Hoa văn trên y phục của người Phù Lá

Thứ sáu, 04 Tháng ba 2005, 12:15 GMT+7
  • Phù Lá là dân tộc ít người, cư trú ở vùng núi phía Bắc Việt Nam. Hiện nay, dân tộc Phù Lá có hai nhóm địa phương: Phù Lá Lão và Phù Lá Hán. Người Phù Lá không có các loại tranh vẽ, tranh khắc, tranh thờ ngoài những mô típ hoa văn trang trí, thêu thùa, ghép vải trên y phục của họ. Các cô gái Phù Lá xưa, nay vốn rất nổi tiếng về cắt may, thêu dệt các bộ y phục cho mình.

    Dân ca Phù Lá có câu hình tượng về đôi bàn tay của họ "mềm mại như áng mây bay". Các hoạ tiết được trang trí trên y phục thường được lấy đề tài trong tự nhiên. Thiên nhiên Tây Bắc đa sắc, đa mầu và vô cùng đẹp đã được chủ nhân của nó ghi lại trong tác phẩm nghệ thuật của mình.

    Các hoạ tiết y phục của người Phù Lá Lão phần lớn đều theo một loại hình "kỷ hà". Đó là những đường vạch, gạch nhỏ chắp nối nhau thành các đường viền đậm, dài hoặc gẫy góc để tạo ra các hình khối tam giác, hình chữ nhật, hình vuông hay hình thoi… Các khối hình đó chắp nối sát nhau rất ăn khớp trên các đường viền thẳng, chéo, ngang, dọc của chúng để tạo ra hai đường song song sát nhau. Các khối hình cũng có thể chắp nối nhau theo kiểu bố cục cân xứng, nên các đường viền hoa văn có thể chạy ngược chiều… Hoạ tiết thường dùng các loại màu tươi sáng rực rỡ với lối sử dụng màu tương phản như trắng – đen, mờ - đậm; hai màu tôn nhau như đỏ - vàng, đỏ - xanh láy cây, xanh da trời - trắng… cũng có khi dùng rất nhiều màu sặc sỡ theo ý riêng của người tạo hình. Người Phù Lá Lão thường bố cục loại hoa văn hình cây cây ngô "á mờ è mạ" ở cổ tay áo, gấu áo và thân váy; hoa văn hình cây thông "xi mà mài vá" được bố cục ở phần không gian tượng trưng cho mặt đất; hoa đơn được diễn tả bằng những đường nét mở rộng cánh như hình mặt trời tám cánh hoặc cũng có khi được diễn tả bằng sự sắp xếp những cánh chồng chất bao lấy nhị hoa; hoa văn hình chữ vạn "ghi khò khò" thường được bố cục thành dải ngang ở cửa tay áo và chân váy, xen giữa các dòng văn kẻ hoặc văn kỷ hà… Hoa văn đính các hạt cườm theo hình chữ thập hoặc hình ô trám. Hạt cườm còn được đính xen kẽ với các đường văn kỷ hà, văn ô trám tạo ấn tượng mạnh nhờ sự tương phản cả về màu sắc và hình khối. Các mô típ cườm trên nền chàm đen tạo cho người quan sát có cảm giác như đang đứng trước bức tranh độc đáo.

    Các hoạ tiết trang trí trên y phục của người Phù Lá Hán chủ yếu sử dụng phương pháp ghép vải và một phần hoa văn thêu chỉ màu. Các mảng hoa văn ghép vải thường là màu xanh xen kẽ màu trắng tạo thành đường gờ nổi bật trên nền đen. Trên khuỷu tay áo của phụ nữ tạo những khoanh vải màu hài hoà với những đường viền ở các bộ phận khác. Loại hoa văn thêu của người Phù Lá Hán chỉ thấy ở phần đuôi tạp dề. Mặc dù không nhiều, song cũng nổi lên một số loại mô hình típ như: hoa đào (au ú hoá) được biểu thị bằng hình vuông với các đường cắt ngang và chéo; hoa bầu (phó lầu hoá) được thể hiện bằng màu vàng, đỏ hoặc màu trắng, có 4 cánh trong khuôn hình vuông; cây ngô (xa bơ sí) được biểu thị bằng hai đường chéo trong cùng một ô vuông và các đường thẳng hội tụ vào chính các đường chéo ấy, tạo nên một hình tượng bốn cây ngô mọc chung một gốc…

    Mỗi nhóm địa phương dân tộc Phù Lá đã từ lâu gắn mình với núi rừng, cỏ cây, sông suối ở Tây Bắc. Các vật tự nhiên được đưa vào nghệ thuật trang trí trên y phục đã tiến xa sự thực rất nhiều. Như vậy, nghệ thuật trang trí của người Phù Lá đều bắt nguồn từ sự thực khách quan nhưng đã được cách điệu hoá theo quy luật tạo hình đạt tới trình độ khái quát, trừu tượng cao./.

    VOV

    VietBao.vn
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Hoa văn trên y phục của người Phù Lá

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hoa văn trên y phục của người Phù Lá bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Hoa van tren y phuc cua nguoi Phu La ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hoa văn trên y phục của người Phù Lá ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA