Đừng quy tội Bảo Chấn khi vụ việc chưa rõ ràng

11:29 08/04/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Vội vàng đưa ra kết luận rằng nhạc sĩ Bảo Chấn sao chép (plagiarize) giai điệu của nhạc sĩ Matsui, vì hai bản nhạc có sự giống nhau về giai điệu, là không thuyết phục. Chẳng lẽ nếu cứ có sự giống nhau về giai điệu giữa các bản nhạc thì người vi phạm (infringer) cứ phải là nhạc sĩ Bảo Chấn?

Người gửi: Trần Đỗ Thành
Gửi tới: Ban Biên tập
Tiêu đề: Ai copy nhạc của ai?

Những ngày qua, tôi có được đọc một số bài viết và ý kiến liên quan tới chuyện giống nhau của hai bản nhạc có tên là Tình thôi xót xa của nhạc sĩ Bảo Chấn và Frontier của Matsui. Tôi là một người hoàn toàn ngoại đạo trong lĩnh vực nghệ thuật, và tôi hoàn toàn không có ý định phân tích các khía cạnh chuyên môn liên quan tới hai bản nhạc này. Trong bức thư này, tôi chỉ muốn đề cập đến các khía cạnh pháp lý của vụ việc, vì khi đọc bức thư của ông Kazu Matsui tôi thấy những lời quy kết của ông đều chưa có một cơ sở lập luận rõ ràng.

Tôi đang sống và làm việc ở Nhật Bản, thời gian ở Nhật Bản của tôi cũng đủ dài để nghe khá nhiều loại nhạc của họ. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, không chỉ âm nhạc của Việt Nam chịu ảnh hưởng của âm nhạc thế giới, mà bản thân nền âm nhạc của Nhật Bản cũng chịu ảnh hưởng của các trào lưu âm nhạc quốc tế. Vì vậy không loại trừ khả năng chính phía nhạc sĩ Mitsui đã sao chép lại giai điệu của nhạc sĩ Bảo Chấn. Xin nhấn mạnh rằng, đây chỉ là một suy luận về khả năng xảy ra chứ không phải là một kết luận rằng sự việc đó là như vậy. Tôi cũng không đồng ý với ý kiến của một bạn đọc cho rằng, vì nữ nhạc sĩ Matsui là người tài năng nên nhạc sĩ Bảo Chấn chắc phải là thủ phạm. Việc báo chí công bố bức thư của nhạc phía nhạc sĩ Matsui hoàn toàn không phải là chứng cứ để khẳng định ai là người có lỗi trong vụ việc.

Tôi xin phân tích vụ việc dưới góc độ pháp lý như sau:

1. Để chứng minh được ai là người thực sự sáng tác ra bản nhạc, thì những người sáng tác (composer) có phải có các tài liệu chứng minh được rằng mình là người sáng tác và công bố ra trước.

2. Cho dù có áp dụng Hiệp định về việc Thiết lập Quan hệ về Quyền Tác giả ký kết giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Mỹ như một luật gia có nêu ra thì có những khía cạnh khác đáng lưu ý sau:

- Hiệp định này chủ yếu bao gồm các quy định về thủ tục và các quy định về chọn luật áp dụng, chứ không có các quy định nội dung. Chính vì vậy khi tranh chấp diễn ra, thông thường tòa án sẽ chọn luật của quốc gia nơi tranh chấp xảy ra để làm luật áp dụng. Do đó, nếu nhạc sĩ Matsui muốn khởi kiện nhạc sĩ Bảo Chấn tại tòa án thì luật Việt Nam sẽ được áp dụng, vì việc sao chép (nếu có) diễn ra ở Việt Nam. Trong trường hợp chọn luật của Việt Nam, thì đúng như luật gia Đào Anh Tuấn nhận xét, khả năng thắng kiện của nhạc sĩ Matsui là rất nhỏ. Nhạc sĩ Bảo Chấn hoàn toàn có cơ hội yêu cầu phía Nhật Bản bồi thường thiệt hại về danh dự, nếu như tòa án kết luận rằng không có cơ sở để chứng minh có việc sao chép giai điệu bất hợp pháp (piracy) giữa Tình thôi xót xaFrontier.

Trong trường hợp các bên thỏa thuận áp dụng pháp luật Mỹ để giải quyết tranh chấp, thì Mỹ là quốc gia áp dụng hệ thống first-to-invent. Các bên liên quan trong vụ việc này phải đưa ra các văn bản ghi ngày tháng sáng tác hoặc công bố lần đầu tiên của tác phẩm, hoặc ít nhất là các văn bản sử dụng tác phẩm, trong đó đề cập rõ tác phẩm do ai sáng tác. Bản thân tôi thấy rằng trong vụ này, nếu đúng như lời nhạc sĩ Bảo Chấn nói: "Tôi sáng tác Tình thôi xót xa từ thập kỷ 80, dành cho bộ phim của cha con nhà Lý Huỳnh" thì nhạc sĩ hoàn toàn không phải lo lắng và buồn làm gì cả. Chắc chắn bộ phim đó vẫn còn và nó sẽ là một vật chứng có giá trị mạnh hơn đĩa nhạc Cherry Blossom ra đời năm 1992.

- Ngoài ra, cần lưu ý rằng Hiệp định về quyền tác giả không có giá trị hồi tố. Khoản 2 Điều 3 của Hiệp định nêu rõ “Bất cứ một hành vi nào diễn ra trước khi Hiệp định có hiệu lực đều không bị coi là cấu thành việc vi phạm quyền tác giả (Nothing done by any person before the entry into force of this Agreement shall be taken to constitute an infringement of copyright). Hiệp định này có hiệu lực kể từ ngày 23 tháng 12 năm 1998, rất lâu sau khi sự việc xảy ra. Chỉ riêng với điều khoản này đã đủ cơ sở để Tòa không thụ lý vụ việc.

Một vấn đề khác cần quan tâm nữa là liệu ông bà Matsui có phải là người được bảo hộ theo các văn bản pháp lý quốc tế mà Việt Nam tham gia không? Đúng là theo Hiệp định về Quyền tác giả giữa chính phủ Việt Nam và chính phủ Hoa Kỳ, thì không chỉ các công dân Hoa Kỳ (hoặc Việt Nam) được bảo hộ theo Hiệp định này mà cả những người thường trú (domiciliary) tại Hoa Kỳ (hoặc Việt Nam) cũng được hưởng sự bảo hộ. Tuy nhiên họ chỉ được bảo hộ nếu như tác phẩm của họ, hay nói chính xác hơn là các quyền kinh tế của họ đối với tác phẩm phải được thụ đắc trong vòng một năm, kể từ ngày công bố tác phẩm lần đầu tiên tại quốc gia có tham gia điều ước đa phương về quyền tác giả Việt Nam hoặc Hoa Kỳ, tại thời điểm Hiệp định này có hiệu lực (Khoản 1 Điều 3 của Hiệp định).

Như vậy bản nhạc Frontier phải thuộc về một công dân hoặc một người thường trú tại Hoa Kỳ ít nhất tính từ ngày 23 tháng 12 năm 1997. Hơn nữa bên cạnh Hiệp định này, Việt Nam còn ký kết một Hiệp định khác có giá trị pháp lý cao hơn, đó chính là Hiệp định Thương mại Song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ (Hiệp định Thương mại Việt Mỹ). Theo Hiệp định này, những người thường trú tại Việt Nam và Hoa Kỳ không tự động được hưởng sự bảo hộ của Hiệp định, chỉ có các công dân của hai nước mới được tự động hưởng sự bảo hộ mà thôi. Kể cả trong trường hợp áp dụng khái niệm “công dân” theo Khoản 5 Điều 2 của Hiệp đinh Thương mại Việt Mỹ, thì Việt Nam cũng chưa tham gia Công ước Bern nên các Tòa án Việt Nam hoàn toàn có khả năng không áp dụng Hiệp định này cho tranh chấp.

Cuối cùng tôi chỉ xin nhấn mạnh rằng khi vụ việc chưa rõ ràng thì đừng nên vội vàng quy kết ai là thủ phạm. Việc công bố những thông tin chưa chính xác như vậy ảnh hưởng tới danh dự và sự nghiệp của cả một con người và cả gia đình người đó. Nó có thể gây ra những hiểu lầm đáng tiếc.

Việt Báo
contentlength: 8635
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Phong tục hỏa táng người chết đáng sợ nhất trên thế giới
00:00 / --:--

Bài viết khác

Xem tiếp >>

VẤN ĐỀ TRANG BAN ĐọC NÓNG NHẤT

Toi ghen voi vo sap cuoi cua chong cu

Tôi ghen với vợ sắp cưới của chồng cũ

Hãy nhìn nhận thất bại, lấy đó làm bài học xương máu và cũng là nền tảng để khắc phục những sai sót của bản thân. Hạnh phúc vẫn..

Chong luon goi toi la con No

Chồng luôn gọi tôi là 'con Nở'

Tôi không biết lần đầu tiên anh ấy nói với chị những lời như thế là khi nào nhưng chắc hẳn chị cũng đã im lặng. Và đến bây giờ đã..

Co nen hy sinh hanh phuc vi chong bat luc

Có nên hy sinh hạnh phúc vì chồng bất lực

Hình ảnh của bạn trong anh ấy khi các bạn sống thực tế với nhau sẽ khác, không hề đẹp như bây giờ và quá khứ. Bạn nên vun đắp, chia..

Vo toi khong the quen duoc nguoi cu

Vợ tôi không thể quên được người cũ

Lúc yêu nhau thì như nào cũng được, nhưng khi đã cưới về thì hãy nhớ chúng ta đã định hướng một con đường chung cho cả hai, bỏ qua..

Toi sap no tung vi me chong cay nghiet

Tôi sắp nổ tung vì mẹ chồng cay nghiệt

Về người mẹ, đó là tính cố hữu của người phụ nữ, đang yên đang lành tự nhiên có một người lạ lùng đến sẻ chia đi tình cảm của mẹ..