Bài giải tốt nghiệp THPT môn Sinh và Địa (2004)

Thứ năm, 03 Tháng sáu 2004, 22:08 GMT+7
  • Tiếp theo môn văn và môn hóa , chúng tôi xin gửi đến bạn đọc đề thi và hướng dẫn giải bài thi của hai môn thi tốt nghiệp THPT: môn sinh vật và môn địa lý.

    Môn sinh vật

    I. Lý thuyết:

    Đề 1

    Câu 1:
    a) Cơ chế phát sinh thể một nhiễm, thể ba nhiễm, thể đa nhiễm.

    - Cơ chế phát sinh thể một nhiễm, thể ba nhiễm:
    Trong quá trình giảm phân ở tế bào sinh dục đực hoặc cái, một cặp nhiễm sắc thể không phân ly sinh ra giao tử mang cả hai nhiễm sắc thể (giao tử n + 1) và giao tử thiếu hẳn nhiễm sắc thể đó (giao tử n - 1)

    Khi thụ tinh:
    Giao tử (n + 1) x giao tử (n) —> hợp tử 2n + 1 (thể ba nhiễm)
    Giao tử (n + 1) x giao tử (n) —> hợp tử 2n - 1 (thể một nhiễm)
    - Cơ chế phát sinh thể đa nhiễm (ví dụ 2n + 2 = thể tứ nhiễm)
    Trong quá trình giảm phân, sự không phân ly của cặp nhiễm sắc thể tương đồng xảy ra ở tế bào sinh dục đực và tế bào sinh dục cái nên giao tử đực và giao tử cái sinh ra đều có bộ NST (n+ 1).

    Khi thụ tinh giao tử ( n+ 1) x giao tử (n+ 1) —> hợp tử (2n + 2) phát triển thành thể tứ nhiễm.

    b) Số nhiễm sắc thể của các thể di bội:

    - Thể một nhiễm 2n - 1 = 24 - 1 = 23 NST
    - Thể ba nhiễm 2n + 1 = 24 + 1 = 25 NST
    Thể khuyết nhiễm 2n - 2 = 24 - 2 = 22 NST

    Câu 2:
    1. Khái niệm kỹ thuật di truyền

    Kỹ thuật di truyền là kỹ thuật thao tác trên vật liệu di truyền dựa vào những hiểu biết về cấu trúc hóa học của axit nuclêic và di truyền vi sinh vật. KTDT được sử dụng phổ biến hiện nay là kỹ thuật cấy gen.

    2. Các khâu chính trong kỹ thuật cấy gen

    Kỹ thuật cấy gen dùng plasmit làm thể truyền có 3 khâu chủ yếu :

    a. Tách ADN nhiễm sắc thể ra khỏi tế bào cho và tách plasmit ra khỏi tế bào vi khuẩn.
    b. Cắt và nối đoạn ADN của tế bào cho vào ADN plasmit ở những điểm xác định tạo nên ADN plasmit tái tổ hợp.
    Các enzym thực hiện là enzym cắt (restrictaza) & enzim nối (ligaza)
    c. Chuyển ADN plasmit tái tổ hợp vào tế bào nhận, tạo điều kiện cho gen đã ghép được biểu hiện.

    Tế bào nhận được dùng phổ biến là vi khuẩn đường ruột E. Coli. Tế bào E. Coli sau 30 phút đã tự nhân đôi. Từ 1 tế bào E. Coli sau 12 giờ tiến hành được 24 đợt nhân đôi cho 224 tế bào (trên 16 triệu tế bào). Trong các tế bào đó ADN tái tổ hợp cũng được nhân lên nhanh chóng, sản xuất ra 1 lượng lớn các chất tương ứng với gen đã ghép vào plasmit.

    Kỹ thuật cấy gen dùng virút làm thể truyền

    Người ta dùng ADN của thể ăn khuẩn (loại virút ký sinh trong tế bào vi khuẩn) để tiếp nhận gen của tế bào cho rồi chuyển ADN tái tổ hợp đó vào vi khuẩn.

