếu ở đó đâu. Đến bây giờ, tôi chán rồi, không còn thiết tha gì nữa, nhưng sự công bằng và nghiêm minh thì cần được tôn trọng".

    Chia sẻ với NSƯT Minh Châu, NSƯT Phương Thanh - nổi tiếng một thời với vai Hiền "Cá Sấu" - bày tỏ: "Làm nghệ thuật hàng chục năm nay, đi đâu chúng tôi cũng được công chúng biết mặt biết tên. Làm sao mà các vị hội đồng không biết đến? Thành tựu, đóng góp thì đã thừa so với tiêu chuẩn nhưng vẫn trượt mà không rõ lý do".

    Ngay sau khi báo chí và dư luận lên tiếng, Hội đồng đã xem xét lại một số trường hợp. Riêng với nghệ sĩ Lê Trọng Nghĩa, sau hai lần làm đơn khiếu nại (vào tháng 7 và tháng 9), kèm theo đó là ý kiến của đại diện Sở Văn hoá Thông tin Hà Nội đề nghị Hội đồng Quốc gia xem xét, ông vẫn chưa nhận được bất cứ hồi âm nào. Ông bày tỏ: "Họ chỉ xét lại những người đã được 16 phiếu, tức là những người xấp xỉ đủ số phiếu bầu. Sau hàng chục năm cống hiến, tôi không muốn bị đánh trượt chỉ vì thiếu tiêu chuẩn "chui", hay còn có những "vùng mờ tiêu chuẩn" nào đó mà mình không biết".

    Thực tế là một số nghệ sĩ đạt được sự tín nhiệm rất cao, gần như tuyệt đối tại các Hội đồng chuyên ngành nhưng lại không hội đủ 3/4 số phiếu của Hội đồng quốc gia. Trước sự vênh nhau giữa các cấp hội đồng này, NSƯT Minh Châu cho rằng, ý kiến của các hội đồng chuyên ngành cần phải được lưu tâm hơn. "Vì tiêu chuẩn đã được công khai. Nghệ sĩ người ta có lòng tự trọng lắm chứ. Ai lại không đủ tiêu chuẩn mà cũng đâm đơn lên nộp. Hơn nữa để lên đến Hội đồng quốc gia, mỗi hồ sơ cũng đã qua 2-3 lần bầu bán ở hội đồng các cấp rồi cơ mà. Chúng tôi chấp nhận được đưa lên bàn cân để hội đồng cân nhắc, nhưng phải đo đếm bằng thứ cân trung thực, chính xác", chị nói.


    Trao đổi với VnExpress về cách làm việc của Hội đồng quốc gia, NSND Trọng Khôi, thành viên Hội đồng, cho biết: “Thực tế là chỉ có chừng hơn 10 ý kiến khiếu nại chính thức cũng như thông qua việc phát biểu trên các phương tiện thông tin đại chúng. Trên tổng số gần 500 nghệ sĩ thì tỷ lệ này chưa đạt đến 5%. Như thế là hơn 95% quyết định của Hội đồng là chính xác. Điều đó có nghĩa là Hội đồng làm việc nghiêm túc đấy chứ. Còn khiếu nại là chuyện không thể tránh khỏi, vì giới nghệ sĩ vốn luôn luôn cho mình là nhất, có ai nể tài ai đâu”.

    Trước những "lấn cấn" về tiêu chuẩn - phiếu bầu, tỷ lệ thành viên hội đồng giữa các bộ môn nghệ thuật, ông Lê Tiến Thọ, Phó Chủ tịch Hội đồng quốc gia phong tặng NSND, giải thích: “Đúng là có một số trường hợp đủ tiêu chuẩn nhưng thiếu phiếu bầu và bị trượt. Bởi tiêu chuẩn chỉ là cơ sở, là căn cứ để các hội đồng chuyên ngành xem xét và đánh giá. Để được phong tặng, nghệ sĩ cần nhận đủ số phiếu tín nhiệm của các thành viên hội đồng. Tất nhiên, các thành viên hội đồng không thể biết hết được tất cả các nghệ sĩ được đề nghị. Nhưng ngay trong Hội đồng quốc gia đã có từng hội đồng chuyên ngành, họ sẽ đứng ra bảo vệ các nghệ sĩ thuộc lĩnh vực của mình trong quá trình bỏ phiếu. Theo như tôi biết, tỷ lệ thành viên giữa các bộ môn nghệ thuật vẫn luôn luôn cân đối. Chỉ có điều, năm nay, bên lĩnh vực điện ảnh, anh Trần Thế Dân đợt đó đang bận công tác ở nước ngoài nên không thể tham dự”.

    Ông Thọ cũng cho biết, tất cả các trường hợp khiếu nại sẽ được thư ký hội đồng trả lời trong thời gian tới. Danh sách dự kiến phong tặng NSND, NSƯT 2005 sẽ được xem xét lại một lần nữa trước khi chủ tịch Hội đồng trình lên Thủ tướng phê duyệt.

    Trong khi "con hát trẻ" luôn có xu hướng lấn lướt các "thày già" trên sân khấu và trong các cuộc bình bầu giải thưởng như hiện nay, thì một số bậc trưởng lão đầu ngành không may bị đánh trượt danh hiệu NSND, NSƯT vẫn nhận được lời an ủi: "chờ năm sau". Nghệ sĩ Lê Trọng Nghĩa đã thật lòng bày tỏ trong đơn khiếu nại: "Hiện nay tôi đã nghỉ hưu, có ý kiến cho rằng tôi chờ đợt sau xét lại, tôi thiết nghĩ tôi đang công tác, đủ tiêu chuẩn mà còn chưa được thì lần sau lấy gì mà "xin" xét duyệt, phải chăng lại bắt tôi đi xin xỏ từng cửa để đạt được danh hiệu mà lẽ ra tôi xứng đáng và phải được Nhà nước phong tặng".

    Nghệ sĩ Phương Thanh lắc đầu: "Lần sau tôi không làm hồ sơ nữa đâu". Còn nghệ sĩ Minh Châu cười buồn: "Tôi ân hận vì đã dại dột đi làm hồ sơ. Tôi thấy buồn cười cho mình quá".

    Quy định tạm thời về điều kiện, tiêu chuẩn, trình tự và thủ tục xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ có nêu rõ tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân về những cống hiến nghề nghiệp như sau:

    "Có thời gian hoạt động nghệ thuật từ 20 năm trở lên (riêng đối với nghệ thuật xiếc từ 15 năm trở lên); đã được phong tặng danh hiệu NSƯT từ 5 năm trở lên; được tặng ít nhất 2 giải thưởng chính thức (loại vàng hoặc bạc) tại các liên hoan, hội diễn nghệ thuật cấp quốc gia, giải thưởng cấp khu vực hoặc quốc tế và các hội văn học - nghệ thuật trung ương tính từ sau khi được phong tặng danh hiệu NSƯT".

    Lưu Hà

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Phong tặng NSND: Đủ tiêu chuẩn, thiếu phiếu bầu

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Phong tặng NSND: Đủ tiêu chuẩn, thiếu phiếu bầu bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Phong tang NSND Du tieu chuan thieu phieu bau ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Phong tặng NSND: Đủ tiêu chuẩn, thiếu phiếu bầu ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA