Dòng đời (Trích Chương 24 - Phần 3)

Thứ năm, 26 Tháng mười 2006, 08:02 GMT+7
  • - … Có sự chuyên chính nào là bất khả xâm phạm trước sự tấn công của đội quân Chín Tạ không? Có luật pháp hay chủ trương chính sách đúng đắn nào của Đảng và Nhà nước mình có thể đi vào cuộc sống trong sự lũng đoạn của đội quân này?

    *

    * *

    Trích tiểu thuyết của Nguyễn Trung

    (tiếp theo Phần 2 )

    Dong doi Trich Chuong 24 Phan 3

    Ông Tám lại phải tìm cách đẩy câu chuyện trên bàn ăn: - Thành phố có nhiều quả đấm như vừa nói không Chín? Nhiều chứ anh. Ngay trong phòng này, bên tay phải anh là hai quả đấm. - ông Chín chỉ vào Bạch Liên, rồi chỉ vào Thắng. – Cô Bạch bây giờ là tổng giám đốc Trung tâm tha ly cậu Thắng. Chuyện này em chắc anh biết rồi, vì có thông báo trên báo chí mà. Trong tay Trung Tâm bây giờ là 3 khách sạn liên doanh, một công ty xuất nhập khẩu, một công ty vận tải đường dài. Cậu Thắng bây giờ là tổng giám đốc công ty xây dựng cầu đường 30 Tháng Tư. Chính em sắp xếp chuyển hẳn Thắng chuyên đi vào giao thông để phát huy sở trường của Thắng về ngành này anh ạ. Cô Bạch phấn đấu hăng lắm, được hai tuổi Đảng rồi đó anh Tám. Có thể nói đảng bộ Trung tâm Bình Tiến thực hiện tốt chủ trương về phát huy vai trò nữ và dân chủ cơ sở. Xây dựng Đảng vững mạnh bây giờ là vấn đề sống còn anh Tám ạ.

    Thưa anh Tám, Bạch Liên được mấy lần được cử đi báo cáo điển hình về phấn đấu gia nhập Đảng đấy ạ. - Thắng đề cao Bạch Liên với dụng ý ngầm tự đề cao công tác Đảng của mình.

    Chín Tạ có tầm nhìn đấy? - Trong bụng ông Tám không ngờ câu chuyện đi xa đến mức vầy.

    Nhược điểm của cán bộ trẻ bây giờ là ít quan tâm công tác Đảng. Vì thế em rất khắt khe với cậu Thắng về mặt này anh ạ. Về chuyên môn Thắng rất có năng lực, nếu phấn đấu tốt về mặt Đáng em sẽ đưa Thắng vào cơ cấu.

    Thưn anh Tám, anh Chín vẫn phê bình em như vậy đấy ạ - Thắng đỡ lời cho ông Chín. - Tiếp thu phê bình của anh Chín, bây giờ ngày thứ năm hàng tuần lịch làm việc của em hoàn toàn giành cho công tác Đảng trong tổng công ty em và cho đảng bộ khối giao thông của Thành phố. Nhất là hồi này tổng công ty của em đang thắng thầu liên tiếp.

    Thưa anh Tám, Trung tâm của em hiện nay là một trong số 100 đơn vị kinh tế đóng thuế nhiều nhất vào ngân sách Thành phố đấy ạ. Công đoàn Thành phố vừa tặng thưởng tụi em cờ thi đua về các thành tích tham gia phong trào xã hội, phòng chống HIV/AIDS, hỗ trợ người nghèo... Thế nhưng em biết, anh Tám hồi còn làm việc, anh đã mấy lần nhờ công an bắt em đấy ạ. - Bạch Liên lúc này mới lên tiếng, chủ ý nói cười một cách tự nhiên.

    Tai Chín Tạ ù lên: đù mẹ, chết cha mình rồi! Thế này là thế nào? Mình đâu có biết chuyện này. Thế mà tự dưng lúc nãy mình lại giới thiệu Bạch liên là người trong họ! - Có việc ấy nhưng sao cố biết được? - ông Tám bình tĩnh hỏi lại.

    Em biết chứ ạ. Chính người đi điều tra kể lại cho em nghe. Họ nói đã điều tra kỹ, nhưng không thấy gì và đã báo cáo lại với anh... Em có tài không anh Tám? - Bạch Liên tiếp thêm rượu, tay gắp thức ăn cho ông Tám, mắt cười cười, nửa khiêu khích, nửa tình tứ.

    Ông Tám cũng phải cười lại, ngẫm nghĩ một lúc: - Đúng, tôi đã hai lần nhờ bên công an kinh tế điều tra, vì có hiện tượng tham gia buôn lậu đường biển. Đúng là hai lần họ báo cáo lại với tôi là không thấy nghi vấn gì... - ông Tám định hỏi thêm điều gì nữa, nhưng lại thôi.

    May cho em quá, hôm nay được gặp anh Tám, lại được anh nói ra điều này trước mặt anh Chín, như thế là em không có gì phải phân vân nữa. Anh Chín nhớ ý kiến vừa rồi của anh Tám đó nghe? - Bạch Liên chủ động nâng cốc, mọi người đều làm theo - Như vậy là em được giải oan. Xin cả nhà cạn chén!

    Tiếng ly chạm nhau leng keng. Chín Tạ như chết đuối vớ được cọc lên giọng lấy lại vị thế chủ nhà của mình: - Nhớ, nhớ... Chính lời anh Tám nói ra như vậy thì tôi yên tâm... Nhưng cô Bạch cũng phải coi chuyện này là một lời răn. Nhắc nhở làm ăn theo pháp luật không bao giờ thừa? Trong bụng Chín Tạ thừa nhận giọng nói của mình lạc lạc thế nào ấy, không được tự nhiên lắm.

    Anh Tám có thấy không ạ, anh Chín bao giờ cũng nghiêm khắc với bọn em. Tự anh Chín cũng nêu gương phấn đấu cho bọn em theo. Anh Chín khiêm tốn chưa kể với anh, bình bầu theo cách cho điểm đảng viên năm nay, anh Chín vẫn trúng đảng viên xuất sắc đấy ạ. - Thắng cảm thấy hơi lép vế trên bàn tiệc, nên tìm cách tôn vinh ông bầu của mình.

    Chuyện này có gì mà phải khoe với anh Tám hả Thắng, năm nào chẳng vậy Cái chính là bây giờ cậu phải nâng cao công tác Đảng của mình.

    Nói chuyện kinh tế đi. Có đúng là Trung tâm của cô Bạch Liên và Tổng công ty của anh Thắng là hai quả đấm của Thành phố không? - ông Tám hỏi.

    Bạch Liên biết là ông Tám cài bẫy, nên ngồi im.

    Thắng cũng thừa hiểu như vậy, nhưng lại cho đây là dịp cứu ông bầu của mình, nên muốn tỏ ra mẫn cán: Thưa anh Tám, chuyện làm ăn thì dài dòng lắm ạ...

    Tổng công ty em luôn cố gắng thắng thầu và phấn đấu thi công vượt mức ạ...

    Có thể coi tổng công ty của Thắng là quả đấm được lắm, anh Tám ạ. - ông Chín phụ hoạ vào.

    Thế anh Thắng đã đấm được những ai rồi? Câu chuyện lại ngúc ngắc trên bàn ăn. Bà Chín lấp khoảng trống bằng cách tiếp thức ăn cho ông Tám, kể lể bà đã chuẩn bị món canh chua và món cá kho từ cầu kỳ như thế nào...

    Anh Tám dùng chữ đấm làm chúng em ngại quá. - Bạch Liên muốn ngầm cho ông Tám biết mình không phải tay vừa.

    Đã tự phong là hai quả đấm thì phải đấm chứ, hổng lẽ quả đấm chỉ để bắt tay,

    Cả bàn ăn cười rộ.

    Đấm được ai? Có bị thua bao giờ không? - ông Tám truy tiếp.

    Có lẽ nên nói như vầy để anh Tám rõ tình hình kinh tế Thành phố ta... - Chín ông tìm cách gỡ bí. - góp của Thành phố thường xuyên trên 10%, tỷ trọng kinh tế quốc doanh, nhất là về công nghiệp, tiếp tục tăng mạnh hơn hẳn so với các thành phần kinh tế khác anh ạ...

    Những điều này thì năm nào tôi cũng được nghe rồi, bây giờ về hưu tôi chỉ thích nghe những chuyện làm ăn cụ thể thôi.

    Nếu thế thì cô Bạch và cậu Thắng bố trí thời giờ mời anh Tám đến thăm các cơ sở kinh tế của mình đi. Trăm nghe không bằng một thấy anh Tám ạ! - ông Chín quyết tâm chấm dứt câu chuyện quả đấm để ra khỏi ngõ cụt.

    Xin tùy thuộc vào thời giờ của anh Tám thôi ạ. Tụi chúng em xin anh cho biết lúc nào anh đi được là chúng em cho xe đến rước liền. Bất kỳ lúc nào cũng được ạ, thăm công đoạn công việc nào của chúng em cũng được ạ! Chúng em không cần chuẩn bị trước sau gì cả, như thế anh Tám mới thấy được tụi em làm ăn năng động như thế nào. - Thắng liến thoắng.

    Giỏi. Giỏi... - ông Tám muốn nghe nữa.

    Thưa anh Tám, em xin nêu một ví dụ cụ thể để anh hình đung thực tế trong này, chuyện mới đây thôi. Anh Chín em rất kiên định trong thực hiện chiến lược và quy hoạch phát triển của Thành uỷ. Khi cần phải giải toả theo quy hoạch, anh Chín em lên tiếng mạnh mẽ, nhờ thế bên Uỷ ban nhận được sự hỗ trợ rất có hiệu quả cho công việc. Nghề của em là xây dựng, nên em có thể nói: Giải toả mặt bằng bao giờ cũng là khâu khó nhất. Cả nước đều có cái khó như thế, Thành phố lại càng như thế anh ạ. Nhưng anh Chín em rất kiên quyết - Thắng không bỏ lỡ cơ hội đề cao ông bầu của mình.

    Có vấp váp hay đụng độ nào không? - ông Tám hỏi.

    Thưa anh Tám, đụng độ thì không thể tránh khỏi ạ, nhưng Thành uỷ kiên quyết lắm. Khoảng hơn hai năm trước ai cũng nghĩ việc di dời một loạt nhà và xí nghiệp tư nhân 23-9 là không thể làm được, nhưng bây giờ mọi người đều thấy là làm được, nhờ tiếng nói hỗ trợ của anh Chín em đấy ạ - Thắng liến thoắng.

    Đó là một ví dụ tuyệt vời anh Tám ạ. Bên Đảng ra tay hỗ trợ chính quyền, em thấy việc khó mấy cũng có cách giải quyết ạ? - Bạch Liên lúc này mới lên tiếng, bổ sung ý kiến của Thắng.

    Bạch Liên ơi, thế là rõ... Có lẽ đây là câu nói "hớ nhất của cô trong bữa cơm tối nay... ông Tám nghĩ vậy, nhưng tiếp tục hướng câu chuyện theo ý định của mình: - Xí nghiệp 23-9 là của ai?

    Của cháu nội bà Sáu Nhơn ạ. Tuy là cơ sở cũ của ta trong Thành phố, nhưng hãng xe đò của bà ta bị cải tạo, ba doanh nghiệp lớn của ba con trai bà ta cũng bị cải tạo...

    Những người này bỏ trốn sang Mỹ ráo trọi rồi. Chỉ mấy năm sau đổi mới, cháu nội bà ta đã cho ra đời một doanh nghiệp tư nhân, nói toạc ra đó là chủ nghĩa tư bản! Anh Tám có thấy không, đúng là rau nào sâu ấy. - ông Chín tranh thủ cơ hội chứng minh sự hiểu biết của mình. - Quán triệt chính sách nền kinh tế nhiều thành phần, ủy ban chỉ bắt xí nghiệp này di dời đi chỗ khác để thực hiện quy hoạch đô thị thôi ạ.

    Các địa phương chung quanh có chịu khó học tập kinh nghiệm của Thành phố không?

    Theo em chắc chắn là có ạ. - Bạch Liên thấy đã đến lúc cần trổ tài. - Em lấy ví dụ, cái mạnh của Thành phố là phát huy ý chí tự lực tự cường, công trình kinh tế nào tự làm lấy được thì không cần liên doanh với nước ngoài, đúng với quan điểm phát huy nội lực của Đảng!.. Học tập kinh nghiệm này của Thành phố ta, đề án liên doanh trồng bạch đàn ở Kiên Phong đã bị thu hồi để nhân dân tự làm, nhờ thế đẩy mạnh được chương trình xoá đói giảm nghèo ở Kiên Phong đấy ạ...

    Chuyện này thì tôi biết, cô Bạch ạ. Lúc tôi chuẩn bị nghỉ hưu thì nhận được đơn kiện của phía Đài Loan về việc này. Họ cho là Chính phủ ta tự vi phạm luật của ta, vi phạm cam kết đã ký với họ .

    Thưa anh Tám, có nhà tư bản nào chịu khoanh tay nhìn mồi ngon bị tước mất đâu ạ? Em cho đấy là lẽ thường tình ạ.

    Em còn biết các anh lãnh đạo tỉnh bên ấy ý kiến lúc đầu cũng chưa thống nhất, chỉ sợ vi phạm cam kết như anh vừa nói. Biết em nắm được tình hình cánh đầu tư Đài Loan, các anh ấy có tham khảo ý kiến em, em đã góp ý: Cái gì có lợi cho ta thì ta cứ làm, họ còn nhiều cái lợi khác, họ không vì thế mà bỏ thị trường nước ta đâu mà lo... Sự việc hai năm qua đến nay đang diễn ra đúng như em nói...

    Vậy là chính cô Bạch cũng tham gia phá đề án này! - ông Tám hỏi.

    Anh Tám muốn quy kết cho em như vậy cũng được... Tai em nghe quen rồi. Nhưng vì lợi ích quốc gia, vì cần phát huy nội lực, em không thể làm khác được. Giả sử anh Tám lúc ấy có hỏi ý kiến em, em cũng sẽ trả lời như vậy... - Bạch Liên không hề tỏ ra lúng túng.

    Về hưu rồi, hôm nay tôi mới biết tại sao đề án bạch đàn Kiên Phong bị xoá sổ. Nhưng trước khi nghỉ hưu, tôi đã phải thay mặt Chính phủ ta cam kết đền bù và hoàn lại những gì họ đã đầu tư vào đó.

    Có phải đền nhiều không anh Tám? - Bà Chín phát hoảng khi nghe đến chuyện đền bù.

    Tôi không biết, vì tôi nghỉ ngay sau đó. Tôi ước tính cũng phải đền khoảng một chục triệu hay hơn một chục triệu đôla đấy cô Bạch ạ.

    Em nghĩ tỉnh yêu cầu huỷ bỏ đề án, thì tỉnh phải lo trang trải món nợ này... - Bạch Liên không một chút bận tâm về câu chuyện trả nợ.

    Càng nghe ông Tám hỏi, Bạch Liên càng tin là ông Tám không biết mảy may gì vì sao đề án này bị huỷ bỏ, càng cảm thấy đắc thắng đối với anh em Vũ khi tranh luận với họ về Kiên Phong... Mỗi lần nhớ đến những lời đối đáp của Bảo Vân và Bích Ngọc trong một vài cuộc chạm trán với nhau chung quanh đề tài này, Bạch Liên lại cảm thấy nóng điên như bị rôm sảy đốt khắp người.... Trong lần chạm trán cuối cùng hôm đó, Bạch Liên hết lý lẽ, phải dùng đến ngón võ đao to búa lớn:

    Để tự trồng là phát huy nội lực, là có lợi cho đất nước. Đem cái lợi này đi làm liên doanh như thế có khác gì hành động bán nước không?

    Nhưng cánh chị em Bích Ngọc - Bảo Vân cũng không vừa:

    Đề án này do Chính phủ duyệt, có phải chị định nói Chính phủ này bán được không? Phải nói chị đang hành động phá hoại đất nước mới đúng?...

    Hai chị hám lợi nên quên mất nhiệm vụ xoá đói giảm nghèo của Kiên Phong!

    Không thể nói năng võ đoán như vậy được. Chị thử tính đi để công trình này tồn tại sẽ tạo ra được bao nhiêu việc làm, xé lẻ công trình này ra chia về các hộ sẽ tạo ra được bao nhiều việc làm...

    … - Bạch Liên ắng ra.

    Bạch Liên nghĩ có lẽ đến chết mình cũng không quên được trận đấu khẩu ấy... Hôm ấy Bạch Liên bị dồn vào chỗ bí, tuy vẫn xưng hô với nhau lịch sự, nhưng chỉ còn thiếu kiên nhẫn chút nữa cả hai bên sẽ đứng dậy xé xác nhau ra...

    … Ngồi nghe Bạch Liên nói, trong lòng ông Tám ước ao: Giá mà lúc này mình có một quyền lực tối cao nào đó, mình sẽ tống giam ngay lập tức tất cả bọn này... Cách đây mấy tuần ông đã đến Kiên Phong, cả một vùng đất bạt ngàn trồng bạch đàn đang bị chia nhỏ ra, cây bé cây to cây cao cây thấp khấp khảm, những công trình như đường sá, kênh mương và một số công trình kết cấu hạ tầng khác đang có nguy cơ xuống cấp...

    Nhưng ông Tám lừng danh không còn nữa, ông Tám về hưu phải dằn lòng tiếp tục câu chuyện với tư cách là người đã về hưu. ông tự nhủ phải đóng thật tốt vai kẻ về hưu trong màn kịch này:

    Giữa Trung ương và địa phương mà không thống nhất được với nhau là hại bạc tỷ đấy. Cái đề án Khu công ngiệp II ở Tân Chánh Nhất bị vỡ cũng cùng một nguyên do này. Bây giờ tôi rút được kinh nghiệm thì quá muộn rồi... - giọng ông Tám có vẻ đầy than vãn.

    May quá, anh Tám nói được như thế là em đỡ áy náy. Hồi ấy em chỉ tiếc là quy hoạch khu dân cư cụm 9 xây dựng gần xong rồi thì Thành phố mới nhận được chỉ thị về khu công nghiệp II. Chẳng qua là địa phương thì quá năng động, Trung ương thì quá thận trọng, có phải vậy không anh Tám? Chín ông tìm cách xoa dịu.

    Có thể là như vậy.

    Bạch Liên nhìn về phía chín Tạ, nghĩ thầm: ...Khá lắm! Học trò của ta chỗ này khá lắng. Đúng với phương châm chủ động tiến công...

    Anh Tám đừng nghi ngờ bọn em. Xem lại thì hoá ra đề án xây dựng khu dân cư cụm 9 đã được lãnh đạo Thành phố duyệt cách đây hơn mười năm rồi anh ạ. Đó không phải là cái đề án duy nhất cho khu này đâu. Chỉ có điều là lúc bấy giờ ngân sách Thành phố eo hẹp quá nên tạm gác lại.

    Chín ơi, thanh minh lòng vòng làm gì. Tất cả đã thành chuyện đã rồi, đừng phí lời nữa..: Tôi đã hai lần đến thăm cụm 9, lần trước cách lần sau phải đến bảy tám tháng. Ngang dọc tất cả phải còn đến khoảng hai chục cây số đường trong cụm và ngoài cụm phải xây dựng mà vẫn chưa thấy đổ được lấy một xẻng cát, thế là thế nào? Càng để chậm, mặt đường càng bị lấn chiếm. Tiền bán đất ở đấy không đủ chi cho làm đường à?

    Cái này là thiếu sót cố hữu của Thành phố anh Tám ạ. Thành ủy chỉ cho chủ trương, ủy ban thì ra quyết định để thực hiện. Người thi hành lại là các cơ quan chức năng như Sở địa chính, Văn phòng kiến trúc sư trưởng... nên không tránh khỏi nhiều trục trặc anh Tám ạ. Hơn nữa ủy ban trù bị kinh phí không sát và không rót về kịp.

    Bạch Liên ngồi im, khẽ gật gật...

    Nghĩa là Thành phố vẫn phải bỏ ngân sách ra chi? - ông Tám hỏi.

    Một phần đáng kể anh Tám ạ, vì số hộ đến ở thuộc diện chính sách nhiều quá...

    Thế là mọi chuyện đều rõ với ông Tám. ông rơi vào một tâm trạng khó tả. Trong ông hừng hực ý nghĩ muốn tống giam ngay tức khắc những người ngồi trước mặt ông, nhưng đồng thời ông cũng cảm thấy vô cùng chán ngán vì bất lực, vì phải tiếp tục ngồi nghe những lời nói dối vô cùng trơ trẽn của họ...

    Ông Tám lừng danh không tồn tại nữa, ông Tám về hưu cứ phải tiếp tục tham gia câu chuyện bất đắc dĩ...

    … Bị bắt quả tang mà còn chạy án, xoá án được, còn những điều mình thấy được, mình nghe được như thế này thì có nghĩa lý quái gì? . Tay không, quyền không, chân không đến đất cát không đến trời, mình bây giờ làm gì được bọn này - Em thấy anh Tám phung phí thời giờ quá, anh là tài sản quý hiếm của Đảng, của quốc gia. - Chín Tạ xoay câu chuyện sang hướng mới.

    Chín nê, sao không gọi mình là động vật quý hiếm của rừng quốc gia?

    Anh lại giỡn em rồi. Lẽ ra người như anh không cố vấn nơi này thì cũng giúp nơi khác. Anh không có quyền phí phạm năng lực và kinh nghiệm tích luỹ được. Đó không phải là tài sản của riêng anh.

    Bắt buộc phải thế à?

    Bắt buộc thì không anh Tám ạ. Trong này một số vị như anh người thì làm cố vấn cho Hội Nhà văn Thành phố, người thì làm chủ tịch danh dự Hội Nghệ thuật tạo hình, chủ tịch quỹ này quỹ nọ, người tham gia viết sử Đảng... Làm to như anh, rất xứng đáng thủ một vai cố vấn. Đi lang thang đây đó dễ hư người lắm đó anh Tám!

    Già như mình còn hư được không?

    Hư tất chứ anh! Đã gọi là máu mê thì không phân biệt già trẻ!

    Kinh nghiệm bán thân hả?

    Phải nghiêm khắc với chính mình, anh à. - ông Chín tránh né. - Đối với em, anh vẫn là cây cao bóng cả. Đối với các thế hệ mai sau nữa... Chúng ta bây giờ phải sống vì tương lai anh Tám ạ . . .

    Nói cái gì mà mình nghe không hiểu? - ông Tám tròn mắt nhìn Chín Tạ. Những con mắt khác trên bàn ăn hết nhìn khách rồi lại nhìn chủ nhà.

    Ý em muốn nói là bây giờ cả anh và em phải quan tâm vun đắp cho tương lai. - Chín Tạ đáp lại.

    Tương lai nào? - ông Tám nheo mắt lại, vì càng nghe càng không hiểu.

    Điểm này anh thua em là cái chắc? - Chín Tạ hào hứng hẳn lên. - ...Từ vài năm nay, ngoài công việc ở cơ quan ra, hiện nay em đỡ đầu nhóm soạn thảo lịch sử kháng chiến của chiến khu R, vùng cơ quan chứng ta ngày xưa đóng quân ấy mà.

    Sao lại nảy ra ý nghĩ này?

    Anh Tám ạ, ôn cố tri tân, phát triển phải duy trì truyền thống, phải có văn hóa làm nền tảng thì mới bền vững được.

    Mắt ông Tám tròn xoe:

    Nhắc lại đi Chín!

    Anh nghe rõ rồi đấy ạ! Nghị quyết của Đảng cũng nói kinh tế thị trường tuy làm ra của cải, nhưng có nhiều mặt tiêu cực, phát triển mà không có văn hóa làm nền tảng thì là hoang dại, cá lớn nuốt cá bé ạ.

    Nói gì mà cứ như trong sách thế?

    Anh lại trêu em rồi, đảng viên phải học nghị quyết của Đảng chớ? - ông Chín cười to, cái chính là để ý xem Bạch Liên thế nào. Thấy Bạch Liên cũng mỉm cười theo, ông Chín yên tâm.

    Mình lẫn cẫn rồi, nói rõ ra xem nào. - ông Tám tóm lấy ngay chuyện này.

    Anh Tám à, theo em phát triển phải có quy hoạch, phải bảo vệ môi trường, phải kiểm soát được khoảng cách giàu nghèo... Còn nhiều cái phải nữa. Đại thể như thế là phát triển phải lấy văn hóa làm nền tảng. Càng hiện đại hóa càng phải có văn hóa! Anh Tám cứ khảo bài em hoài!.. Để em nói tiếp anh nghe chuyện chiến khu R...

    Ông Tám phì cười, vì thấy không bẻ Chín Tạ vào đâu được.

    Lại quan tâm cả đến bảo tồn bảo tàng nữa?

    May quá, em đang định nói như thế! Anh đã tìm cho em cái tên gọi thích hợp cho việc này. - Chín Tạ như người bắt được của.

    Sao nữa?

    Em đã đi tham quan tìm hiểu cách bảo tồn bảo tàng thành phố Băng-cốc cổ, có cái tên gọi nghe vui lắm anh ạ...

    Chín Tạ gãi đầu lục lọi trí nhớ - ...Đúng rồi. Em nhớ ra rồi!... Thành phố Thụt-thụt a-ha [i] ạ!.. Không sai vào đâu được!..

    Ông Tám đang tâm trạng bực bội mà cũng phải phá lên cười, cả bàn ăn cười theo. Mãi ông Tám mới nói được:

    Trời đất! Chím có phải cậu định nói thành phố A-i-ut-thai-a không?

    Vâng, Thụt thụt a-ha mài.. Họ làm hay lắm anh ạ... Tin em đi!.. Em đang trù tính dự án xây dựng vùng chiến khu R thành khu di tích lịch sử, theo kinh nghiệm của Thái. Đã bận lại càng bận anh ạ.

    À… Kế hoạch sống cho tương lai là như vậy hả Chín?

    Vâng. Hậu thế không được phép quên con đường hy sinh gian khổ dẫn đến vinh quang và hạnh phúc hôm nay anh ạ? - Nghị quyết chỉ thuộc đến đây thôi à?

    Anh ơi, đưa nghị quyết vào cuộc sống là đại sự anh ạ! Mừng Đảng mừng xuân, quân và dân ta một lòng xốc tới?.. - câu nói cứ tự nó tuồn tuột trườn ra khỏi miệng Chín Tạ.

    Cái gì? Đang giữa mùa hè thế này mừng mừng cái gì?

    Ấy chết, xin lỗi. Năm này qua năm khác nói riết em quen miệng... ý em muốn nói là lấy thành tích chào mừng những ngày kỷ niệm lớn trong năm... Anh tính không năm nào là mình không có biết bao nhiêu ngày kỷ niệm lớn...

    Chín Tạ lỡ lời làm câu chuyện ngắc ngứ một lúc. Bạch Liên mặt đỏ dừ, vừa phải cố nín cười, vừa thầm lo cho Chín Tạ. Chín bà và Thắng nghểnh nghểnh, lơ láo vì không hiểu. - ông Chín mô tê thế nào... Một vài tiếng bát đũa chạm nhau lách cách, Chín ông lấp chỗ trống ngay lập tức:

    Còn bao nhiêu là việc phải làm anh Tám ạ. Nào là xây dựng văn hóa kinh doanh, văn hóa quản trị, văn hóa giao tiếp ứng xử với dân trong cải cách hành chính... Phải xây dựng văn hóa lãnh đạo, văn hóa Đảng... Anh bây giờ nghỉ hưu rồi, anh cố quán triệt nhé, càng hiện đại hóa càng phải có văn hóa dẫn dắt anh Tám ạ?.. Phải đi từng bước, không nôn nóng được đâu... Chúng em sẽ tích cực tham gia các chiến dịch học tập, hội thảo, hội thi... Không lúc nào hết việc...

    Phong trào tham gia hội thảo trong các đơn vị xây dựng của em mạnh lắm anh Tám ạ. Cán bộ công nhân viên của em bây giờ trình độ khá lắm, có bài thi vượt cả đáp án chấm thi! Trong hàng chục triệu bài của cả nước tham gia đợt thi các môn tìm hiểu về Đáng vừa rồi các đơn vị công nhân xây dựng cầu đường của tụi em đạt hai vàng một đồng! - Thắng khoe thành tích.

    Em chịu anh Chín là người quán xuyến toàn diện công việc của Đảng đấy. - Bạch Liên khen, nhưng thật ra là ngầm cho điểm Chín Tạ thuộc bài, trong lòng thở phào nhẹ nhõm...

    Khen anh Chín lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối khác nào khen phò mã tốt áo! - Thắng tán thêm vào.

    Ông Tám ngốn nổ tung, nhưng phải bấm bụng thở dài, cố nén hơi thở từ từ để khỏi hỏng tấn kịch...

    Ông Tám thưa lời dần, mặc dù ông không uống nhiều, đôi lúc như hơi nghễnh ngãng nữa. Khi đứng dậy ra về ông vẫn chân cao chân thấp vì các ý nghĩ hừng hực trong đầu. Đi ra chỗ mấy cây chậu kiêng ngăn đôi phòng khách, ông Tám bỗng dưng để ý đến hai cái ngà voi đặt trên bục cao dựng ngược lên ở giữa phòng. Chúng như muốn ngoặc lấy cổ ông.

    Ngà voi Lào hay ngà voi Việt Nam thế này? - ông Tám hỏi.

    Ta và Lào đều cấm săn voi, đây là ngà voi châu Phi anh Tám ạ.

    Tôi thấy hình như bé hơn cặp ngà voi trong phòng tiếp khách của Nguyễn Văn Thiệu khi tôi vào tiếp quản Thành phố. Cặp ngà voi này hiện vẫn thấy bày ở phòng khách chính trong dinh Thống Nhất.

    Cặp ngà voi này chỉ bé hơn cặp ngà voi ở dinh Thống Nhất chút xíu thôi anh Tám ạ.

    Nghĩa là Nguyễn Văn Chín bé hơn Nguyễn Văn Thiệu chút xíu có phải không?

    Anh Tám cứ chọc em hoài. Em có họ Nguyễn đâu ạ.

    Anh là Nguyễn Văn Thiệu thì em cũng phải là họ Nguyễn chứ - ông Tám không buông tha Chín Tạ, tay chỉ lên tường: - Cái hoành phi sát trần nhà có hàng chữ vàng nghĩa là gì thế hả Chín?

    .. Dạ, lâu ngày quá... em quên mất rồi. Đại thể là một lời chúc phúc gì đó.

    Nghe đây này: Phúc như Đông hải, thọ tỷ Nam sơn.

    Anh Tám đọc được chữ Nho ạ?

    Không, ngày xưa mình là mõ học được vài chữ khi còn đi ở thôi. Họ chúc Chín Tạ ú ụ hơn nữa, sống dai hơn nữa.

    Giàu thì em không cần, nhưng phúc và sống lâu thì em rất cần. - Chín Tạ tỉnh bơ.

    Đây là voi cô ca-cô-la thật đấy anh Tám ạ. Mấy chú đi tàu viễn dương đem đến biếu. - Chín bà lái câu chuyện trở lại đôi ngà voi, bà không thích chuyện chữ nghĩa..

    Làm gì có voi cô-ca-cô-la, cái bà này rõ thật... Các chú tàu viễn dương nói ngà voi ăng-gô-la mới to như thế này, còn ngà voi ở các vùng khác của châu Phi thì bé hơn nhiều.

    Bạch Liên đưa tay ôm bụng. Thắng cố mím môi thật chặt, còn Chín bà thì ngơ ngác vì câu bắt bẻ của chồng. ông Tám tỉnh bơ:

    Chín Tạ mà cũng thạo về ngà voi nhỉ!

    Anh em hàng hải nói thế thì em cũng biết thế. Em có biết ăng-gô-la là gì đâu...

    Chắc chắn đây là ngà voi buôn lậu. Vừa qua hải quan ta bắt một vụ buôn lậu mấy tạ ngà voi có xuất xứ từ Tanjania có biết không?

    Dạ không.

    Báo chí nói rầm rĩ như thế mà hổng biết? - Em hổng biết thật.

    Hải quan ta đang liên hệ với cảnh sát quốc tế (Interpol) để xử vụ này. Chú nên cẩn thận với cặp ngà voi này, nếu không có thể gặp rắc rối đấy. - ông Tám khuyên.

    Chín Tạ sững người.

    Sau bữa cơm tối nhà Chín Tạ, cả đêm hôm ấy ông Tám thao thức... Cuộc tranh luận sôi nổi với cánh Nghĩa - Hải hôm nào ngoài Hà Nội lại dấy lên trong đầu ông Tám với những khía cạnh mới, chiều sâu mới.

    … Thân phận người về hưu như mình cũng hay đấy nhỉ, còn sống nhăn răng ra mà đã được nghe điếu văn về chính mình, lại phải vừa ăn cơm, vừa đóng kịch với những kẻ chính mình định tặng giam chúng! tình hình chưa đến mức chính tự tay chúng tống giam mình thôi!. Trong hàng ngũ Đảng ta bây giờ có bao nhiêu cô Ba và chủ tịch Bá? Có bao nhiêu Chín Tạ?... Hôm được kết nạp Đảng, lúc giơ tay tuyên thệ là giờ phút thiêng liêng nhất trong đời mình. Tự mình đã kết nạp bao nhiêu đảng viên mới, đã dự bao nhiêu lễ tuyên thệ như vậy... Thế nhưng giờ đây đã đến lúc phải điểm danh điểm mặt lại tất cả. Ai còn nhớ lời tuyên thệ của chính mình khi vào Đảng? Trời ơi, phải đợi đến hôm nay mình mới có thể thấy hết được tính nghiêm trọng của việc điểm danh điểm mặt này hay sao?.. Làm thế nào thực hiện được cuộc điểm đanh điểm mặt này? Ai đứng ra làm cuộc điểm danh điểm mặt này cho Đảng, cho đất nước bây giờ? Cương lĩnh của Đảng còn rành rành ra đấy? Điều lệ Đảng còn rành rành ra đấy! Bây giờ lại phải thêm cả 19 điều quy định nữa... Có ăn thua gì không Hơn 20 năm sau khi vào Đảng mình mới lần đầu tiên được cầm quyển Điều lệ Đảng trong tay, còn trước đó chỉ được học qua truyền miệng, qua những đoạn chép tay... Trong mấy chục năm ấy làm gì có Nghị quyết Trung ương 6B [ii] , làm gì có 19 điều quy định như bây giờ... thế nhưng hồi ấy có làm sao đâu?..


    …Còn bây giờ cái gì cũng có, các phương tiện truyền thông loan báo công khai hàng ngày trong cả nước? Khi chưa có Nghị quyết 6b, chưa có 19 điều quy định thì thường thường mới chỉ là những chuyện phạt và cho tồn tại đối với từng mảnh đất, từng ngôi nhà đang xây dựng trái phép... Còn bây giờ gần như cướp trắng của Nhà nước những khu đất rộng cho hàng trăm, hàng nghìn nền nhà như trở bàn tay! Ngay giữa thanh thiên bạch nhật, giữa đô thị, thế là thế nào?..

    … Có lẽ Chín Tạ nói đúng... Thành uỷ ra chủ trương, Uỷ ban ra quyết định, thực hiện lại là các Sở các Phòng... Cơ chế thì như thế rồi, quy hoạch, chính sách và luật pháp còn biết bao nhiêu điều bất cập... Nhưng con người thi hành cụ thể thì nếu không phải là bản thân Chín Tạ cũng là đàn anh, đàn em hay đàn con Chín Tạ, là bầu đàn thê tử và những người ăn theo trên đường dây của Chín Tạ? Nhà nước là người đứng ra ban phát, các chế định rõ ràng là thế, nhưng lại do các binh chủng của Chín Tạ nhân danh Nhà nước đứng ra thực hiện?.. Trời đất ơi thế này thì chết thật, có đi vào các khu xây dựng những chung cư cao tầng cho người nghèo mình mới càng hiểu rõ mọi chuyện... Những kẻ nhân danh Nhà nước, nhân danh định hướng xã hội chủ nghĩa! Thế có chết người không?..

    Ông Tám quằn quại trong đêm. Ông cố nhích xa ra mép giường vì sợ ảnh hưởng đến giấc ngủ của vợ.

    … Có sự chuyên chính nào là bất khả xâm phạm trước sự tấn công của đội quân Chín Tạ không? Có luật pháp hay chủ trương chính sách đúng đắn nào của Đảng và Nhà nước mình có thể đi vào cuộc sống trong sự lũng đoạn của đội quân này? Trí tuệ, tri thức và văn hoá chân chính nào có thể đâm chồi nảy lộc trong môi trường đầy rẫy bệnh hoạn do đội quân này reo rắc? Từ phong bì, mua bằng, đến chạy ghế, ăn thật làm giả, chụp giựt, dối trên lừa dưới, dối nhau. Nhà dột từ nóc thế này, dạy bảo con cháu ra sao đây?!

    …Lâu nay xa gần đồn đại chuyện đất đai trên rừng ngoài đảo đã có người bán người mua hết rồi... Mình cứ cho đấy là những câu chuyện được thổi phồng quá đáng... Mà ai là người có quyền bán và ai là người có thể mua mới được chứ!?. Mãi cho đến khỉ chuyện dùng súng quốc phòng quản lý đi săn bò tót ở Ea-sô để lộ ra các trang trại hàng chục hàng trăm héc ta ngay trong rừng cấm quốc gia của các quan đầu tỉnh đầu huyện, mình mới mở mắt ra? ...Báo chí đăng rành rành tin một cựu hoa hậu bị mất cắp 20 nghìn đô-la trong khi ra ngoài Phú Quốc mua đất...

    …Chết thật, tình trạng bất bình của một bộ phận đồng bào Tây Nguyên nhất định phải liên quan đến vấn đề đất đai, đến đời sống mọi mặt của họ! Không thể khác được! Không thấy ai nói gì về chuyện này, mà chỉ thấy toàn những báo cáo về thành tích định canh định cư cho các bộ tộc ở đây, về sự chống phá của những lực lượng thù địch, vấn đề lợi dụng tín ngưỡng... Nhưng định cư định canh thế nào nếu không tạo ra cho các bộ tộc Tây Nguyên có khả năng tự phát triển mọi mặt cuộc sống của mình? Ai hiểu gì về chuyện này? Bao nhiêu năm sống trong những căn cứ cách mạng ở Tây Nguyên mình còn lạ gì phong tục, tập quán, phương thức sống của các bộ tộc vùng này... Đâu có phải xây cho họ cái nhà, khoanh cho họ vùng đất, đặt vào tay họ cái cày cái cuốc, trợ cấp cho họ vài tháng lương ăn, ít thóc giống, ít phân bón... là xong việc đâu! Làm sao lúc còn kháng chiến thì sâu sát với dân như thế, hiểu dân như thế, mà bây giờ lại hời hợt, lại xa cách đồng bào như thế!.. Phải thay đổi cả một phương thức sống nguyên thủy, một văn hóa sống của đồng bào cơ mà? Sao lại giản lược đến mức quan liêu như vậy!.. âm mưu của bàn tay bên ngoài đến đâu, dốt nát và hư hỏng của cán bộ mình đến đâu?.. ôi nếu so sánh cuộc sống của họ với cuộc sống của các chủ trang trại cà-phê, cao su? Phải rồi, mình nhớ là trong nhiều lần đi công tác vùng này mình đã gặp không ít người Tây Nguyên, già trẻ nam nữ đủ cả... Còn nhiều người vẫn cái gùi trên lưng, con dao phát trong tay, lang thang đi làm thuê trong các trang trại giàu có... Lãnh đạo các tỉnh này làm gì? Đảng bộ các địa phương này làm gì? Họ biết, hay họ làm ngơ" Chỉ thấy họ yêu cầu cho họ thêm thời gian, cho thêm ngân sách... Họ giải thích đấy là thực tế phải chấp nhận, phải kiên nhẫn xử lý dần... Mọi khó khăn cứ đổ cho địch phá hoại là gọn ghẽ nhất...

    …Bí thư tỉnh bí thư huyện có những người có được hàng chục hàng trăm héc ta làm của riêng, thì vô khối kẻ khác cũng làm được như vậy, không ít thì nhiều? Như thế sẽ còn bao nhiêu đất đai cho đồng bào Tây Nguyên, những người sinh ra và lớn lên tại vùng đất vùng trời này? Nghèo khổ thì tìm đến tín ngưỡng, tạo mọi khoảng trống cho bất bình, cho can thiệp từ bên ngoài.., nguồn dinh dưỡng vô tận cho cái âm mưu nhà nước Degahr, đời nào chẳng thế?.. Mọi khoảng trống được tạo ra từ sự thờ Ơ của chính quyền và từ sự nghèo khổ của đồng bào ở đây hiển nhiên đang bị mọi thế lực chống đối tức khắc chiếm lấy. Chẳng thế mà đồng bào kẻo về đến trụ sở ủy ban biểu tình, các quan chức lúc này mới biết sự việc đã quá chín muốn Đổ riệt mọi thứ cho hành động chống phá của các thế lực thù địch để lấp liếm mọi lỗi lầm chăng Báo chí nói gì về những nguyên nhân sâu sa này? ở từng đảng viên, ở từng Đảng bộ cơ sở... Từ góc nhìn này nhìn lại toàn Đảng thì như thế nào?..

    …Còn những chuyện báo chí không với tới?

    Tất cả đang diễn ra trong sự ngộ nhận của chúng ta hay sao?.. Bất chấp mọi nỗ lực đến cùng của biết bao nhiêu người chân chính trong hàng ngũ chúng ta nhằm bảo vệ những giá trị của dân tộc, thành quả của cách mạng và tính tiền phong chiến đấu của Đảng? ôi những giá trị phải bao nhiêu hy sinh tổn thất mới gầy dựng được, lòng tin của nhân dân gửi gắm vào Đảng!..

    …Mặc dù còn chưa vững chắc, chất lượng còn chuyện này chuyện khác, năm qua tăng trưởng kinh tế nước ta vẫn giữ vững 7% GDP, đứng thứ nhì châu Á, trong khi các nền kinh tế của khu vực và trên thế giới tiếp tục suy thoái... Việt Nam là một trong hai nước được coi là đầu tàu phát triển kinh tế trong khu vực, là biểu tượng của ổn định và phát triển!..

    …Là gỉ là gì nữa? Lấy thành tích để thỏa mãn, để khỏa lấp yếu kém!.. Còn thứ thuốc ngủ nào tất hơn thế nữa không Tại sao mấy chục năm rồi càng đuổi càng xa mãi thì lại không nêu ra? Lại không so sánh?!. Cứ mẹ hát con khen hay mãi như vầy đến bao giờ...

    …Còn phải đưa ra bao nhiêu quy định mới hay làm những cái gì khác nữa để rút cuộc những cô Ba, những chủ tịch Bá, những anh chàng tóc muối tiêu.., người bộ đội phục viên nuôi tôm... sẽ nhân danh Đảng đứng ra nói thẳng cho cả nước biết cuộc chiến đấu mới trước mặt. Tất cả phải xông vàm Ai sẽ đứng ra làm cuộc điểm danh điểm mặt này trong Đảng trước khi bước vào cuộc chiến đấu mới này?..

    …Nếu để cho những Chín Tạ đứng ra làm cuộc điểm danh điểm mặt này trong Đảng!?

    …Trời ơi, sao cuộc sống lại có thể đặt ra cho Đảng mình những câu hỏi nghiêm khắc đến như vậy? Cả một quá khứ lẫy lừng vẫn chưa đủ để ban phát cho Đảng ta sự miễn trừ công việc điểm danh điểm mặt này hay sao?.. Từ ngày ra đời cho đến khi cách mạng thành công Đảng đã bao giờ được nhận sự ban phát này chưa?

    …Nhưng nếu Đảng cố tránh né cuộc điểm danh này?.. Cố được lắm chứ, thiếu gì cá chi Nhưng được bao lâu? Sẽ theo ngả nào?

    Nếu Đảng nhắm mắt làm ngơ, có cái gì đội quân Chín Tạ sẽ chùn tay không dám làm?..

