Bảo tồn di tích: Chặng đường còn lắm gian nan

Thứ sáu, 18 Tháng mười một 2005, 16:46 GMT+7
  • Bao ton di tich Chang duong con lam gian nan

    "Chùa Đồng Yên Tử - một di tích vừa mới được trùng tu"

    Nhiều di tích của chúng ta như "cụ già lại lâm trọng bệnh" nên cần được chữa trị gấp. Nhà nước đã đầu tư nhiều tỷ đồng cho công tác bảo tồn, trùng tu di tích, nhưng có một thực tế là nhiều di tích vừa được trùng tu đã xuống cấp nghiêm trọng hoặc yếu tố gốc, yếu tố cổ bị mai một hoặc dí tích bị làm mới hoàn toàn.

    Nước ta có hàng nghìn di tích được xếp hạng quốc gia và 7 Di sản văn hóa thế giới. Trong đó, có tới 3/7 là quần thể di sản (khu di tích Mỹ Sơn, đô thị cổ Hội An, cố đô Huế).

    Những di tích này vừa là những chứng tích lịch sử hào Hùng của dân tộc vừa là nguồn lài nguyên du lịch. Nhưng "cụ già trăm tuổi, mắc nhiều trọng bệnh" này cần phải được "chữa trị" gấp.

    Mỗi năm, Nhà nước đã đầu tư nhiều tỷ đồng cho công việc trùng tu những di tích này. Tuy nhiên, đã có nhiều di tích vừa được tu bổ đã xuống cấp, hoặc nghiêm trọng hơn, đã bị mất giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc vốn có của mình.

    Nhiều di tích bị làm mới, mầu sắc lòe loẹt và những ngôi nhà có kiến trúc kỳ quặc mọc lộn xộn chung quanh, vây hãm cảnh quan di tích.

    Chúng ta phải nhìn thẳng vào sự thật là nhiều di tích sau khi được trùng tu đã trở thành xa lạ, chẳng những không gây xúc động hơn không cảm nhận thêm được những giá trị phi vật thể khác mà ngay cả tình cảm đối với một công trình kiến trúc cũng không còn nguyên vẹn nữa.

    Những bài học ở di tích Mỹ Sơn, Huế, Lam Kinh... và gần đây là thành cổ Sơn Tây là những thí dụ tiêu biểu. Câu hỏi này đã được đặt ra với các quan chức của các ngành liên quan đến việc này và câu trả lời bao giờ cũng là "vì thiếu kinh phí, vì trình độ của những người thực hiện còn yếu, chưa được đào tạo chuyên sâu"...

    Đằng sau những câu trả lời chung chung này là một hệ thống những lỗi lớn nhỏ khiến không ít người phải thở dài.

    Khi đặt vấn đề xây dựng dự án bảo tồn, trùng tu cho một di tích, người ta thường nói nhiều đến giá trị lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và ý nghĩa lâu dài của di tích đối với đất nước, với dân tộc. Nhưng khi đầu tư tu bổ, người ta chỉ phân loại nó như một công trình kiến trúc bình thường với những khối lượng xây dựng, những sắt thép, bê-tông, gỗ đá... còn những cái làm lên giá trị của di tích và giá trị tinh thần của di tích thì thường bị che khuất, bị lãng quên.


    Còn một nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, đó là việc tôn tạo các di tích bao giờ cũng có trách nhiệm phải "chào mừng kỷ niệm" một ngày nào đó nhưng tôn tạo di tích là một công việc phải cẩn trọng và qua nhiều giai đoạn nên thường bị vỡ kế hoạch. Vậy là đang xảy ra hiện tượng các kiến trúc sư và cơ quan tư vấn thiết kế thường ngại làm công việc tư vấn, tu bổ di tích.

    Công tác bảo tồn di tích cần có những chuyên gia giỏi, những nhà chuyên môn sâu và đội ngũ những người làm công tác bảo tồn, trùng tu có hạnh chuyên nghiệp cao.

    Nhưng khi những nhà chuyên môn không chịu làm, thì theo ông Đỗ Đức Hinh, Phó GĐ Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch: "Dường như ai xin được dự án, ai quản lý dự án thì người đó được áp dụng chỉ định thầu mà không cần biết đối tác là ai, có chuyên môn, nghiệp vụ hay không, có trình độ và năng lực thực hiện công việc đầy phức tạp và luôn đòi hỏi có tính chuyên nghiệp cao hay không".

    Trong thực tế, "Nhiều di tích có giá trị đặc biệt quan trọng với quy mô lớn, nhưng để vượt qua các thủ tục thẩm định, phê duyệt phức tạp, các địa phương thường chỉ hạn chế các dự án tôn tạo di tích vào khuôn khổ các nhóm dự án do địa phương đầu tư nên có nguồn vốn đầu tư quá thấp. Điều này dẫn đến vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng, môi trường, cảnh quan sân vườn, đường giao thông từ các điểm tới di tích... hầu như không có", ông Đặng Văn Bài, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa tiết lộ.

    Với cách làm như hiện nay, chúng ta sẽ khó có một sản phẩm văn hóa hoàn chỉnh, một sản phẩm du lịch có sức hấp dẫn. Công cuộc bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa vật thể - di tích lịch sử văn hóa của chúng ta đã đạt được những thành tựu không nhỏ, nhưng chặng đường phía trước còn nhiều gian nan.

    Theo Gia đình và Xã hội

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Bảo tồn di tích: Chặng đường còn lắm gian nan

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bảo tồn di tích: Chặng đường còn lắm gian nan bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Bao ton di tich Chang duong con lam gian nan ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bảo tồn di tích: Chặng đường còn lắm gian nan ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA