Dự án khảo cổ lớn nhất Tây Nguyên: Nguy cơ phá sản vì vướng “luật”!

11:04 08/06/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Cuối năm 2003, từ kết quả thám sát khu vực lòng hồ thủy điện Plei Krông (Kon Tum), dự án khai quật, di dời các di chỉ này đã được hình thành. Với diện tích khai quật lên tới trên 13.000m2, có thể xem đây là dự án khảo cổ quy mô lớn nhất Tây Nguyên (lớn hơn cả khu di chỉ Lung Leng (11.000m2) đã khai quật trước đó.

Tuy nhiên, ngày 30-5 vừa qua, khi nước hồ thủy điện Plei Krông đã dâng lên đến cao độ 531, ngập phần lớn các di chỉ, thì dự án này vẫn dậm chân tại chỗ vì “vướng” luật.

Đây là chỗ “vướng” đầu tiên liên quan đến các quy định mới trong Luật Di sản văn hóa và trong nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành luật này.

Tổng công ty Điện lực: cấp kinh phí rồi lại rút

Cuối năm 2003, sau khi báo cáo kết quả điều tra thám sát khảo cổ khu vực lòng hồ thủy điện Plei Krông, Bộ VH-TT lập tức có công văn đề nghị Tổng Công ty Điện lực VN phối hợp triển khai dự án khai quật, di dời 12 di chỉ tại khu vực này. Nói là “phối hợp triển khai” nhưng thực chất là đề nghị “khổ chủ” - Tổng Công ty Điện lực VN cấp kinh phí cho dự án.

Cũng phải nói thêm rằng từ trước đến nay trong các cuộc khai quật ở lòng hồ thủy điện, “đẽo tiền” ông điện lực không phải là quá khó. Dự án khai quật Plei Krông đề nghị Tổng Công ty Điện lực cấp kinh phí 5,5 tỷ đồng.Tổng Công ty đã chấp nhận, tiến hành thẩm định dự toán kinh phí và rút xuống còn 2,4 tỷ - “được một nửa cũng là tốt rồi”.

Thế nhưng các ông khảo cổ chẳng mừng được lâu, bởi sau đó, Tổng Công ty Điện lực đã tra lại Luật, mà cụ thể là Luật Di sản văn hóa, và nghị định hướng dẫn thi hành luật này của chính phủ (ban hành năm 2002) và họ ngã ngửa ra vì suýt nữa bị “đẽo” mất không số tiền này.

Cụ thể trong nghị định nói trên, điều 20 khoản 2 đã có quy định: “Đối với các công trình xây dựng không phải bằng vốn của Nhà nước thì kinh phí thăm dò, khai quật được Nhà nước cấp”.  Thế là Tổng Công ty đã thảo ngay một văn bản trong đó nói rõ: Do nguồn vốn của dự án được Tổng Công ty  huy động trong nước và vay của nước ngoài, vì vậy đề nghị Bộ VH-TT… sang chỗ khác mà xin!

Rắc rối xin tiền theo luật

Trước đây, theo quy định cũ, ở các công trình xây dựng, nếu phát hiện ra di tích thì chủ đầu tư, bất kể là ai, phải bỏ tiền ra xử lý. Nhưng theo quy định mới, thì  thông lệ đó bị thay đổi. Nhà nước tự nhận “độc quyền” cấp kinh phí cho khảo cổ thông qua một trình tự như sau: Bộ trưởng Bộ VH-TT và Chủ tịch UBND cấp tỉnh đề nghị việc cấp kinh phí lên Bộ Tài chính để Bộ Tài chính xem xét. Bộ trưởng Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với Bộ trưởng Bộ VH-TT hướng dẫn cụ thể thủ tục bổ sung và cấp kinh phí thăm dò, khai quật đối với các trường hợp được quy định theo luật này.

Nói tóm lại, theo quy định mới, để có tiền khai quật  Plei Krông, phải làm thủ tục trình Bộ VH-TT để Bộ đề nghị lên Bộ Tài chính, rồi hai Bộ ngồi làm việc với nhau để xem xét.

