Nguy cơ tụt hậu năng lượng

Thứ bảy, 08 Tháng tư 2006, 17:05 GMT+7
  • Dân biết - Dân bàn - Dân kiểm tra

    Nguy co tut hau nang luong
    Tôi được mời tham dự cuộc họp bàn về điện với Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Hoàng Trung Hải. Giờ giải lao, anh em lễ tân ra mua kem ăn cho mát. Mua 200 que kem, nhưng sau khi bà bán kem biết chúng tôi đang họp bàn về điện liền nói:

    “Tôi bán cho các anh 200 que kem với giá của 300 que, nhưng do tôi đếm, các anh không được đếm”. “Tại sao vô lý vậy?”. Bà bán kem thản nhiên trả lời: “Vô lý nhưng tôi học ngành điện đấy. Ngành điện cũng đang bán điện theo cách đó”. Tôi đem câu chuyện đó nói với bộ trưởng. Bộ trưởng Hải nói: “Vấn đề này khó lắm, đó là giải pháp tình thế thôi”.

    Giá lũy tiến chỉ là giải pháp tình thế thật nhưng cứ để như thế dân càng phản đối. Tôi đã nói với Bộ trưởng Hoàng Trung Hải là để phát triển ngành điện không chỉ xây dựng chiến lược về công suất và sản lượng mà cả chiến lược về giá. Có nghĩa là công suất lên như thế nào thì giá thay đổi như thế nào để trình với Quốc hội, trình Chính phủ, trình cho dân biết.

    Nền kinh tế thị trường đòi hỏi phải minh bạch, bất cứ việc gì cũng phải minh bạch, không minh bạch thì không tồn tại được. Nhiều lần tôi đã nói với anh em ngành điện rằng nhiều khi ngành điện làm công cốc. Ngành điện nâng giá thì chịu điều tiếng, nhưng Bộ Tài chính hưởng. Vì sao vậy, vì tiền nâng giá đó Bộ Tài chính thu chứ không phải để đem ra đầu tư lại cho ngành điện. Không khéo “cốc mò cò xơi”.

    Hiện nay ngành điện đang phải chịu một áp lực lớn, một mâu thuẫn lớn, đó là các nhà đầu tư nước ngoài, kể cả trong nước tham gia đầu tư nguồn điện nhưng giá điện thấp thì họ nhất định không vào, mà giá điện cao thì người tiêu dùng chưa chịu được. Trước đây ngành điện thuộc hạ tầng cơ sở mang tính chất phục vụ, còn bây giờ là một ngành kinh doanh, tính chất kinh doanh lớn hơn vì phải tự chịu trách nhiệm về kinh tế, có nghĩa anh vay tiền anh phải tự trả.

    Thời tôi làm bộ trưởng Bộ Năng lượng, vấn đề qui hoạch điện cho 10-20 năm sau đã được tính rất kỹ. Qui hoạch ngành điện thì đến hẹn lại lên, cứ năm năm một lần làm tổng sơ đồ. Bây giờ đã làm tổng sơ đồ 6. Khi làm tổng sơ đồ 1 thì số anh em làm qui hoạch tiếp tục làm tổng sơ đồ 2 (giữa năm năm đã chuẩn bị trình Chính phủ để tiếp tục duyệt). Ngành điện đã làm năm kế hoạch năm năm rồi. Tất cả nhu cầu về năng lượng của đất nước, tổng sơ đồ đều dự báo được hết.

    Rồi để đáp ứng được nhu cầu đó thì cần bao nhiêu nguồn điện nữa? Ví dụ năm 2005 phải đưa nhà máy điện mới nào vào hoạt động? Nhưng trên thực tế các công trình cung cấp điện đều chậm so với yêu cầu của tổng sơ đồ. Nếu xem tổng sơ đồ ngành điện từ 1, 2, 3, 4, 5 thì sẽ thấy điều đó. Ngành điện đi theo trình tự các bước nhưng ở mình tính chính xác có mức độ. Bản thân ngành điện đã có mức độ rồi, huống gì qui hoạch của các ngành khác không đồng bộ với mình.

    Trong quá trình thực hiện tổng sơ đồ, giữa kỳ bao giờ cũng có điều chỉnh, nhưng phần lớn là điều chỉnh lùi. Đáng lẽ là phải tiến nhưng lại lùi. Lùi là vì các công trình cung cấp nguồn điện đều chậm tiến độ. Chỉ có đường dây 500kV là vượt tổng sơ đồ.

    Tốc độ phát triển của ngành điện không đạt tiến độ đề ra trong tổng sơ đồ. Chính cái chậm đó gây ra sự mất cân đối. Bình thường thì không sao cả vì cân đối vừa đủ, nhưng nếu trục trặc như trường hợp Nhà máy thủy điện Hòa Bình dưới mực nước chết đã xảy ra thiếu điện. Khả năng sản xuất điện với tốc độ nhanh thì ngành điện đang bị hạn chế.


    Do vậy, cần cân đối điện đủ có dự phòng, hệ số dự phòng cao bao nhiêu thì tính ổn định của hệ thống điện càng lớn bấy nhiêu. Muốn dự phòng cao trong một nền kinh tế đang phát triển với tốc độ nhanh như hiện nay thì bắt buộc ngành điện phải phát triển cao hơn nữa. Trong tổng sơ đồ, tốc độ phát triển của ngành điện đã rất cao, nhưng thực tế không thực hiện được như trong tổng sơ đồ vì các công trình cung cấp điện đều chậm so với kế hoạch.

    Tôi nghĩ qui hoạch ngành điện đã có rồi, nhưng để thực hiện qui hoạch đó phải có giải pháp. Giải pháp đó Bộ Công nghiệp phải trình Nhà nước. Phải ưu tiên để ngành điện đi trước một bước, bởi nếu thiếu điện nền kinh tế sẽ bị kìm hãm lại ngay. Tiền bán cổ phần nên quay lại ngành điện, bán cổ phiếu được bao nhiêu thì Bộ Tài chính phải sòng phẳng với ngành điện, ưu tiên cho ngành điện tự đầu tư. Cần thì đứng ra vay của Nhà nước số tiền đó. Có nghĩa là phải có hàng loạt cơ chế ưu tiên đặc biệt cho ngành điện để có tốc độ phát triển nhanh. Bộ luật điện lực đã sinh ra một cục điều phối điện, nhưng không nói rõ cục này ở Bộ Công nghiệp hay Chính phủ.

    Theo tôi thì với tình hình hiện nay, để ngành điện phát triển nhanh chỉ nên tập trung vào một đầu mối. Ngày trước làm đường đây 500kV, Thủ tướng Võ Văn Kiệt lúc đó đã giao cho tôi toàn quyền quyết định nên công việc triển khai với tốc độ rất nhanh. Có lẽ bây giờ cách đầu tư cho ngành điện cũng nên thế. Giao cho ai người đó chịu trách nhiệm, sau đó trình Chính phủ. Chứ như hiện nay nhiều cơ quan tham gia quá, làm sao nhanh được.

    Tôi cho rằng chúng ta vẫn phải tiếp tục phát triển thủy điện, nhiệt điện và khí điện. Vì cả ba nguồn đó ở VN đang còn dồi dào. Điện nguyên tử chắc chắn phải làm nhưng cần chọn lựa những thiết bị tối ưu nhất, an toàn nhất.

    Với điện nguyên tử thì không thể ham rẻ. Đáng lẽ chúng ta phải tiếp tục xây dựng một số nhà máy nhiệt điện nữa chứ không nên phụ thuộc nhiều vào thủy điện. Hầu hết các công trình thủy điện chỉ ở qui mô nhỏ nên khả năng cung cấp điện không lớn. Mà nhu cầu năng lượng quốc gia ngày càng cao.

    Nếu tốc độ phát triển của công nghiệp một năm đạt 14-15% thì tốc độ phát triển của ngành điện ít nhất cũng ngang thế. Nếu không có những giải pháp đặc biệt, nguy cơ tụt hậu về năng lượng là có thật. Hiện nay, nếu so với Thái Lan thì chúng ta đã tụt hậu khá xa về khả năng cung cấp năng lượng.

    VŨ NGỌC HẢI

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Nguy cơ tụt hậu năng lượng

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nguy cơ tụt hậu năng lượng bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Nguy co tut hau nang luong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nguy cơ tụt hậu năng lượng ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Ý Kiến Độc Giả của chuyên mục Trang Ban Đọc.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - TRANG BAN ĐỌC - Ý KIẾN ĐỘC GIẢ