“Luyện nội công song song với học quyền cước”

Chủ nhật, 23 Tháng bảy 2006, 13:25 GMT+7
  • Nhà nghiên cứu triết học, dịch giả Bùi Văn Nam Sơn:

    Luyen noi cong song song voi hoc quyen cuoc
    Thời gian qua những cuốn sách, những bộ sách có tính chất công cụ đã có mặt trên thị trường. Bên cạnh đó là những tác phẩm triết học kinh điển được biên soạn, dịch, chú giải một cách công phu.

    Bằng cách dịch, chú giải công phu hai tác phẩm kinh điển trong lịch sử triết học thế giới: Phê phán lý tính thuần túy của Kant và Hiện tượng học tinh thần của Hegel cùng những cuốn khác đang hoàn thành, ông Bùi Văn Nam Sơn đã góp nhiều công sức vào tiến trình đưa các tác phẩm quan trọng đến với người đọc trong nước.

    * Tại sao ông lại chọn ngay hai bộ sách rất khó của Kant và Hegel để dịch và chú giải?

    - Vì đây là hai quyển “làm khổ” sinh viên ban triết ở Sài Gòn trước đây (và những người đọc sách triết) nhiều nhất, giống như câu “Làm sãi thì sợ chú Lăng Nghiêm” vậy! Ai cũng phải qua hai “cái cầu” này mới hi vọng hiểu được tư tưởng phương Tây cận và hiện đại. Tất nhiên không chỉ có thế.

    * Với những cuốn sách công phu như thế, ông đã làm việc trong bao lâu và cách làm của ông như thế nào?

    - Tôi cứ từ từ mà làm, như học trò học thi hay như người đi leo núi. Không nhìn cả quyển cũng không nhìn cả chương mà chỉ nhìn từng đoạn giữa hai chỗ chấm câu sang hàng của tác giả. Ráng hiểu kỹ rồi mới dịch. Chưa hiểu thì tìm hiểu đã. Không hiểu thì thưa thật là không hiểu.

    * Cuốn của Kant gần 1.300 trang với nhiều chú thích và chú giải; cuốn của Hegel hơn 1.600 trang với 1.300 chú thích, lại có thêm toát yếu và chú giải. Tại sao ông phải làm kỹ lưỡng như vậy? Liệu những chú thích, chú giải ấy có làm cho cuốn sách nặng nề hơn không?

    - Không có “phụ tùng” ấy, e cuốn sách còn nặng nề hơn! Kant bảo rằng: “Tầm cỡ của một cuốn sách không ở số trang của nó mà ở thời gian người ta cần để hiểu nó” (xem: lời tựa lần xuất bản thứ nhất Phê phán lý tính thuần túy). Hiểu được Kant và Hegel mà không cần sự trợ giúp của ai khác thì chỉ có hai trường hợp: là một bậc thiên tài về tư tưởng hoặc không... thành thật. Biết mình không thuộc loại trước và không muốn trở thành loại sau, phần “rườm rà” này chỉ là cố gắng hỗ trợ lẫn nhau giữa những người đồng cảnh ngộ. Đối với những ai thành thật thấy mình may mắn thuộc loại trước, chúng quả thật rườm rà!

    * Ông có thể nói ngắn gọn về chủ đề của hai cuốn sách này? Địa vị của nó trong lịch sử triết học?

    - Kant khuyên ta nên biết chỗ dừng lại; Hegel thì khuyến khích ta mạnh dạn tiến lên. Hegel muốn biến triết học thành khoa học; tức để “biết thêm” một điều gì đó; Kant bảo rằng khoa học cần phải “biết” về chính mình, tức nên “bớt đi” một ảo tưởng, và ông gọi sự tỉnh ngộ ấy là “khai sáng”. Kant và Hegel là hai “mô hình” tư duy khác nhau và triết học ngày nay vẫn nằm trong sự giằng co giữa khoa học và khai sáng. Khoa học mà không khai sáng thì thiếu chất lượng triết học. Khai sáng mà không khoa học thì có nguy cơ xa rời thực tại. Tầm quan trọng của “vụ việc” cho thấy rõ “địa vị” của cả hai ông trong lịch sử triết học.


    * Có quan điểm cho rằng: với triết học, những cuốn nhập môn làm trước, kinh điển thì làm sau. Quan điểm của ông như thế nào?

    - Tất nhiên cần cả hai. “Nhập môn” là để chuẩn bị “đăng đường”, rồi “nhập thất”. Không “nhập thất” thì cứ đứng vẩn vơ mãi ngoài cổng, khó thấy được “vẻ đẹp đẽ của nhà tông miếu, cảnh giàu có của bá quan” (Luận ngữ). Người Nhật khi canh tân đất nước, đã thệ nguyện với nhau: “Chỉ chịu làm học trò một thế hệ mà thôi!”. Nhờ vậy họ khá. Mình cũng nên “thệ nguyện” với nhau như vậy.

    * Khó khăn lớn nhất khi ông dịch và chú giải hai cuốn sách này là gì?

    - Ít có người đi trước để học hỏi, ít có người đi sau để tiếp tay.

    * Kế hoạch trong những năm tới của ông là gì?

    - Vái Trời có sức khỏe để học thêm được chút ít gì đó, cũng như tiếp tục dịch và chú giải một số tác phẩm kinh điển... Rồi trong khả năng cho phép, tiếp tay với tủ sách Tri thức do anh Chu Hảo chủ trương.

    * Thông qua hai cuốn sách, thông điệp hay ước vọng của ông (với người đọc, với giới nghiên cứu) trong công việc vốn rất cô đơn này là gì?

    - Xây nhà từ móng; luyện nội công song song với học quyền cước.

    * Một câu hỏi bên lề: hiện ông là tộc trưởng của họ Bùi (Vĩnh Trinh, Quảng Nam), vai chú của cố thi sĩ Bùi Giáng, ông nghĩ gì về Bùi Giáng?

    - Tôi lưu lạc lâu năm ở quê người, nay thỉnh thoảng được sống trong tình cảm thân thiết của bà con ruột thịt trong gia tộc, đó là niềm an ủi và hạnh phúc. Về Bùi Giáng, ngoài chỗ bà con chẳng biết nói gì hơn. Ảnh là một vì sao, tôi là con đom đóm; ảnh là một thiên tài, còn mình là một con mọt sách. Như ý vân hà?

    VĂN BẢY thực hiện

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin “Luyện nội công song song với học quyền cước”

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết “Luyện nội công song song với học quyền cước” bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Luyen noi cong song song voi hoc quyen cuoc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc “Luyện nội công song song với học quyền cước” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA