Ca nhạc truyền hình: Lợi bất cập hại?

Thứ hai, 20 Tháng hai 2006, 14:36 GMT+7
  • Ca nhac truyen hinh Loi bat cap hai

    Đời sống nhạc Việt gần đây đang bị (hay được?) màn ảnh nhỏ chi phối, thao túng hầu như toàn bộ, đến mức không ai đặt ra câu hỏi rằng nếu không có truyền hình thì liệu nền âm nhạc của chúng ta có khá hơn không?


    Những chương trình ca nhạc truyền hình hiện chiếm thời lượng rất lớn trên sóng của tất cả các đài truyền hình cả nước, nhất là VTV. Người yêu nhạc bắt đầu có thói quen căn cứ vào những chương trình ca nhạc qua màn ảnh nhỏ để đánh giá thời tiết âm nhạc. Như thể màn ảnh nhỏ là chiếc phong vũ biểu của nhạc Việt. Từ “Bài hát Việt”, “Con đường âm nhạc”, “Trò chơi âm nhạc” … nhưng chương trình định kỳ hàng tháng, hàng tuần đến “Sao Mai”, “Sao Mai - Điểm Hẹn”, “Tiếng hát Truyền hình” … đến hẹn lại lên hàng năm, ca nhạc truyền hình đã góp phần duy trì các hoạt động âm nhạc trong công chúng và cả trong giới chuyên môn. Từ chỗ chỉ đơn thuần nhằm mục đích giải trí cho khán giả màn ảnh nhỏ, truyền hình tiến tới các mục tiêu: lăng-xê ca sĩ mới, tìm kiếm nhạc sĩ mới …, và cứ cái đà thừa thắng xông lên như thế, truyền hình đã trở thành một thế lực hùng mạnh, có thể tạo ra các thang giá trị mới cho nhạc Việt.


    Thừa nhận những gì mà ca nhạc truyền hình làm được ở mặt tích cực có nghĩa là thừa nhận sự yếu kém của các thành phần khác trong cơ cấu văn hoá âm nhạc như Hội Nhạc sĩ, các nhạc viện, các nhà hát, các tổ chức đào tạo và biểu diễn … Những đơn vị này đã làm gì, đã thể hiện chức năng của mình như thế nào trước xu thế áp đảo của ca nhạc màn ảnh nhỏ? Tất nhiên, truyền hình là một công cụ hữu hiệu và đầy sức mạnh trong lĩnh vực truyền thông, do đó, nó có áp đảo cả nền ca nhạc cũng chẳng ai ngạc nhiên. Nhưng vốn chỉ là một cơ quan truyền thông, tuân thủ những tiêu chí truyền thông chứ không phải những tiêu chí nghệ thuật âm nhạc, nên sự lạm phát ca nhạc truyền hình đã khiến diện mạo nền ca nhạc thay đổi mạnh mẽ theo hướng đại chúng hoá và thị trường hoá. Chưa kể những mảng tối ám ngay trong các hoạt động của mình (“Tiếng hát Truyền hình” HTV 2005 là một ví dụ), sự “làng nhàng” về âm nhạc của bộ máy điều hành chương trình, của những người trực tiếp chịu trách nhiệm tạo ra các sự kiện ca nhạc truyền hình … so với vai trò và tác động xã hội mà truyền hình tự cho phép mình đảm nhiệm đối với đời sống âm nhạc, đã là một dấu hỏi lớn.


    Nói rằng truyền hình chỉ làm những gì nó phải làm thôi, chỉ thực hiện những chức năng được cho phép của nó thôi thì cũng không sai, nhưng trong thực tế, nó có lạm dụng những hoạt động trong phạm vi chức năng của nó để thao túng sinh hoạt ca nhạc hay không, nó có thực sự giữ vai trò công cụ truyền thông thuần tuý để hỗ trợ cho cơ cấu văn hoá âm nhạc hay không, cũng là những câu hỏi không dễ trả lời. Nhưng điều mà ai cũng thấy là sự bất cập của nhà đài đối với những gì mà nhà đài tự cho phép mình “gánh vác”, hay nói đơn giản hơn là khả năng của nhà đài không thể “gánh vác” những việc thuộc chuyên môn âm nhạc, nhà đài không thể làm thay việc của các cơ cấu văn hoá âm nhạc khác. Còn khi các cơ cấu khác quá yếu kém mà nhà đài tự nhiên thấy mình “điền vào chỗ trống” thì bản thân nhà đài cũng phải biết từ chối những việc không phải của mình, nhất là những việc quá sức mình, quá tầm hiểu biết của mình.



    Lẽ tự nhiên, “cờ đến tay ai người ấy phất”, có cơ hội “trời cho” để mình có thể thao túng đời sống ca nhạc cả nước thì mấy ai từ chối? Nhưng nếu kinh tế thị trường làm tâm lý cạnh tranh trở nên phổ biến và sắc cạnh đến mức ai cũng muốn và cũng có thể chớp lấy mọi cơ hội tạo ra uy tín và thế lực cho mình, thì ít nhất cũng vẫn còn một cái ngưỡng. Cái ngưỡng đó là sự công tâm, là khả năng tự tiết chế và hợp tác vì cái chung. Cái chung ấy là lợi ích của nền âm nhạc Việt Nam . Cái chung ấy có bị tổn thất hay không cứ nhìn quá trình nghiệp dư hoá đời sống ca khúc Việt hiện nay cũng biết. Tự đặt ra những tiêu chí nghệ thuật, tự tạo ra những ban giám khảo, những hội đồng thẩm định … với những phán quyết đầy cảm tính và không có một thang giá trị rõ ràng nào, thậm chí gây ra tai tiếng vì lợi ích cục bộ, lợi ích cá nhân …, sự thao túng của ca nhạc truyền hình đối với sinh hoạt âm nhạc cũng bộc lộ nhiều hệ quả tiêu cực. Cái lợi ai cũng thấy còn cái hại thì đôi khi phải nhìn xuyên qua những màn khói màu trên các sân khấu ca nhạc truyền hình trực tiếp hay ánh đèn flash của các studio vốn dễ làm bà con bị mê hoặc.

    Cuộc tấn công của các kênh truyền hình trong mọi lĩnh vực của đời sống và trong tâm lý công chúng không có dấu hiệu ngừng lại mà đang gia tốc. Hết VTV, HTV lại truyền hình cable, truyền hình vệ tinh, kỹ thuật số …, cuộc “tràn ngập lãnh thổ” nghe/nhìn của màn ảnh nhỏ sẽ còn có những diễn biến sôi động hơn nữa. Sự thắng thế của truyền thông kỹ thuật cao dường như khẳng định sự lạc hậu của khung cảnh sinh hoạt âm nhạc truyền thống. Và chẳng riêng gì âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, thể thao … cũng chao đảo vì truyền hình – và nhất là vì công nghệ quảng cáo trên sóng truyền hình.


    Đời sống nhạc Việt sẽ thay đổi ra sao để âm nhạc không bị truyền hình hoá? Những chuẩn mực nghệ thuật phải thích ứng với công nghệ truyền thông hiện đại như thế nào để âm nhạc không biến thành những show tạp kỹ theo “gu” nhà đài? Và công chúng không bị tập nhiễm thói quen nghe nhạc theo đài, hát theo đài, khen chê theo đài, giống như đoạn quảng cáo khiếp đảm: ăn bóng đá, ngủ bóng đá…?


    Tương lai xa, có thể màn ảnh nhỏ sẽ tạo ra một cuộc cách mạng nghe/nhìn trong nhạc Việt và làm thay đổi tận gốc rễ thói quen âm nhạc của chúng ta, nhưng với những gì đã thấy và có thể thấy trong tương lai gần của ca nhạc truyền hình thì quả là lợi bất cập hại.

    Theo Mai Linh - (Giai điệu xanh)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Ca nhạc truyền hình: Lợi bất cập hại?

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ca nhạc truyền hình: Lợi bất cập hại? bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Ca nhac truyen hinh Loi bat cap hai ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ca nhạc truyền hình: Lợi bất cập hại? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Âm Nhạc của chuyên mục Thế Giới Giải Trí.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - THẾ GIỚI GIẢI TRÍ - ÂM NHẠC