Ngôi mộ ở Hoàng Hoa Cương

Thứ năm, 27 Tháng bảy 2006, 18:13 GMT+7
  • Tại Công viên Hoàng Hoa Cương nằm ở trung tâm thành phố Quảng Châu (Trung Quốc), có ngôi mộ của một người Việt. Tuy nằm cách Tổ quốc hàng nghìn km, ngôi mộ vẫn quanh năm hương khói nghi ngút, rực rỡ những bó hoa của du khách người Việt viếng thăm. Đó là ngôi mộ của Liệt sĩ Phạm Hồng Thái.

    Tháng 6 năm 2006, chúng tôi có may mắn được ghé thăm công viên Hoàng Hoa Cương (Quảng Châu, Trung Quốc). Đây là một công viên rất to đẹp nằm tại trung tâm thành phố, và trong khuôn viên có nhiều các tượng đài cùng các di sản văn hoá lịch sử khác. Nằm cách không xa mộ của 72 liệt sĩ cách mạng Trung Quốc là tượng đài liệt sĩ Phạm Hồng Thái. Khi chúng tôi đến, trên mộ có rất nhiều hương và hoa. Dưới bầu trời Quảng Châu xanh thắm, bên dòng Châu Giang, những nén hương Trung Quốc nhỏ nhắn màu đen, ngoằn nghèo khói lên thơm mùi đặc biệt.

    Khi về chúng tôi được biết qua ông Nguyệt, di hài của Phạm liệt sĩ khi mới hy sinh được mai táng ở chân núi Bạch Vân, do những chí sĩ yêu nước Quốc dân Đảng như Liêu Trọng Khải, Uông Tinh Vệ cảm động trước tấm lòng yêu nước của người anh hùng trẻ tuổi đã quyên góp được 3.000 đồng để xây mộ. Sau này Bác Hồ đưa về cải táng lại ở gần Hoàng Hoa Cương (trước cách mạng). Năm 1960, nhà nước Trung Quốc bốc mộ ông đưa về tập trung tại Công viên Hoàng Hoa Cương và mời gia đình của liệt sĩ sang dự lễ khánh thành tượng đài.

    Ngoi mo o Hoang Hoa Cuong

    Ông Phạm Minh Nguyệt.

    Trong ngôi nhà giản dị của ông Phạm Minh Nguyệt, con trai duy nhất của liệt sĩ Phạm Hồng Thái, còn lưu giữ không nhiều những kỷ vật về người cha của mình. Đó là một bức chân dung Phạm liệt sĩ, trông còn khá trẻ mặc comple đeo cravát được gửi từ Trung Quốc về. Ông Nguyệt cho biết: Một bức tượng bán thân của liệt sĩ do trường Trung học Phạm Hồng Thái (Hà Nội) gửi tặng gia đình làm kỷ niệm. Treo trang trọng trên tường là Bằng Tổ quốc ghi công được Thủ tướng Phạm Văn Đồng ký năm 1986.

    Phạm Hồng Thái tên thật là Phạm Thành Tích, sinh năm 1893 con thứ ba trong một gia đình nhà nho yêu nước ở làng Do Nha, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Ông nội và cha đều tham gia phong trào Văn thân kháng Pháp ở Hà Tĩnh nên sau đó bị an trí tại Cao Bằng. Do có những năm tháng thơ ấu sống ở Cao Bằng nên Phạm Hồng Thái rất giỏi tiếng Trung Quốc và đó cũng là tiền đề cho những hoạt động sau này của ông.

    Thời học sinh, Phạm Hồng Thái đã tham gia phong trào công nhân Bến Thuỷ ở Vinh và kết thân với nhiều nhà cách mạng đương thời.

    Ông Nguyệt cho biết: Một trong những người bạn thân thiết của cha ông lúc bấy giờ là Lê Hồng Phong. Ông kể: “Bố mẹ tôi lấy nhau là do ông Lê Hồng Phong mai mối. Các cụ đã có hẹn ước rằng sau này nếu Lê Hồng Phong có con gái thì hai gia đình sẽ làm thông gia. Nhưng lời hẹn đó đã không thành…”. Là người nhiệt thành yêu nước, Phạm Hồng Thái rời quê hương ra Bắc cùng một nhóm thanh niên có tâm huyết vượt biên qua Xiêm, rồi sau đó sang Quảng Châu (Trung Quốc) vào khoảng năm 1918. Tại đây, sau khi học tập chính trị, Phạm Hồng Thái hoạt động trong “Tâm tâm xã” cùng Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Phong, và Lê Hồng Sơn.

    Tháng 6 năm 1924, toàn quyền Pháp là Méclanh sang Nhật để liên kết với quân phiệt Nhật hòng chống lại phong trào cách mạng đang lên ở Việt Nam. Biết tin này, Phạm Hồng Thái đã tình nguyện xin được giao trách nhiệm xử tử tên cáo già thực dân Pháp khét tiếng quỷ quyệt. Hiện ông Nguyệt còn giữ được một bản Di thư Hán văn của Phạm Hồng Thái viết trước khi lên đường làm nhiệm vụ. Tài liệu mới tìm được này do một người giáo sư Trung Quốc cung cấp có đoạn viết: “Hồng Thái tôi vâng lệnh đoàn thể, hy sinh vì bốn mươi triệu đồng bào, chết không hề hối tiếc, những mong kêu cứu trên toàn thế giới để cho dân tộc Việt Nam được tồn tại trên trái đất này thì Hồng Thái tôi cũng yên lòng nơi chín suối”.


    Theo tài liệu cụ Phan Bội Châu cho biết thì, Phạm Hồng Thái theo Méclanh sang Nhật nhưng không thể ra tay được vì bọn mật thám quá đông. Cuối chuyến đi, toàn quyền Méclanh ghé vào Sa điện, Quảng Châu (Trung Quốc), và ngày 19/6/1924, hắn tổ chức một bữa tiệc linh đình tại khách sạn Victoria.

    Tối hôm đó, Phạm Hồng Thái cải trang thành một nhà báo để lọt vào hang ổ kẻ thù. Đúng 19h30", khi quan khách Pháp nâng cốc chúc tụng, trái tạc đạn đã bất ngờ bay ra… Toàn quyền Pháp Méclanh kịp chui xuống gầm bàn thoát chết...

    Ngoi mo o Hoang Hoa Cuong
    Mộ liệt sĩ Phạm Hồng Thái ở Hoa Cương

    “Tiếng bom Sa điện” năm 1924 không những làm run sợ bọn quan thầy thực dân Pháp mà còn gióng lên hồi chuông khích lệ, kêu gọi ý chí của những người con yêu nước tìm đường giải phóng dân tộc. Nhiều thanh niên ưu tú đã ra đi tiếp bước theo “tiếng bom Sa điện”. Sau này, mộ Phạm Hồng Thái được mai táng tại Hoàng Hoa Cương, bên cạnh bảy mươi hai ngôi mộ liệt sĩ của những chiến sĩ cách mạng Trung Quốc.

    Những ngày thơ ấu, ông Phạm Minh Nguyệt sống trong sự đùm bọc yêu thương của bà con cô bác ruột thịt và hàng xóm. Những năm ông học tiểu học thường phải đi trình diện vì trong lý lịch có một người cha dám chống lại “Mẫu quốc”. Có một điều ngẫu nhiên khá thú vị theo ông Nguyệt cho biết: Vào những năm 30-32, khi phong trào Xô viết nghệ tĩnh lên cao, do còn nhỏ tuổi lại là con độc nhất của liệt sĩ nên ông được họ hàng đưa ra Hà Nội trọ học với bà cô tại phố Emile Noly (tên một nhà văn Pháp có nhiều tác phẩm viết về thuộc địa). Phố này hiện nay ở gần nhà máy điện Yên Phụ. Sau ngày thủ đô giải phóng chính phố này được đổi tên mới là Phạm Hồng Thái để kỷ niệm người anh hùng trẻ tuổi đã hy sinh vì Tổ Quốc.

    Những năm sau này, bà cụ thân sinh ông Nguyệt (tức vợ Liệt sĩ Phạm Hồng Thái) ở vậy nuôi con cho đến cuối đời. Hoà bình lập lại, ông Phạm Minh Nguyệt là kỹ sư nông nghiệp và về hưu ở cương vị Vụ phó của Bộ Nông nghiệp. Năm nay ông Nguyệt đã 86 tuổi nhưng vẫn khoẻ mạnh minh mẫn, ông có bốn con và nhiều cháu chắt. Gia đình họ Phạm là một gia đình có truyền thống cách mạng và có nhiều người có đóng góp lớn như: giáo sư trung tướng Phạm Hồng Sơn, cố luật sư Phạm Thành Vinh (Phạm Hồng Lĩnh) nguyên chánh văn phòng Bộ quốc phòng…

    Nguyễn Thiên Việt

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Ngôi mộ ở Hoàng Hoa Cương

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ngôi mộ ở Hoàng Hoa Cương bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Ngoi mo o Hoang Hoa Cuong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ngôi mộ ở Hoàng Hoa Cương ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tìm Hiểu của chuyên mục Thế Giới.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - THẾ GIỚI - TÌM HIỂU