Xung đột vấn đề hạt nhân Iran - Bế tắc vẫn hoàn bế tắc

Thứ ba, 10 Tháng một 2006, 10:26 GMT+7
  • Xung dot van de hat nhan Iran Be tac van hoan be tac

    Tình hình các điểm nóng trên thế giới khi bước sang năm mới 2006 dường như không hề có dấu hiệu giảm nhiệt. Trong khi thế giới lo lắng về nguy cơ gia tăng bất ổn ở khu vực Trung Đông sau biến cố sức khoẻ của Thủ tướng Israel Ariel Sharon và vòng 5 đàm phán sáu bên về vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên chưa có hy vọng sớm được nối lại, thì tại khu vực Tây Nam Á, vấn đề hạt nhân của Iran lại bắt đầu nóng lên thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế.

    Chính quyền Tehran một lần nữa công khai tuyên bố nối lại chương trình nghiên cứu nhiên liệu hạt nhân vì mục đích hoà bình, cụ thể Iran sẽ tháo dỡ niêm phong của Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) tại các cơ sở hạt nhân của nước này vào ngày 9/1 trước sự chứng kiến của các thanh sát viên IAEA. Diến biến này khiến dư luận phải đặt câu hỏi liệu những vòng đàm phán dai dẳng giữa Iran với các bên liên quan có thực sự hữu ích và đến bao giờ mới kết thúc khi một bên kiên quyết bảo vệ quyền phát triển hạt nhân vì mục đích hoà bình chính đáng của mình, còn bên kia lại dựa vào lý lẽ ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân để buộc những nước này từ bỏ lợi ích quốc gia. Chính sự bất đồng quan điểm này đã khiến cuộc khủng hoảng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran lớn dần và càng trở nên dai dẳng, khó giải quyết.

    Chỉ cách đây vài tuần, dư luận thế giới đã có hy vọng mong manh khi Iran tuyên bố sẵn sàng nghiên cứu đề xuất của Moscow, theo đó việc làm giàu uranium sẽ được tiến hành trên lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, các nhà thương lượng Nga mới chỉ kịp đến Tehran để thảo luận sơ bộ thì ban lãnh đạo Iran lại một lần nữa làm ngạc nhiên dư luận và gây khó chịu cho phương Tây với tuyên bố nối lại chương trình nghiên cứu nhiên liệu hạt nhân của mình. Chỉ có điều, Iran khẳng định chương trình nghiên cứu này sẽ diễn ra dưới sự giám sát của IAEA, vì vậy các nước phương Tây không có lý do gì để ngăn cản.

    Đoàn chuyên gia của Iran do Phó Giám đốc cơ quan năng lượng nguyên tử nước này Mohamed Saedi dẫn đầu cũng đã không tới dự cuộc thương lượng về vấn đề hạt nhân lẽ ra được tiến hành ngày 5/1 tại trụ sở IAEA ở thủ đô Viên (áo) mà không có bất kỳ lời giải thích nào. Washington lập tức cảnh báo sẽ thúc đẩy một biện pháp trừng phạt quốc tế chống Iran. Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice đe doạ sẽ đưa vấn đề hạt nhân của Iran ra thảo luận tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (LHQ) nếu nước này vẫn "khăng khăng" nối lại chương trình nghiên cứu nhiên liệu hạt nhân. Chính quyền Mỹ cũng đã phong toả tài sản và áp đặt cấm vận đối với một loạt công ty Iran cũng như một số công ty quốc tế cung cấp thiết bị và công nghệ cho Iran. Tuy nhiên, cũng như những lần trước, biện pháp gây sức ép mà Mỹ ưa dùng này dường như không khuất phục được Iran và cũng không thuyết phục được nhiều nước khác, bởi các biện pháp trừng phạt sẽ không chỉ gây thiệt hại cho Iran mà còn cho cả các nước liên quan.

    Trên thực tế, thế giới đang bối rối chưa tìm được giải pháp nào cho cuộc xung đột này khi mà lập trường của các bên quá khác xa nhau. Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) cũng chỉ biết phê phán quyết định trên của Iran là "một bước đi sai lầm", có thể phá hỏng các nỗ lực ngoại giao nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng hạt nhân của nước này.


    Nhiều ý kiến bi quan cho rằng những nỗ lực trong hai năm đàm phán đầy khó khăn giữa Iran và EU đang đứng trước một kết cục đáng buồn khi không bên nào có ý định nhượng bộ. Phải thừa nhận rằng đàm phán giữa Iran với "bộ ba" EU (gồm Anh, Pháp và Đức) là một cơ chế tích cực. So với Mỹ, EU luôn có phương cách đối phó mềm dẻo hơn trong vấn đề hạt nhân của Iran. Song trên thực tế các vòng đàm phán luôn dậm chân tại chỗ bởi nó chưa bao giờ tập trung thảo luận vấn đề hạt nhân thuần tuý mà luôn được gắn với những lợi ích về chính trị, kinh tế và an ninh của các bên. Phía Iran kiên quyết không từ bỏ quyền lợi chính đáng về năng lượng hạt nhân của mình để đối lấy những lợi ích không rõ ràng và chưa chắc chắn từ phía EU hay Mỹ. Và đó chính là lý do khiến Iran nối lại chương trình hạt nhân, bác bỏ những sáng kiến chính trị và kinh tế của EU và bỏ qua những lời đe doạ của Mỹ.

    Iran hoàn toàn có lý khi khẳng định họ không vi phạm luật pháp quốc tế vì Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua tháng 6/1968 và chính thức có hiệu lực từ tháng 3/1970, cho phép các quốc gia được phát triển chương trình hạt nhân vì mục đích hoà bình. Tehran cũng có lý khi phê phán Mỹ và EU không tuân thủ đầy đủ các điều khoản của NPT, trong đó yêu cầu các nước có vũ khí hạt nhân phải tiêu huỷ kho vũ khí nguy hiểm. Trên thực tế, cho đến nay những cáo buộc của Mỹ về việc Iran âm mưu phát triển vũ khí huỷ diệt hàng loạt vẫn chỉ là những lời cáo buộc chứ chưa có chứng cứ cụ thể nào.

    Liệu có tìm được giải pháp triệt để cho vấn đề hạt nhân của Iran nói riêng và vấn đề quyền được phát triển công nghệ hạt nhân vì mục đích hoà bình của các nước nói chung khi mà cốt lõi của vấn đề vẫn bị né tránh và sự công bằng trong vấn đề ngăn chặn vũ khí hạt nhân không được tôn trọng? Dù là biện pháp trừng phạt hay thương lượng cũng không dễ buộc một nước từ bỏ lợi ích quốc gia trong phát triển năng lượng hạt nhân, các biện pháp đó càng không thể được chấp nhận khi còn tồn tại "những tiêu chuẩn kép" hay chính sách hai mặt khi các nước lớn một mặt ngăn chặn những quốc gia thù địch phát triển công nghệ hạt nhân, mặt khác lại dung túng cho một số nước khác sở hữu loại vũ khí hủy diệt hàng loạt này. Chính vì thế, lời giải cho bài toán hạt nhân của Iran còn là một thử thách lớn đối với các nước phương Tây.

    (Tổng hợp)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Xung đột vấn đề hạt nhân Iran - Bế tắc vẫn hoàn bế tắc

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Xung đột vấn đề hạt nhân Iran - Bế tắc vẫn hoàn bế tắc bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Xung dot van de hat nhan Iran Be tac van hoan be tac ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Xung đột vấn đề hạt nhân Iran - Bế tắc vẫn hoàn bế tắc ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Phân Tích & Bình Luận của chuyên mục Thế Giới.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - THẾ GIỚI - PHÂN TÍCH & BÌNH LUẬN