Hội thảo về xây dựng và tu bổ đền Cẩu Nhi, Hà Nội: Người dân muốn, các nhà sử học còn tranh cãi

Thứ tư, 24 Tháng tám 2005, 22:05 GMT+7
  • Hoi thao ve xay dung va tu bo den Cau Nhi Ha Noi Nguoi dan muon cac nha su hoc con tranh cai
    Đền Cẩu Nhi chụp năm 1962 - ảnh của Nguyễn Duy Tiên

    Hàng chục học giả, nhà nghiên cứu đầu ngành sử học một lần nữa lại tranh luận với nhau về việc có hay không truyền thuyết một con chó con được phong là thần (thần Cẩu Nhi); có hay không đền thờ thần Cẩu Nhi giữa hồ Trúc Bạch. Hội thảo lần này do Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội, Hội Khoa học lịch sử VN, và Ủy ban nhân dân Q.Ba Đình phối hợp tổ chức và là hội thảo lần thứ 4 về đề tài này.

    Trước kia và ngay cả đến tận bây giờ, khu gò nổi và ngôi đền giữa hồ Trúc Bạch cũng chưa có một tên gọi hành chính chính thức và cũng chưa được công nhận là di tích lịch sử bởi chưa đủ cơ sở khoa học để lập hồ sơ di tích. Dù vậy, nhưng vì xác định gò nổi nằm trong không gian văn hóa, thắng cảnh Hồ Tây nên năm 1987, khi UBND quận Ba Đình định thay thế ngôi đền hoang phế trên gò nổi giữa hồ Trúc Bạch bằng việc xây dựng một nhà hàng, thành phố Hà Nội đã không đồng ý. Thay vào đó là việc lập một tấm bia trên gò nổi để ghi nhận những giai thoại, truyền thuyết lịch sử, văn hóa dân gian liên quan đến khu gò nổi và ngôi đền phế tích, trong đó có trích dẫn Đại Việt Sử ký toàn thư và Tây Hồ Chí nói về huyền tích cẩu nhi. Trên thực tế, gò nổi và ngôi đền này gắn với nhiều giai thoại như thờ thần Cẩu Nhi, thờ Mẫu, thờ thần Cá... Cũng nhờ tấm bia này mà gò nổi - vốn được G.S Phan Huy Lê coi là "một hòn ngọc" tuyệt đẹp của Hồ Trúc Bạch - không bị "dòm ngó" để sử dụng với mục đích khác nữa. Đến năm 2002, nhân dân phường Trúc Bạch viết đơn gửi quận và thành phố đề nghị được tự quyên góp tiền xây dựng đền Cẩu Nhi trên gò nổi và năm 2005 được UBND thành phố Hà Nội đồng ý.

    Hoi thao ve xay dung va tu bo den Cau Nhi Ha Noi Nguoi dan muon cac nha su hoc con tranh cai
    Giám đốc Sở VH-TT Hà Nội và GS Dương Trung Quốc chủ trì hội thảo - Ảnh: Nguyễn Đình Toán

    Chủ trương xây dựng một công trình kiến trúc văn hóa trên gò nổi, trong không gian thắng cảnh Hồ Tây là việc hợp lý. Rắc rối bắt đầu từ việc do ngôi đền và gò nổi trên hồ chưa bao giờ được định danh chính thức nên ngay trong cả 13 công văn, trong cả dự án, bản thiết kế... liên quan đến vấn đề này đều lấy tên Cẩu Nhi để gọi địa danh gò nổi và ngôi đền sắp được xây dựng. Vậy là tiếp tục bùng nổ cuộc tranh cãi đã tạm lắng gần 20 năm về trước: có hay không truyền thuyết Cẩu Nhi, và ngôi đền có liên quan đến vua Lý Công Uẩn, đến lịch sử hình thành và phát triển Thăng Long thành hay không?


    "Đây là thái độ ứng xử với không gian thắng cảnh văn hóa Hồ Tây. Chủ trương xây dựng một công trình kiến trúc ở đó là hoàn toàn hợp lý nhưng tên của công trình là thế nào thì nên tiếp tục bàn. Cá nhân tôi cho rằng nên lấy tên là Thủy Trung tiên Từ. Những nội dung văn hóa tín ngưỡng chứa đựng trong công trình này cũng nên rất mở. Công trình phải phù hợp với cảnh quan để không bị phản cảm". - Nhà sử học Dương Trung Quốc

    Luồng ý kiến cho rằng truyền thuyết thần Cẩu Nhi, sự tích đền Cẩu Nhi gắn với Lý Công Uẩn và quá trình hình thành - phát triển Thăng Long thành là hoàn toàn không có cơ sở gồm: PGS.TS Đỗ Văn Ninh, PGS Bùi Thiết, TS Bùi Văn Đính, TS Cù Huy Hà Vũ... Luồng ý kiến chứng minh rằng ngôi đền thờ Thần Cẩu Nhi và có liên quan đến lịch sử 1000 năm Thăng Long - Hà Nội gồm: GS Kiều Thu Hoạch, GS.TS Trần Lâm Biền, TS Lê Cường, TS Phạm Văn Thắm... TS Bùi Văn Đính đưa ra nhiều dẫn chứng khẳng định rằng người Việt (ở đây là tộc người Việt - PV) không thờ chó, trong khi GS.TS Trần Lâm Biền, GS TS Kiều Thu Hoạch lại dẫn chứng có tục thờ chó; GS.TS Đỗ Văn Ninh và PGS Bùi Thiết thì cho rằng Tây Hồ Chí là ngụy thư, không đáng tin tưởng... TS Cù Huy Hà Vũ thì đưa ra những tư liệu, lập luận để chứng minh rằng "Đền Cẩu Nhi chưa từng tồn tại trên thực tế...".

    Cuối cuộc hội thảo, GS.TS Phan Huy Lê đã đưa ra 3 quan điểm khái quát một số vấn đề đang bàn cãi: Thứ nhất, truyền thuyết về thần Cẩu Nhi thuộc phạm trù văn hóa dân gian, trong đó chứa đựng cả yếu tố lịch sử, yếu tố tâm linh, ước vọng của nhân dân. Hơn thế nữa, chắc cũng có liên quan đến việc vua Lý Công Uẩn dời đô năm Tuất; thứ hai, xét về mặt văn vật học, sử liệu học, nếu chỉ từ một vài lỗi sai sót mà phủ nhận toàn bộ Tây Hồ Chí là không nên; thứ ba, đền thờ trên gò nổi phản ánh tín ngưỡng dân gian nhiều lớp chồng lên nhau, đó cũng là chuyện phổ biến trong đời sống dân gian. Tuy nhiên, không nên xây dựng một công trình đồ sộ, tốn kém mà phải chọn giải pháp phù hợp với cảnh quan Hồ Tây.

    Phạm Ngọc

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Hội thảo về xây dựng và tu bổ đền Cẩu Nhi, Hà Nội: Người dân muốn, các nhà sử học còn tranh cãi

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hội thảo về xây dựng và tu bổ đền Cẩu Nhi, Hà Nội: Người dân muốn, các nhà sử học còn tranh cãi bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Hoi thao ve xay dung va tu bo den Cau Nhi Ha Noi Nguoi dan muon cac nha su hoc con tranh cai ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hội thảo về xây dựng và tu bổ đền Cẩu Nhi, Hà Nội: Người dân muốn, các nhà sử học còn tranh cãi ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA