“Đoạn trường" vào kho ảnh cổ: Độc quyền - vô trách nhiệm!

Thứ hai, 08 Tháng tám 2005, 10:30 GMT+7
  • Doan truong vao kho anh co Doc quyen vo trach nhiem
    Trường thi Gia Định
    Tuần qua, trong khi Hà Nội “sôi sục” lên về “ nghi án đền Cẩu Nhi ”, chúng tôi có nhờ PGS-TS Đỗ Văn Ninh và nhà nghiên cứu Bùi Thiết tìm hộ bức ảnh cổ chụp ngôi đền này vào đầu TK 20. Nếu tìm được, thì đây là một bằng chứng rất quan trọng… Nhưng hôm sau, GS Ninh nổi cáu qua điện thoại: “Sao lại có cái cơ quan lớn như thế làm ăn bậy bạ đến như thế”.

    Hàng vạn ảnh bị “niêm phong” vì lý do khó tin!

    Cái cơ quan lớn ở đây là Viện Thông tin Khoa học Xã hội (26- Lý Thường Kiệt, Hà Nội). GS Ninh nói tiếp: “Ảnh ngôi đền rõ rành rành ra đấy, có tên trong danh mục ảnh lưu trữ do chính Viện xuất bản, thế mà lại bảo không tìm được, không lấy được vì… không vào được kho ảnh!”.

    Tôi bật cười, nghĩ hay là 2 ông già “về hưu” này đi lại lớ ngớ bị người ta “bịp”? Nhưng e không có chuyện đó, vì GS Ninh nguyên là Phó Viện trưởng Viện Sử học, là “người nhà” của Viện này cả. Hay là họ định “vòi vĩnh” hai ông già?

    Trong vai một người mê ảnh cổ Hà Nội, chiều 2-8 tôi “mò” vào Viện. “Có giấy giới thiệu của cơ quan không? Đã trình lên Viện trưởng chưa?” - một bà phòng ảnh hỏi dồn tôi! Tôi trả lời rằng cả phòng viện trưởng, viện phó đều “cửa đóng then cài”, với lại “cháu chẳng ở cơ quan nào cả, cháu chỉ là dân thường muốn mua ảnh”. Bà phòng ảnh lắc đầu: “Thế thì không được, cháu ạ. Bây giờ phòng ảnh đang niêm phong, kể cả có giấy giới thiệu cũng chưa chắc đã lấy được ảnh đâu”.

    Tôi theo bà về phòng, bà chỉ cái phòng chiếm nửa gian nhà (trông như cái kho chứa đồ cũ chờ thanh lý), “kho ảnh và micro phim đó, đó, thấy chưa. Bị niêm phong từ trước Tết đấy! Chết thật, giấy niêm phong bay đâu rồi. Chắc tại sáng nay ông bảo vệ lau bụi cửa kính làm bay đâu rồi. Bà An về hưu một cái là niêm phong luôn…”.

    À, ra thế, không thể tưởng tượng được là lại có chuyện toàn bộ kho ảnh và micro phim hàng vạn chiếc, do người Pháp sưu tầm hơn 50 năm, từ thời còn là Viện Viễn Đông Bác Cổ (và sau đó còn tiếp tục được bổ sung thêm) nay lại bị đình trệ hoàn toàn chỉ vì một cái bà An nào đó là cán bộ trông coi kho ảnh về hưu từ gần 1 năm nay!

    Gần 1 năm, cả một nguồn tư liệu khổng lồ nằm chết bẹp vì chưa bố trí người thay thế! Chị Hợi, cán bộ phòng, tỏ ra thông cảm: “Em có thể xem album ảnh phô tô (trên giấy thường), hàng ngàn chiếc, thích cái nào phôtô lại cái đó, chất lượng kém hơn, nhưng lại rẻ. Một ngàn một bức ảnh phô tô, 5.000đ/1 lượt xem album. Nếu đồng ý, sáng mai đến”.

    Thôi thì, “méo mó có hơn không”. Sáng 3-8, y hẹn tôi đến. Phòng viện trưởng, viện phó vẫn khóa. Bà Thoa, trưởng phòng, trả lời tôi dứt khoát: “Kho ảnh đang bàn giao, không thể phục vụ khách…”. Tôi quay vào tìm chị Hợi, người đã hứa lấy album ảnh phô tô cho tôi xem hôm qua. Chị Hợi ra nói với bà Thoa, rồi cả hai mở cửa phòng, bà Thoa chỉ kệ album trên giá bảo: “Toàn album ảnh Campuchia, Lào thôi. Album ảnh Hà Nội hả? Kia, trong cái tủ kia, nhưng khóa rồi, bà An từ khi về hưu vẫn chưa giao chìa khóa, tôi là trưởng phòng đây nhưng cũng không thể mở được!”.

    Thế là cả phòng xôn xao cả lên vì bây giờ mới biết!

    “Đười ươi giữ ống” & trục lợi!

    Có lẽ chỉ ở Việt Nam mới có cái quy định cực kỳ phân biệt là chỉ có cán bộ mới được vào các kho lưu trữ kiểu này, mặc dù chỉ vào để mua mấy cái ảnh cổ về Hà Nội. Sở dĩ tôi nói dân thường không được vào, vì dân thường làm sao có thể thỏa mãn được cái quy định oái oăm là: “Phải trình giấy giới thiệu của cơ quan cho phòng ảnh. Phòng ảnh nhất trí, trình lên Viện trưởng, Viện trưởng đồng ý, chuyển xuống cho phép phòng ảnh phục vụ”. Cái quy trình này chỉ trơn chu khi ông Viện trưởng không đi vắng và bà trông phòng ảnh không về hưu. Nếu không, mọi thứ đều ách lại…


    “Có lẽ, kho tư liệu ảnh lớn hiện nay thuộc về Viện Thông tin KHXH. Năm 1958, Viện Viễn Đông Bác Cổ đã bàn giao cho nước ta kho tư liệu và khoảng 8 vạn ảnh cổ (gấp 80 lần lượng ảnh đã xuất bản tại VN-PV). Tới nay, các ảnh gốc mà Viện để lại hầu hết đã ố vàng (…), ảnh bị hỏng rất nhiều, không còn dùng được mấy. Trừ gần đây có sự trợ giúp thế nào thì tôi không được rõ”.

    GS Đỗ Văn Ninh thì than thở: “Họ bán 70.000đ/1 cái ảnh là quá đắt (nếu rửa cỡ ảnh lớn còn phải trả hơn trăm ngàn). Trước đây chỉ có 7.000đ, rồi tăng lên mười mấy nghìn đồng tôi đã kêu là vô lý rồi. Về vấn đề này, chúng tôi từng phản ánh trong bài Hình ảnh cổ về VN: Miễn phí và độc quyền rằng có những đơn vị đang muốn “độc quyền” những bức ảnh cổ để ra oai và trục lợi một cách đáng ghét. Bởi lẽ tất cả những bức ảnh cổ VN, trừ của Pierre Dieulefils (còn đến năm 2007) đều đã hết thời hạn bảo hộ bản quyền từ lâu.

    Do đó, không có lý do gì để anh “chém” 70.000đ/1 ảnh, trong khi đó lẽ ra pho sử dân tộc bằng hình ảnh này đã là tài sản chung của cả cộng đồng rồi, lẽ ra anh phải đưa lên website để chia sẻ với công chúng. Đây là một kiểu “biển thủ” trí tuệ, công sức của nhân loại!”.

    ***

    Phòng ảnh và micro phim vẫn đóng im ỉm. Ông trông giữ phòng ảnh thì đang ngồi buồn ghi ghi chép chép một cái gì đó (kho bị “niêm phong” rồi, có hoạt động đâu mà ông phải trông giữ?!!). Trong khi những trang web hải ngoại của các cá nhân như: www.nguyentl.free.fr/ www.anhvaem.net ... đều đã đưa hàng trăm, hàng ngàn bức ảnh cổ như của Viện lên mạng để bà con “xài miễn phí”. Chỉ có ở đây, người ta mới khư khư giữ ảnh như “đười ươi giữ ống” thôi. Anh bạn đi cùng tôi cười bảo: “Đến bao giờ người ta mới phá tung sự độc quyền vào cái kho ảnh kia giống như “phá kho thóc Nhật” nhỉ?”. Nhưng ngày xưa “phá kho thóc Nhật” thì còn có thóc tốt chia cho dân nghèo, chứ còn kho phim, sau gần một thế kỷ người Pháp để lại và gần 1 năm niêm phong biết đâu lại chẳng mốc meo lên như “gạo cứu đói ở Ninh Thuận” rồi!

    DOÃN PHƯƠNG (Báo Thể thao và Văn hóa)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin “Đoạn trường" vào kho ảnh cổ: Độc quyền - vô trách nhiệm!

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết “Đoạn trường" vào kho ảnh cổ: Độc quyền - vô trách nhiệm! bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Doan truong vao kho anh co Doc quyen vo trach nhiem ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc “Đoạn trường" vào kho ảnh cổ: Độc quyền - vô trách nhiệm! ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA