Hé lộ chân dung người Việt cách đây 2.000 năm

Chủ nhật, 10 Tháng bảy 2005, 22:25 GMT+7
  • He lo chan dung nguoi Viet cach day 2.000 nam
    TS Nguyễn Văn Việt đang tiến hành đắp đất dẻo lên sọ

    Đêm đêm, trên căn gác chật chội lỉnh kỉnh sách vở và tài liệu, trong cái khoảng lặng tận cùng của thời gian, TS Nguyễn Văn Việt - Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á tỉ mỉ và kiên nhẫn trả lại từng đường nét sống động trên gương mặt của một cô gái Đông Sơn có độ tuổi cách đây 2.000 năm.

    Chiếc sọ được TS Nguyễn Văn Việt chọn cho công việc phục chế của ông nằm trong khu di chỉ Động Xá (Hưng Yên) có niên đại từ 2.000 - 3.000 năm trước Công nguyên kéo dài đến 500-600 năm sau Công nguyên. "Dựa vào những đồ thủy táng, cô gái này có độ tuổi khoảng 2.000 năm, tương ứng với thời kỳ Mỵ Châu - Trọng Thủy, hoặc tương ứng thời kỳ Hai Bà Trưng, đó là những thời kỳ lịch sử đang cần phải làm rõ thêm" - ông Việt cho biết. "Bước đầu tiên chúng tôi phải làm sạch sọ, công đoạn này phải mất tới 6 tháng. Nếu ai trông thấy công việc này cũng thấy... ghê, nhưng những chiếc sọ khoảng 2.000 năm thường rất sạch. Kết hợp các phương pháp của Gerasimov và của Anh, Mỹ, chúng tôi dựng thử chiếc sọ bằng mặt cắt nhìn nghiêng trên vi tính, và chỉ trong khoảng 2 tiếng, khuôn mặt thật của chiếc sọ đã hiện ra tương đối. Đó là một cô gái 17 tuổi, răng khôn có cái đã nhú, có cái còn chưa nhú. Sau đó chúng tôi tiến hành đổ khuôn chiếc sọ vì sọ là hiện vật, không được phép phục chế trực tiếp trên sọ. Công nghệ làm khuôn khó nhất là làm khuôn sọ vì sọ có nhiều kẽ và nhiều ngách. Tiếp đến là tạo mô cơ cho khuôn mặt bằng đất dẻo đắp vào. Khi tái dựng được khuôn mặt cô gái, tôi vô cùng xúc động, vì tôi đã trả lại khuôn mặt của một người có thật, có cuộc đời và số phận. Cô có ngày sinh nhật 18.6, đó là ngày đầu tiên khuôn mặt thật của cô hiện ra. Tiếp theo chúng tôi phục dựng sọ của một người đàn ông, trong quá trình phục dựng chúng tôi được biết người đàn ông đó khoảng 40, 50 tuổi. Tất cả mô cơ chủ yếu do xương quy định, còn những đặc trưng như tóc thẳng hay tóc xoăn, mắt một mí hay hai mí, độ dày của môi... phụ thuộc vào sự hiểu biết của người tái tạo về nhân chủng học. Ví dụ mái tóc của cô gái, chiếc khuyên tai cô đeo, hai bím tóc và vành khăn đội đầu của người đàn ông hoàn toàn là tư liệu khảo cổ của thời kỳ Hùng Vương".

    He lo chan dung nguoi Viet cach day 2.000 nam He lo chan dung nguoi Viet cach day 2.000 nam

    Cô gái Đông Sơn sau khi được phục chế

    Có một chi tiết rất thú vị mà TS Nguyễn Văn Việt phát hiện được qua nghiên cứu các sọ ở Động Xá: độ vẩu của người xưa rất phổ biến, tỷ lệ độ vẩu tăng hơn 5 đến 7 độ so với người ngày nay. Ngoài lý do về nhân chủng, còn có lý do người xưa thường ăn những thức ăn thô, cứng làm cho xương hàm phát triển và độ vẩu tăng lên. Hiện nay vẫn còn một số người có độ vẩu cao sống ở các tỉnh miền núi...