    …Giả thử Đảng ta bây giờ đứng lên làm công việc điểm đanh mặt, Đảng ta sẽ lựa chọn ai? Lựa chọn cánh Hai Hân, cánh anh em Vũ, anh bộ đội phục viên nuôi tôm, anh bạn vong niên tóc muối tiêu.., hay loại hai quả đấm nhà Chín Tạ?.. Đất nước này, dân tộc này bây giờ cần lựa chọn cái gì trước cái ngã ba quyết liệt này?

    Nếu công khai tất cả mọi chuyện để dân lựa chọn thì dân tộc này đất nước này sẽ lựa chọn cái gì?

    …Nghĩa - Hải có lý, đúng là sự lựa chọn nào trong mỗi bước đi của cách mạng, của Đảng trong suốt 70 năm qua đều luôn luôn là câu hỏi về mục tiêu: Đảng lựa chọn cái gì? Giờ đây ba mươi năm sau khi giành lại đất nước và thống nhất toàn Đảng lại đứng trước câu hỏi Đảng lựa chọn cái gì? trước cái ngã ba quyết liệt này. Cách mạng sẽ mãi mãi phải tìm ra sự lựa chọn cho mỗi bước đường tiếp theo có phải không?..

    Càng nghĩ, ông Tám càng không ngủ được. Ông rón rên đi sang phòng bên, bật ngọn đèn nhỏ, pha cho mình ấm nước chè ngủi co ro một mình nghĩ tiếp...

    …Không thể nào khác được, phải trả lời câu hỏi Đảng lựa chọn cái gì? Cương lĩnh mới, chiến lược phát triển, các Nghị quyết, các tư tưởng đã thành văn và không thành văn...Tất cả mới chỉ là những mong mỏi, những quy ước cho hành động. Nhưng để hành động, trong mỗi hơi thở, trong mỗi bước đi của cuộc sống, của đất nước, Đáng lại phải tự hỏi mình lựa chọn cái gì? Cuộc sống luôn luôn phát triển, luôn tiếp diễn trong cái thế giới không ngừng diễn biến, luôn luôn đào thải mọi bất cập, mọi tha hoá...

    Cứ thế, dòng suy nghĩ miên man không dứt, đưa ông Tám đi hết chiều dài lịch sử của Đảng, dẫn dắt ông vào những bước thăng trầm sự nghiệp cách mạng của đất nước đã trải qua... Dòng suy nghĩ đẩy ông Tám rơi sâu vào câu hỏi: Đảng là gì?..

    …Chẳng lẽ để trả lời câu hỏi: Đảng lựa chọn cái gì? Đảng ta trước hết phải tự xem lại mình: Đảng bây giờ là gì?

    …Chết thật, tại sao lâu nay mình ít quan tâm đến điều này?.. Cả đời mình, trong tâm niệm của mình, mình cứ đinh ninh là Đảng không thể nào khác được như khi mình đã giơ thay tuyên thệ!.. Đảng là tối cao thiêng liêng! Là bất khả xâm phạm... Mãi mãi là như vậy!.. Sao mình có thể cho phép mình sao nhãng như vậy!..

    Có hiểu Đảng bây giờ thực chất là gì thì mới hiểu được Đáng bây giờ thực chất đang lựa chọn cái gì!

    Làm sao có thể là đội tiền phong nếu cứ đinh ninh cho rằng tính tiền phong của Đảng hôm qua là như vậy, thì hôm nay và ngày mai cũng thế, là tự tại, là lẽ dĩ nhiên, là lẽ tất yếu là bất biến?...

    Tại sao ta không tiếc lời phê phán khi nói đến bản chất này bản chất khác của nước này nước nọ, về đảng này đảng nọ, chế độ này chế độ nọ.., nhưng lại không dành cho chính mình sự phê phán nghiêm khắc như thế?.. Hay là bây giờ cái cầm quyền đang làm mất khả năng phê phán, đang lấn át cái tính tiền phong chiến đấu của Đảng ta?. Chẳng lẽ đã là cầm quyền rồi thì không cần tiền phong chiến đấu nữa, không thể tiền phong chiến đấu được nữa hay sao? Trời đất, chẳng lẽ ngay bản thân Đảng ta cũng đang trên đường đi tới một ngã ba quyết liệt?... Hình như từng giây từng phút, cứ hễ lúc nào ngừng trệ phủ định những tha hoá thì Đảng ta lại bị chính những tha hoá ấy phủ định mình từng giây từng phút...Có phải như vậy không Sự trì trệ này đã đến mức nào rồi?..Sự tha hoá này đến mức nào rồi?..

    Ông Tám nhiều lúc đứng lên đi đi lại lại một mình rồi lại ngồi xuống. Trong đêm yên tĩnh, sự dằn vặt tinh thần càng trở nên nhức buốt, bật lên thành lời, trở thành người đối thoại nghiêm khắc đối với chính ông...

    … Gần 50 tuổi Đảng, ra sống vào chết vì Đảng, thế mà hôm nay mình vẫn phải tự hỏi mình những câu hỏi nhức buốt! Đã có bao nhiêu đảng viên coi Đảng là môi trường tiến thân cho dục vọng? Bao nhiêu đảng viên muốn dựng Đảng lên thành một thứ tượng Phật trên bệ thờ để người ngay cùng với kẻ gian cúi đầu quỳ lạy cúng lễ?.. Đã có bao nhiêu đảng viên đang tìm mọi cách biến hóa Đảng thành nơi buôn thần bán thánh, chạy chọt chức tước bất khả xâm phạm? Tự tay ta đã kết nạp bao nhiêu đáng viên như thế vào Đảng? Tự tay ta đã làm bao nhiêu việc hay đã dung túng bao nhiêu việc như thế đối với Đảng? ôi lời thề của ta lúc tuyên thệ gia nhập Đảng?..

    Tám Việt, chính ngươi phải trả lời rành rẽ tất cả!

    … Nếu Đảng ta bây giờ chỉ còn lại là cái lẽ tất yếu từ quá khứ, Đảng sẽ là cái gì khác cho hiện tại và cho tương lai? Sứ mệnh của Đảng bây giờ là gì? Là sứ mệnh lịch sử được hình thành từ quá trình chiến đấu của Đảng và sự gửi gắm của dân tộc này, hay bây giờ là sứ mệnh được xác lập bởi quyền thừa kế lịch sử? Chẳng lẽ đang tồn tại cả hai sứ mệnh như thế trong Đảng?..

    Ta học sử Đảng mãi mà sao vẫn không nhận ra, không học được đến nơi đến chốn nguy cơ này?!. Tại sao dạy sử Đảng cũng không dạy cho từng đảng viên đến nơi đến chốn sự khác nhau như nước với lửa giữa sứ mệnh lịch sử và sứ mệnh tự có từ quyền thừa kế này? Mình đã được đi học hết lớp này đến lớp khác, nhưng học cái gì? Học về cái lẽ tất yếu của quyền thừa kế lịch sử? Học để cho sự cám dỗ của quyền lực sai bảo mình tất hơn nữa? Học để phục vụ tất hơn nữa sự ham muốn ma quỷ của quyền lực?!.

    Không!.. Không một vinh quang nào trong quá khứ của Đảng ta có thể mang lại cho Đảng ta khả năng miễn dịch đối với sự cám dỗ này! Ai là kẻ muốn làm tất cả chúng ta mê muội sự cám dỗ này? Trời đất, không thể nào khác được: Sứ mệnh của quyền thừa kế, sứ mệnh tự có..! Chính nó, chính sứ mệnh này đang tìm cách biến Đảng ta thành hiện thân của quyền lực? ôi, chẳng lẽ con đường dẫn đến cái ngã ba quyết liệt có nguồn gốc từ đây tri Quốc nạn tất yếu của quan liêu tham nhũng bắt đầu từ đây ư? Ta ngày đêm lo lắng về chệch định hướng... Thế nhưng ta đang vô cảm đối với cái chệch hướng của mọi chệch hướng này?..

    …Từ bao giờ ta vô cảm như vậy? Có đúng là ta vô cảm không, hay ta làm ngơ, ta tránh né? Trong nhiệm vụ hàng ngày của mình, trong cuộc sống, tự ta đã tiếp tay cho binh chủng Chín Tạ cùng với dây mơ rễ má bùng nhùng của nó đến mức nào? - sự tiếp tay tự giác hay không tự giác, bằng sự hèn nhát của chính mình? Bằng những sai trái lầm lỗi của chính bản thân mình? Có bao giờ mình bắc lên cân xem xét công và tội của mình nặng nhẹ như thế nào không nhỉ? Mình là đảng viên kỳ cựu, mình đã cả đời sống chết cho cách mạng nên không cần phải cân do công tội của mình hay sao? Lại càng không ai có quyền phán xét mình, có phải không?.. ôi phải chăng chính những yếu kém ta cố tình đắp điếm xuê xoa đã tiếp tay cho đội quân Chín Tạ? Nghĩa là chính ta cũng đang tiếp tay bọn Chín Tạ xô đẩy Đảng ta từng bước đi vào cái ngã ba quyết liệt này!? Làm sao ta có thể nói trước Đảng, trước nhân dân là bản thân ta vô can? Hay ta là cách mạng nòi rồi nên ta được miễn trừ, ta không cần tới tòa án lương tâm của chính mình? Chẳng lẽ ta mù quáng và hèn nhát đến thế rồi hay sao? Ta còn phải làm gì nữa?