Gần 2 năm qua, kể từ khi kiến nghị khai quật chữa cháy Plei Krông được đưa lên, thì các Bộ vẫn chưa hề khởi động cái quy trình mới này. Bộ VH-TT có lẽ nghĩ rằng theo nghị định của Chính phủ, Bộ Tài chính mới là cơ quan có vai trò “chủ trì phối hợp”, chứ không phải mình nên chưa thúc đẩy mạnh. Trong khi đó thì di sản văn hóa có phải là của Bộ Tài chính đâu mà “của đau con xót”...

* Kiến nghị... “trở về như cũ”

Hiện tại Tổng Công ty Điện lực VN sau vài ba công văn “báo động” và nhắc nhở ngành văn hóa, đã cho nước ngập đến cao độ 531, tức là tới thời điểm này một số di chỉ cần khai quật đã biến mất. Họ còn “dọa” tiếp: Đến ngày 30-6 tới sẽ cho ngập đến cao độ 540, đến ngày 15-8 sẽ ngập đến cao độ 548, tức là chìm hẳn. Lúc đó thì tôm cá bơi quanh di chỉ!

Trước tình hình này, Viện KHXH VN đưa ra biện pháp tình thế là đề nghị các quý Bộ (bao gồm Bộ VH-TT, Bộ Công nghiệp, Bộ Tài chính) nếu không kịp ngồi với nhau bàn thảo thì hãy giao cho Tổng Công ty Điện lực giải quyết khó khăn, tức là để Tổng Công ty cấp kinh phí như cách làm trước đây. Giải pháp này cũng là gợi ý từ Tổng Công ty Điện lực VN, vì họ sẵn sàng ứng trước kinh phí, nhưng vấn đề là các Bộ phải cho phép để sau này còn quyết toán...

Từ khi ban hành Luật Di sản văn hóa và nghị định hướng dẫn, không chỉ dự án khai quật Plei Krông bị “vướng” mà tại một số công trình khác được xây dựng không phải bằng vốn của Nhà nước thì khi khai quật các nhà khảo cổ cũng phải mỏi cổ chờ các thủ tục để cấp kinh phí. Rốt cục, hình như không biết cơ quan nào là chịu trách nhiệm chính trong việc này. Việc khai quật ở Trần Phú (xây dựng trụ sở Tổng Công ty Bưu chính viễn thông) cũng vướng mắc rất lâu. Còn ở thủy điện Na Hang (Tuyên Quang) thì mặc dù chiếu theo luật, Tổng Công ty Điện lực VN không phải cấp kinh phí, nhưng để nhanh có mặt bằng, họ sẵn sàng chi tiền để khai quật cho nhanh 2 khu mộ cổ và một hang động ở đây.

*

Những sự cố từ dự án khai quật ở hồ thủy điện Plei Krông cho thấy, một mặt các cơ quan chức năng, mà cụ thể là Bộ VH-TT cần phải nhanh chóng hoàn thiện “quy trình” xin cấp kinh phí theo quy định mới. Mặt khác cũng cần phải xem xét lại quy định “tự vơ vào mình” này- Nhà nước “độc quyền” cấp kinh phí cho các cuộc khảo cổ chữa cháy. Theo một số chuyên gia khảo cổ sở dĩ có quy định này, vì người ta sợ rằng đối với các công trình xây dựng không phải bằng vốn của Nhà nước, nhất là liên doanh, mà lại để cho chủ đầu tư cấp kinh phí khảo cổ thì họ sẽ lấy mất cổ vật (!)

Đây là lo ngại vô lý. Dù sao đi nữa thì ban hành một cái quy định “vơ vào mình” kể trên vừa khiến cho Nhà nước thêm “nặng mình”,  vừa làm rắc rối thêm cho các thủ tục khảo cổ, mà trong nhiều trường hợp rất cần phải làm nhanh!

Theo Thể thao và Văn hóa

contentlength: 8091
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

2 bò đực nặng nửa tấn cùng lăn ra chết sau cú húc khốc liệt
00:00 / --:--

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..