    Giá thành phục chế một sọ người ở một số phòng thí nghiệm trên thế giới khoảng 1.000 USD, nhưng "tôi có thể khẳng định họ làm không tốt bằng tôi" - TS Việt cười dí dỏm. Quả là không thể tính ra bằng tiền công sức và những giọt mồ hôi mà TS Nguyễn Văn Việt và các cộng sự của ông đã bỏ ra hơn 2 năm trời học hỏi, nghiên cứu để tìm ra phương pháp phục chế mặt người qua sọ mang tính đặc trưng của người Việt. Nhưng niềm đam mê phục chế chân dung người Việt cổ của ông thì đã được đánh thức từ thời sinh viên, khi được GS Hà Văn Tấn cho đọc cuốn sách Phục chế mặt người qua sọ của nhà cổ động vật học, khảo cổ học nổi tiếng người Nga Gerasimov. Sau chiến tranh, người đề xuất cho ông đi học lĩnh vực này cũng chính là GS Hà Văn Tấn với tâm nguyện sẽ có một ngày được nhìn thấy tổ tiên của người Việt cổ. "Tôi chỉ có niềm tin đối với ngành này khi nghiên cứu 100 mặt cắt chụp X-quang của sọ người hiện đại. Sau đó tôi được gặp gỡ với GS Unrich là học trò của Gerasimov tại Berlin. Ông động viên tôi rất nhiều sau khi xem các bản phục chế sọ người trên máy tính của tôi, và giúp tôi rất nhiều tài liệu có giá trị" - ông Việt kể.

    He lo chan dung nguoi Viet cach day 2.000 nam He lo chan dung nguoi Viet cach day 2.000 nam

    Người đàn ông Đông Sơn sau khi được phục chế


    "Khi đã có điều kiện đi sâu nghiên cứu về giải phẫu và cấu trúc xương, đặc biệt với thành công của 2 sọ người Đông Sơn, chúng tôi mong muốn xây dựng bộ môn này ở Việt Nam. Nếu được chuẩn bị tốt, chúng tôi có tham vọng sẽ xây dựng trung tâm phục chế mặt người theo sọ đầu tiên của khu vực. Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà khoa học trong việc tìm ra đặc trưng chủng tộc của từng khu vực qua chân dung người cổ đã được tái tạo" - TS Nguyễn Văn Việt tâm sự.

    Gerasimov là nhà khoa học đi tiên phong và đặt nền móng cho lĩnh vực phục chế mặt người qua sọ. Gerasimov đã tìm ra được những tương quan giữa phần mềm (bao gồm da, gân, cơ, thịt) với xương sọ. Những thử nghiệm kiểm tra phương pháp Gerasimov của giới khảo cổ và giới khoa học hình sự Nga những năm 40 đã khẳng định thành công của Gerasimov đến 90%. Có một câu chuyện về Gerasimov mà tất cả những người nghiên cứu phương pháp của ông đều biết: khi Gerasimov được Viện Nhân học Matxcơva mời lên báo cáo và đưa cho một cái sọ rất lạ, ông hứa trong vòng 2 tiếng sẽ làm xong, nhưng chỉ khoảng 1 tiếng 47 phút ông đã phục chế xong khuôn mặt. Khuôn mặt đó là của thủ lĩnh người Papua, khi ông này còn sống đã được các nhà nhân học Nga đắp khuôn mặt nhưng Gerasimov không hề biết đáp số này, và ông cũng chưa từng tiếp xúc với người Papua. Kết quả cho thấy, độ nhìn nghiêng khuôn mặt tái tạo của Gerasimov giống tới trên 90%, nhìn thẳng giống trên 80%...

    Hồng Lam

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Hé lộ chân dung người Việt cách đây 2.000 năm

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hé lộ chân dung người Việt cách đây 2.000 năm bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết He lo chan dung nguoi Viet cach day 2.000 nam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hé lộ chân dung người Việt cách đây 2.000 năm ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA