Nói với kẻ thù

Thứ ba, 01 Tháng ba 2005, 16:13 GMT+7
  • Cuối cùng, điều tưởng chừng không thể xảy ra lại xảy ra - cuộc đối thoại bí mật giữa Mỹ và lực lượng nổi dậy Iraq . Điều làm người ta quan tâm không phải là Mỹ nói gì mà phiến quân muốn gì.
    Noi voi ke thu
    Xác chiếc xe cài bom tại Hilla

    Cuộc gặp được tiến hành ngay tại một cơ sở quân sự ở Baghdad. Đây là toà nhà có cấu trúc ngoằn ngoèo và được bảo vệ kiên cố ngay tại vùng Xanh. Nhà thương thuyết người Iraq, một cựu thành viên trong chế độ Saddam cũ đồng thời là đại diện cao cấp của lực lượng nổi dậy ngồi về một phía. Anh ta có mặt tại đây để đàm phán với hai thành viên trong quân đội Mỹ. Một trong số họ là sĩ quan phụ trách việc ghi chép nội dung cuộc gặp. Người còn lại mặc đồ dân sự thì lắng nghe "danh sách" những yêu cầu mà nhà thương thuyết Iraq đưa ra buộc Mỹ chấp nhận trước khi muốn các phần tử nổi dậy ngừng chống phá. Hai bên đua nhau than phiền về đối phương. Sĩ quan Mỹ ép nhà thương thuyết Iraq cung cấp tên của một số chỉ huy lực lượng nổi dậy khác, còn nhà thương thuyết Iraq thì nhất quyết cáo buộc chính phủ do phe Shi"ite chiếm đa số đang bị Iran giật dây. Cuộc thương lượng không hề vượt ra ngoài những nguyên tắc chung song cả hai đều biết điều gì ẩn sau những ngôn từ ấy.

    Bức thông điệp

    Sự hiện diện của nhà thương thuyết Iraq về bản chất chính là một thông điệp cho thấy các thành viên thuộc lực lượng nổi dậy sẵn sàng đàmphán để chấm dứt cuộc đối đầu với Mỹ. "Chúng tôi sẵn sàng hợp tác với các ngài", ông nói trước khi rời khỏi căn phòng. Chỉ riêng lời cam kết ấy thôi đã cho thấy dấu hiệu chứng tỏ một bộ phận lực lượng nổi dậy muốn thương lượng và có khuynh hướng từ bỏ vũ khí. Một biên bản của cuộc gặp bí mật đã được nhà thương lượng phiến quân trao cho phóng viên tờ Time. Ông cho biết đã diễn ra hai cuộc gặp kiểu này. Trong khi đó, các quan chức Mỹ không xác nhận bất kì chi tiết nào của cuộc gặp cũng như không khẳng định rằng đây là lần đầu tiên Mỹ trực tiếp tiếp xúc với các thành viên lực lượng nổi dậy. Về phần mình, Lầu Năm Góc cho hay các cuộc gặp bí mật đang được các nhà ngoại giao và sĩ quan tình báo Mỹ tiến hành. Một nhà quan sát phương Tây biết rõ về vấn đề này cho biết "không hề có cuộc đàm thoại hợp pháp nào với phe nổi dậy" song Mỹ đã "tham gia các kênh đàm phán trung gian".

    Trong suốt thời gian cuộc chiến Iraq diễn ra, khi thế lực chống Mỹ ngày càng tăng mạnh cả về quy mô và tốc độ, các quan chức chính quyền vẫn kiên quyết từ chối đàm phán với chiến binh. Song những tháng gần đây, do đụng độ kéo dài dai dẳng và lại xuất hiện sự chia rẽ trong hàng ngũ lực lượng nổi dậy, quan chức Mỹ mới nghĩ đến việc tìm giải pháp chính trị. Quan chức Lầu Năm Góc và tình báo hy vọng rằng kết quả bầu cử hồi tháng trước sẽ làm suy yếu tinh thần phiến quân và thuyết phục họ ra hàng.

    Những phần tử Hồi giáo cực đoan như Abu Musab Al-Zarqawi sẽ không thoả hiệp trong chiến dịch thành lập một nhà nước Hồi giáo. Song trong những lần trả lời phỏng vấn báo chí, chỉ huy cao cấp của lực lượng nổi dậy Iraq cho biết một vài nhóm ly khai "dân tộc" được cấu thành từ những cựu sĩ quan quân đội cũ đã triển khai kế hoạch "vừa đánh vừa đàm". Mặc dù không có kế hoạch ngắn hạn nhằm ngăn chặn những vụ tấn công nhằm vào quân đội Mỹ, mục tiêu của họ là tạo ra "bản sắc" chính trị có thể đại diện cho người Sunni và sau đó là đàm phán chấm dứt những hoạt động trả đũa quân đội Mỹ tại vùng tam giác Sunni. Hình mẫu của họ là Sinn Fein, một phe chính trị trong Quân đội cộng hoà Ai Len và là lực lượng giành được vai trò trong tiến trình hoà bình Bắc Ai Len. "Đó là điều chính tôi đang cố tìm, để có một bộ mặt chính trị trên chiến trường, để thống nhất các phe phái, chống lại sự hiếu chiến và bày tỏ quan điểm riêng với người dân", một chỉ huy thuộc hàng ngũ lãnh đạo lực lượng nổi dậy yêu cầu giấu tên nói.

    Thương thuyết sẽ thành công?

    Noi voi ke thu
    Cựu lãnh đạo Saddam xuất hiện trước toà.

    Song liệu những cuộc hội đàm này có đem lại thành công không? Một quan chức cao cấp thuộc Sứ quán Mỹ ở Baghdad cho hay lực lượng nổi dậy muốn "đạt được thoả thuận, họ nghĩ rằng chúng ta nhận được cái chúng ta cần và họ cũng vậy". Bất kì thoả thuận nào với phe nổi dậy đều phải phụ thuộc vào chính phủ mới ở Iraq song các quan chức trong sứ quán tin rằng việc đạt được thoả thuận sẽ là ưu tiên hàng đầu của chính phủ mới. Phía sau hậu trường, Mỹ đang khuyến khích các lãnh đạo dòng Sunni và lực lượng nổi dậy đàm phán với chính phủ. Nhiệm vụ khó khăn hơn cả có lẽ là thuyết phục lãnh đạo các chính đảng rằng họ có lợi khi đạt được giải pháp hoà bình với những kẻ từng tra tấn họ. Tại Bộ chỉ huy trung tâm Mỹ, người ta bắt đầu hoài nghi về khả năng phe nổi dậy có bị đánh bại bằng sức mạnh quân sự hay không. Một sĩ quan cao cấp của Mỹ nhận định: "Người Iraq là giải pháp đối với lực lượng nổi dậy và họ là giải pháp cho sự ra đi của chúng ta".


    Các nguồn tin từ lực lượng nổi dậy cho biết cả hai bên vẫn đang "thăm dò" lẫn nhau. Một vài dấu hiệu tích cực đã xuất hiện cuối năm ngoái thông qua các sĩ quan tình báo Jordan song lực lượng nổi dậy lại phản đối ý kiến đàm phán tại Jordan. Các nhà ngoại giao Mỹ thì đề xuất liên hệ với các nhân vật dòng Sunni bảo thủ có ảnh hưởng đối với lực lượng nổi dậy như Harith al-Dhari, Chủ tịch Hiệp hội học giả Hồi giáo.

    Trong lúc này, một vài người Mỹ tỏ ra sẵn sàng hội thoại. Tại cuộc gặp với các thủ lĩnh bộ lạc dòng Sunni, Trung tá Rick Welch, cố vấn đặc vụ của tổng chỉ huy Sư đoàn kỵ binh số 1 tại Baghdad đã nói rõ rằng quân đội Mỹ sẵn sàng đàm phán với những nhân vật cứng rắn về những bất bình của họ và "cánh cửa sẽ không đóng lại trừ trường hợp một số kẻ trùm sỏ trong chính quyền cũ". Ông Welch cho hay ông chưa gặp tất cả các chỉ huy của lực lượng nổi dậy song đã gặp một vài trong số họ. Mặc dù không phải là nhà thương thuyết chính thức, Welch đã đóng vai trò như một kênh trung gian trong cuộc thương lượng giữa Mỹ và lực lượng nổi dậy.

    Họ thực sự muốn gì?

    Vấn đề quan trọng giờ đây là phe nổi dậy thực sự muốn gì? Những chỉ huy cao cấp của phiến quân và một số thương thuyết gia cho biết họ ủng hộ nền dân chủ "vô thần" tại Iraq song không hào hứng trước viễn cảnh chính phủ bị điều hành bởi "những kẻ lưu vong" từng chạy sang Iran và phương Tây thời kỳ Saddam. Lực lượng nổi dậy cũng tìm kiếm một thời gian biểu cho việc Mỹ rút quân - yêu cầu mà phía Mỹ luôn từ chối. Song đây đó đã xuất hiện những tin đồn rằng hai bên sẽ thoả hiệp. Các nhà thương lượng phiến quân đã ngỏ ý rằng họ sẽ chấp nhận một lực lượng gìn giữ hoà bình của LHQ khi quân đội Mỹ rút khỏi đây. Đại diện của lực lượng nổi dậy Abu Mohammed cho biết những người theo "chủ nghĩa dân tộc" thậm chí còn chịu đựng những căn cứ của Mỹ đóng trên đất Iraq.

    Có thể những đề xuất này nghe đầy hứa hẹn, song còn quá sớm để lạc quan. Chính sách can dự mới của Mỹ nhằm tạo ra một lỗ hổng giữa lực lượng nổi dậy theo chủ nghĩa dân tộc và những kẻ thánh chiến. Song Al-Zarqawi và đồng minh của y đã làm phe chủ nghĩa dân tộc im lặng bằng cách đe doạ sẽ giết họ nếu họ đàm phán.

    Chính sách can dự cũng có thể vấp phải một trở ngại khác là chính phủ mới tại Iraq. Lãnh đạo các đảng chính trị trong nước cho biết họ không muốn tiếp tục đối thoại với lực lượng nổi dậy. "Cử tri trao cho chúng ta quyền tấn công họ và không được phép đàm phán với những kẻ ấy", Humam Bakr Hammoudi, nhà chiến lược chính trị của đảng SCIRI. Các nhà thương thuyết Mỹ thì tin sớm muộn chính phủ mới sẽ nhận ra rằng một giải pháp chính trị sẽ làm khuất phục phong trào nổi dậy.

    • Huyền Trang(Tổng hợp)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Nói với kẻ thù

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nói với kẻ thù bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Noi voi ke thu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nói với kẻ thù ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tìm Hiểu của chuyên mục Thế Giới.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - THẾ GIỚI - TÌM HIỂU