    Câu 3:

    1. Định nghĩa loài

    Ở các loài giao phối, loài là một nhóm quần thể :
    - Có những tính trạng chung về mặt hình thái, sinh lý.
    - Có khu phân bố xác định
    - Trong đó các cá thể có khả năng giao phối tự do với nhau và được cách ly sinh sản với các nhóm quần thể khác loài.

    2. Hình thành loài bằng con đường địa lý:

    Khu phân bố của loài thường rất rộng. Các quần thể của loài bị các chướng ngại địa lý ngăn cách nên tích lũy các đột biến và biến dị tổ hợp dưới tác động của CLTN theo những hướng khác nhau tạo nên các nòi địa lý rồi các loài mới.

    Ví dụ loài chim sẻ ngô phân hóa thành các nòi: Châu Âu, Trung Quốc và Ấn Độ. Nơi tiếp giáp giữa các nòi đều có dạng lai tự nhiên, trừ nơi tiếp giáp giữa nòi châu Âu và nòi Trung Quốc ở vùng sông Amur thì không có dạng lai tự nhiên chứng tỏ có sự chuyển tiếp từ nòi địa lý sang loài mới.

    Điều kiện địa lý khác nhau không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra những biến đổi hình thái trên cơ thể chim sẻ.

    Cách ly địa lý tạo điều kiện thúc đẩy sự phân hóa trong loài.
    Trong các khu vực địa lý khác nhau, nhân tố chính tích lũy các đột biến theo những hướng khác nhau là CLTN.

    Đề 2:

    Câu 1:

    a) Cơ chế phát sinh và hậu quả của đột biến gen

    * Cơ chế phát sinh:
    Các tác nhân đột biến làm rối loạn quá trình tự nhân đôi của ADN, làm ADN bị đứt gãy, hoặc nối đoạn bị đứt vào vị trí mới.

    * Hậu quả của đột biến gen
    - Đột biến xảy ra trong gen cấu trúc —> thay đổi cấu trúc mARN —> thay đổi cấu trúc prôtêin.

    * Thay thế hoặc đảo vị trí một cặp nuclêotit chỉ làm thay đổi một bộ ba nên chỉ làm thay đổi 1 axit amin.

    * Mất hoặc thêm một cặp nuclêotit sẽ làm thay đổi các bộ ba từ điểm xảy ra đột biến đến cuối gen nên làm thay đổi nhiều axit amin. Điểm đột biến càng gần mã mở đầu thì số axit amin của phân tử prôtêin thay đổi càng nhiều và càng gần mã kết thúc thì số axit amin của phân tử prôtêin thay đổi càng ít.

    Đột biến gen cấu trúc biểu hiện thành một biến đổi đột ngột về một hoặc một số tính trạng nào đó trên một hoặc một số ít cá thể.


    Đột biến gen thường có hại vì làm thay đổi cấu trúc các enzym làm xáo trộn quá trình trao đổi chất bình thường của cơ thể. Tuy nhiên đột biến gen có thể thay đổi giá trị thích nghi nên nhiều đột biến gen là trung tính, và một số ít là có lợi.

    b) Đột biến gen là nguồn nguyên liệu chủ yếu của tiến hóa và chọn giống:

    - Gen khá bền vững nên khả năng xảy ra đột biến ở mỗi gen rất thấp (10-6 đến 10-4) . Nhưng mỗi tế bào trong cơ thể lại có rất nhiều gen, có thể xảy ra đột biến ở gen này hoặc gen khác nên số lượng đột biến gen nói chung khá phong phú.

    - Đột biến gen thường có hại cho cơ thể vì nó làm thay đổi cấu trúc của prôtêin nhưng giá trị thích nghi của đột biến gen có thể thay đổi theo môi trường, theo tổ hợp gen nên có thể trở thành có lợi.

    - So với đột biến NST thì đột biến gen phổ biến hơn và ít ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức sống và sự sinh sản của cơ thể.

    Câu 2 :

    1. Lai tế bào:

    - Khi nuôi cấy 2 dòng tế bào xôma khác loài trong cùng một môi trường, chúng có thể kết hợp với nhau thành tế bào lai, chứa bộ gen của hai dạng bố mẹ.

    - Để tăng tỉ lệ kết hợp giữa 2 tế bào thành tế bào lai, người ta dùng virút Xenđê hoặc loại keo hữu cơ poliêtilen glicol, hoặc dùng xung điện cao áp.

    - Dùng hoocmôn thích hợp, có thể kích thích tế bào lai phát triển thành cây lai.

    2. Triển vọng của lai tế bào và ứng dụng :

    Triển vọng:
    Lai tế bào giúp người ta có thể tái tổ hợp thông tin di truyền giữa các loài đứng xa nhau trong bậc thang phân loại, điều mà lai xa không thực hiện được.

    Ứng dụng :
    Bằng phương pháp lai tế bào người ta đã tạo cây lai từ 2 loài thuốc lá, cây lai giữa khoai tây với cà chua.

    Câu 3:

    1. Quan niệm hiện đại về sự hình thành loài mới.

    - Hình thành loài mới là một quá trình lịch sử, cải biến thành phần kiểu gen của quần thể ban đầu theo hướng thích nghi và tạo ra kiểu gen mới cách ly sinh sản với quần thể gốc.

    - Loài mới không xuất hiện với một đột biến mà là sự tích lũy một tổ hợp nhiều đột biến. Loài mới không xuất hiện với 1 cá thể mà với một quần thể hay một nhóm quần thể, tồn tại phát triển như một khâu trong hệ sinh thái, đứng vững qua thời gian dưới tác dụng của CLTN.

    2. Hình thành loài bằng con đường sinh thái:

    Trong cùng một khu phân bố, hoàn cảnh sống các quần thể của loài vẫn có thể khác nhau, nên CLTN tác động vào các quần thể cũng theo các hướng khác nhau, tạo nên các nòi sinh thái rồi loài mới.

    Ví dụ quần thể thực vật sống trong vùng bãi bồi của sông và quần thể thực vật cùng loài sống phía trên bờ sông khác nhau về thời điểm ra hoa nên không giao phấn với nhau. Hình thức này cũng gặp ở động vật ít di động xa như thân mềm.

    II . Bài toán bắt buộc:

    a) Tần số tương đối các alen:

    - Tần số tương đối của alen A: 0,3 + (0,2 : 2) = 0,4
    - Tần số tương đối của alen a: (0,2 : 2) + 0,5 = 0,6

    b) Thành phần kiểu gen của quần thể ở thế hệ tiếp theo.

    Trong quần thể có sự giao phối tự do nên P cũng cho hai loại giao tử với tỉ lệ bằng chính tần số tương đối của các alen trong quần thể :

    Tỉ lệ giao tử A = 0,4
    Tỉ lệ giao tử a = 0,6
    Sự kết hợp ngẫu nhiên giữa hai loại giao tử:
    Đực (0,4 A + 0,6 a) x Cái (0,4 A + 0,6 a)
    Cho quần thể ở thế hệ tiếp theo có cấu trúc di truyền như sau :
    0,16 AA : 0,48 Aa : 0,36 aa

    c) Kiểu gen AA và kiểu gen Aa có cùng kiểu hình hoa đỏ.

    Kiểu gen aa có kiểu hình hoa trắng nên tỉ lệ kiểu hình của quần thể ban đầu như sau:
    0,3 AA + 0,2 Aa = 0,5 hoa đỏ
    0,5 aa = 0,5 hoa trắng
    Vậy tỉ lệ kiểu hình của quần thể ban đầu là:
    50% hoa đỏ: 50% hoa trắng.

    ĐỖ THÀNH TRIẾT (giáo viên Trường THPT Hoàng Hoa Thám, TP.HCM)

    Môn địa lý

    Hãy bấm vào đây để download đề thi và hướng dẫn giải bài thi môn địa lý

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Bài giải tốt nghiệp THPT môn Sinh và Địa (2004)

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bài giải tốt nghiệp THPT môn Sinh và Địa (2004) bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Bai giai tot nghiep THPT mon Sinh va Dia 2004 ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bài giải tốt nghiệp THPT môn Sinh và Địa (2004) ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Đề thi & đáp án THPT của chuyên mục Tuyển Sinh.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - TUYỂN SINH - ĐỀ THI & ĐÁP ÁN THPT