    …Phải chăng sự sụp đổ đầy bi kịch của Đáng Cộng Sản Liên Xô không đủ thức tính bản thân ta cảnh giác với hiểm hoạ này? Công lao của Đảng Cộng Sản Liên Xô đối với Liên bang Xô Viết so với công lao của Đảng ta đối với đất nước ta nào có thua kém gì... Trời ơi, 70 năm tồn tại của Liên Xô, với cả một lịch sử hào hùng, niềm hy vọng của cả nhân loại... Có nhân dân nước nào cách mạng hơn những công dân Xô-viết? Ai yêu Đảng Cộng Sản Liên Xô hơn những công dân Xô-viết? Đến nơi nào ở Liên Xô mình cũng thấy khẩu hiệu trang trọng: "Đảng Cộng Sản Liên Xô - Đảng của trí tuệ, của lương tri và của danh dự mọi thời đáp".. Nhưng tại sao khi Đảng sụp đổ mà mấy triệu đảng viên và toàn dân trong Liên bang Xô viết khoanh tay đứng nhìn! Hồng Quân Liên Xô hùng mạnh, các lực lượng chuyên chính bảo vệ nhà nước Xô-Viết...Tất cả đều án binh bất động vào giờ phút Đảng lên đoạn đầu đài, Cộng Hoà Liên Bang Xô Viết Xã Hội Chủ Nghĩa lên đoạn đầu đàn.. Hay là vì không còn là Đảng của trí tuệ, của lương tri, của danh dự mọi thời đại nên sụp đổ?

    …Còn vì sao nữa?

    …Trời ơi, trong những giờ phút cuối cùng của Đảng, lực lượng đặc nhiệm bảo vệ đầu não của Đảng và chính quyền Xô Viết nằm ngay ở Matxcơva không nhúc nhích lấy một ngón tay? Vì sao?.. Chẳng lẽ họ nghĩ rằng đối tượng họ cần bảo vệ không đáng bảo vệ nữa rồi?..

    …Phải chăng chính sự sụp đổ ấy đã xảy ra trong sự tha hoá của Đảng/ Phải chăng vì Đảng lựa chọn bản thân mình nên nhân dân Liên Xô thôi không lựa chọn Đảng nữa? Vì sao lại đến nông nỗi như vậy, vào đúng giai đoạn Liên Xô đã trở thành một trong hai siêu cường cầm chích thế giới suất nửa thế kỷ? Vì sao? Vì sao?!..

    Không nuối tiếc Liên Bang Xô Viết là không có trái tim, nhưng tìm đường trở về Liên Bang Xô Viết cũ là không có cái đầu!.. Tổng thống Putin nhất định phải có những lý do gì đó mới phải thốt lên như thế chứ?..

    …Ta không có quyền trả lời thay những câu hỏi của Liên Xô cũ, của nước Nga... Nhưng ta rút ra được bài học gì từ sự kiện lịch sử cay đắng này cho chính mình? Phải chăng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, kết cục này là hệ quả tất yếu của sự sao lãng không từng ngày từng giờ trả lời đến nơi đến chốn câu hỏi: Đảng là gì?, để trá lời câu hỏi nghiêm khắc Đảng lựa chọn cái gì? ôi cuộc sống sòng phẳng nghiệt ngã đến thế là cùng!..

    Đảng ta bây giờ đang là gì? Đảng đang là của ai? Tất cả lại trở về câu hỏi: Đảng phải là của ai? Phải, Đảng của ai?..

    Ông Tám lại đứng lên. Ông nhích từng bước ra trước cửa sổ, tay chống lên bậu cửa, mắt lục lọi trên bầu trời đêm đầy sao những câu trả lời cho những câu hỏi mà lương tâm người đáng viên đang đặt ra cho ông. Đâu đó trong tâm thức ông văng vẳng câu chuyện tâm sự thâu đêm năm nào...

    Bác Tám ạ, Đảng là cha mẹ cháu, là chú Hải, là cô Thanh của chúng cháu mà chúng cháu chưa được biết mặt lấy một lần, là bác, là chú Bảy Dự.., Đảng là máu mủ ruột thịt sinh thành ra chúng cháu... Bác không thể hình đung hết những rủi ro chết người, những đố kỵ đang từng giờ từng phút, từ mọi ngóc ngách rình mò chúng cháu! Trên con đường tìm kiếm thị trường, đi vào một sản phẩm mới, chỉ cần chúng cháu sảy chân là tan vỡ sự nghiệp, kéo theo bao nhiêu người khác vào cảnh khốn khó... Chúng cháu yêu nước chắc gì đã thua kém bác! Chúng cháu muốn đất nước ta giàu có, mớ mày mở mặt với thiên hạ lắm chứ! Chúng cháu khát khao sự hậu thuẫn của Đảng cho mỗi bước đi trên con đường đầy mạo hiểm của chúng cháu. Nhưng nếu ở đâu Đảng ta cũng tiếp tục tha hoá như đã xảy ra trong cơ quan của cháu, như đang diễn ra hàng ngày chung quanh chúng cháu mà bác đã được nghe tận tai thấy tận mắt rồi đấy... Ngồi nói chuyện với bác lúc này là đảng viên Đảng Cộng Sản Việt Nam Huỳnh Thái Vũ. Đến giờ phút này cháu vẫn tự coi mình là người đảng viên của Đảng ta! Bác hiểu điều này chứ bác Nhưng nếu tha hoá cứ tiếp tục diễn ra như thế, thì có lẽ đến một ngày nào đó, chúng cháu phải xem lại Đảng và tự xác định lại thái độ của mình... Mặc dù chúng cháu sinh ra, lớn lên và được nuôi nấng trong chế độ do Đảng ta lãnh đạo. Bản thân cháu lại càng không muốn phản bội lời tuyên thệ của cháu khi được kết nạp Đảng, bác Tám ạ. Chúng cháu cũng hoàn toàn có đủ khả năng biến Đảng ta thành cái bình phong, thành Ô dù, thành con ngoáo ộp phục vụ cho lợi ích riêng tư của chúng cháu được lắm chứ! Tất cả những gì Đoàn Danh Thắng đã làm được, chúng cháu hoàn toàn không ngô ngọng hay kém nổi gì nếu chúng cháu coi đấy là sự nghiệp của mình! Chúng cháu gạt được những đòn trí mạng của Thắng, chứng tô chúng cháu thừa sức làm thầy nó! Nhưng chẳng lẽ chính chúng cháu lại phản lại cha mẹ cháu, phản lại chú Hải cô Thành, phản lại bác Chúng cháu lại càng không thể phản lại ông bà nội của chúng cháu! Nói đến mức ấy, bác đã hiểu chúng cháu chưa?..

    …Ôi những lời xé lòng!..

    Mỗi lần gặp đám anh em Vũ là một lần những khát vọng mới và những lo lắng mới của họ xâm chiếm tâm hồn ông...

    …Làm sao đọc được những suy nghĩ bên trong của Thắng, của Bạch Liên khi miệng họ nói lên những lời thề thốt khi gia nhập Đảng!.. ôi, chẳng lẽ phải đợi đến lúc bị những chín Tạ, những Thắng, những Bạch Liên đánh bại ta hết keo này đến keo khác, mãi đến lúc phải xin nghỉ hưu ta mới bắt đầu bị đay dứt về những điều này hay sao?.. Sự thức tỉnh muộn mằn?..

    …Thế hệ ta đã nối gót các thế hệ tiền bối. Tiếp theo thế hệ ta chẳng lẽ là thế hệ những Chín Tạ? Tiếp theo thế hệ Chín Tạ sẽ là thế hệ Thắng, thế hệ Bạch Liên? Mình còn chưa biết bọn con cháu của Thắng, của Bạch Liên bây giờ được giáo dục nuôi nấng như thế nào!.. Đấy là sự chuyển giao thế hệ đang diễn ra trong Đảng ta? Tự giác hay không tự giác? Làm gì để sự chuyển giao này đặt lên vai thế hệ những đàn em đàn cháu của cô Ba, của những Nguyễn Bá, những anh bạn tóc muối tiêu, những anh bộ đội phục viên nuôi tôm, đặt lên vai những con cháu bà đảng viên Nguyễn Ngọc Sương, những Huỳnh Thái Vũ? Làm gì để sự chuyển giao này không rơi vào tay đội quân Chín Tạ?..

    Ai thắng ai trong sự chuyển giao thế hệ này?

    …Trời đất? Cả đời mình đi theo Đảng, câu hỏi ai thắng ai bây giờ đột nhiên bùng lên thiêu đất tâm can mình. Cuộc đấu tranh ai thắng ai này đang xảy ra không phải trên trận địa đấu tranh giai cấp nơi nào nơi nao mà đang nổ ra ngay trong con người mình có chết không chứ! Giữa mình và sự hèn nhát của chính mình? Vào ngay lúc nàyi Sau ba mươi năm giành lại đất nước và thống nhất?.. Cuộc đấu tranh này đang diễn ra không phải trong thế giới hai phe ba phe đâu đâu mà ngay trên sân nhà mình! Mình có đủ tỉnh táo để nhận ra điều này không? Mình có cách gì đánh bại bằng được đội quân Chín Tạ không?..

    Nghĩ đến đây ông Tám rùng mình. Ông đứng dậy, pha thêm nước nóng vào ấm trà, uống một ngụm dài để tỉnh táo nghĩ tiếp.

    …Cách mạng nước ta giành được những thắng lợi kỳ vĩ, trước hết là vì Đảng ta đã mở ra con đường thực hiện khát vọng giải phóng của dân tộc, cùng với cả dân tộc mình đi tiên phong trên con đường ấy. Hiện tại và trong tương lai Đảng càng phải như vậy chứ? Cũng chính vì thế Đảng không bao giờ được trừu tượng hoá hay thần thánh hoá để biến thành một đấng thiêng liêng hay tín ngưỡng nào! Phải chăng đã đến lúc Đảng phải tự nhận thức lại chính mình? Nghĩa và Lê Hải nói đúng, tất cả các thứ hàng mã xanh đỏ sẽ chẳng giúp được gì!

    Si tâm quy Phật, Phật sinh ma [iii] !

    ông Tám nhẩm lại cho mình câu thơ của Nguyễn Du rồi bước ra bàn thờ thắp một nén hương, hai tay chắp trước ngực:

    Con cúi đầu trăm ngàn lạy Người đã cho con lời răn sâu sắc! - ông Tám khấn trong đầu.

    Bao giờ cũng thế, cứ mỗi lần thắp hương, ông lặng đi hồi lâu, tự đắm chìm vào sự hồi tường trong ký ức...

    Đêm nay, làn khói hương mong manh đàn những suy nghĩ của ông trở về với tất cả những gì đã gắn bó thiêng liêng sâu nặng với cuộc đời của ông. ông liên tưởng đến những người thân thương không còn nữa, đến những hy sinh mất mát của chính gia đình mình, của đồng chí, đồng đội... Ông nhớ lại lời tuyên thệ của mình trong buổi lễ kết nạp Đảng. Những suy nghĩ sâu lắng trong tâm khảm ông lại trào lên, lại nổi sóng...

    Ông Tám phải lấy sức cố bước lê ra ngồi trước bàn nước, hai tay ôm đầu, khuỷu tay chống lên mặt bàn. ông thất lên thành lời:

    Tám Việt, mày là thằng đảng viên hèn nhát!

    Ông Tám không rõ ông đang tự mắng mình, hay lương tâm ông đang mắng ông.

    Cứ như thế ông vò võ một mình với tách trà giữa đêm khuya. Bây giờ ông mới nhận ra chung sống với cái hèn này là thử thách lớn nhất trong cả cuộc đời ông kể từ ngày đi theo Đảng...

    …Thì ra tù tội, tra tấn, chuồng cọp mình đã trải qua... chẳng thấm tháp gì so với cuộc đấu tranh ai thắng ai? ngay trong con người mình!.. Cuộc đời chẳng lẽ oái oăm đến thế hay sao?

    Ông mong sao trời chóng sáng và sớm gặp được đám Nghĩa - Hải để trao đổi mọi chuyện cho ra lẽ...

    Trời ơi, đang giữa đêm sao ông lại ra đây ngồi thế này! - Bà Tám chạm tay vào cánh cửa cho ông Tám khỏi giật mình rồi mới nói, giọng bà đầy 10 lắng. Bước vào đến giữa phòng, bà ngửi thấy mùi hương ngào ngạt, bà ôm lấy chồng: ông ưu phiền nhiều quá, lại còn thắp hương nữa?!.

    Ông Tám vẫn ngồi yên.

    Bà Tám lâu nay vẫn thầm hiểu và thông cảm những điều đang dày vò chồng mình. Bà tôn trọng sự yên lặng của ông, ôm chặt lấy ông vào ngực mình như muốn san sẻ mọi ưu tư của ông. Một lát sau, bà nhè nhẹ nâng ông đứng dậy: Gần sáng mất rồi, không ngủ được thì ông cũng phải nằm nghỉ đi. Thức trắng đêm thế này hại người lắm ông ạ...

    Ông Tám lò đò bước theo vợ như một người máy...

    Khi trời bắt đầu sáng, ông Tám không sang phòng bếp ăn sáng như thường lệ, ông bảo bà Tám pha cho mình cốc sữa rồi mang về phòng riêng của mình.

    Đến gần trưa, ông thay quần áo rồi đi bộ ra bưu điện bỏ thư. Ông đi những bước ngập ngừng, như thể cố kẻo đài con đường từ nhà đến bưu điện. Ông cần có thêm thời giờ trang trải những dằn vặt trong lương tâm. Ông Tám không nhớ đây là bức thư thứ mấy ông gửi lãnh đạo Đảng và Nhà nước trình bày những suy nghĩ riêng của mình, nhưng có lẽ đây là bức thư đầu tiên ông viết với một cách nhìn nhận khác... Đúng hơn, bức thư này là sự đúc kết những nhận thức mới của hơn một năm trời lang thang “vi hành” trên nhiều miền của đất nước.

    Ông cảnh báo, bằng những sự việc thật, con người thật, các số liệu ông thu thập được. ông nêu câu hỏi:

    …Phải chăng chúng ta đang nhắm mắt làm ngơ sự huỷ hoại những thành quả cách mạng? Phải chăng chúng ta cam chịu để cho quốc nạn quan liêu tham nhũng ngày đêm đẩy đất nước đi dần tới cái ngã ba quyết liệt Đảng ta phải có quyết định dứt khoát?

    Nhưng trên hè đường, bước đi của ông Tám vẫn ngập ngừng, có lúc như lơ đễnh...

    Mở nắp thùng thư lên, ông Tám cho bì thư vào thùng. Ông toan thả xuống nhưng tự nhiên lại rút thư ra. Bàn tay bỗng nhiên không theo sự điều khiển của ông nữa. Trước thùng thư, một tay buông thõng, một tay cầm lá thư, ông đứng ngay đơ hồi lâu như người bị tê liệt. ông muốn nhấc chân lên quay về, nhưng cả hai chân ông như đã bị ai chôn vào lòng đất...

    …Chẳng lẽ ta đã trở thành kẻ nô lệ không ai giải phóng được rồi sao!

    … Chỉ vì bây giờ ta là nô lệ của chính ta?!.

    Ông Tám ngây dại về sự dằn vặt trong lòng mình. Một con người Tám Việt nào đó đang chất vấn người đảng viên cộng sản Tám Việt. Gay gắt, nhức nhối...

    Ông không mảy may lo nghĩ đến số phận mình có thể bị hệ luỵ điều này điều khác vì bức thư trong tay, nhưng ông không thể tự giải thoát mình khỏi tâm tư sâu nặng chỉ bằng mỗi cái việc viết một bức thư như vậy...

    Ông cảm thấy như đang rơi vào một hố đen mung lung. Từ một góc sâu kín trong tâm khảm, những lời mắng nhiếc ông cứ vang vọng lên mãi. Chát chúa... Rỉa rói...

    …. Tám Việt! Mày đã quên mất lời tuyên thệ khi gia nhập Đảng!

    …Tám Việt! Mày là một tên cộng sản hèn nhát!..

    … Bác Tám ạ, chúng cháu yêu nước chắc gì đã thua kém bác! Đảng là cha mẹ ruột thịt của cháu... Nhưng nếu Đảng ta . . .

    Ông Tám lã chã mồ hôi, phái đưa một tay vịn vào thùng thư rồi nhắm nghiến hai mắt. ông hồi tưởng lại các chặng đường đời của mình. Ông nghĩ đến cuộc sống ông đang nhìn nhận lại, những điều chính ông mắt thấy tai nghe trong cuộc vi hành của kẻ về hưu...

    Gần như theo một bản tính đã được rèn luyện từ lâu, một lúc sau ông mở mắt ra, ráng hết sức nâng nắp thùng thư lên...

    • Nguyễn Trung


    [I] Thành phố Ayutthaya, thủ đô cũ của Thái Lan.

    [ii] Tháng 1/1999, Nghị quyết chuyên đề về xây dựng Đảng và công tác cán bộ.

    [iii] Dịch nghĩa: Theo Phật với tấm lòng u mê thì Phật trở thành ma quái, trong bài thơ Đài đá chia kinh của Nguyễn Du.

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Dòng đời (Trích Chương 24 - Phần 3)

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dòng đời (Trích Chương 24 - Phần 3) bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Dong doi Trich Chuong 24 Phan 3 ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dòng đời (Trích Chương 24 - Phần 3) ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tác Phẩm của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TÁC PHẨM