Lần theo dấu vết polonium-210

Thứ bảy, 02 Tháng mười hai 2006, 20:29 GMT+7
  • Lan theo dau vet polonium 210
    Chiếc máy bay của British Airways bị nghi nhiễm phóng xạ. Ảnh: AP
    Loại chất phóng xạ cực hiếm này được cho là đã gây ra cái chết của cựu điệp viên Nga Alexander Litvinenko. Đi sâu tìm hiểu vụ việc, các nhà điều tra Anh đã phát hiện những dấu vết đầy bí ẩn của polonium-210.

    Cái chết bí ẩn

    Bi kịch bắt đầu vào ngày 1/11 tại London, thủ đô nước Anh. Sau khi ăn tối với luật sư người Ý Mario Scaramella tại một nhà hàng Nhật Bản, Alexander Litvinenko ngã bệnh và nhập viện. Litvinenko trước đây từng làm việc trong Ủy ban An ninh quốc gia Liên Xô (KGB) và Cơ quan an ninh Liên bang Nga (FSB). Sau một số sự cố, ông ta đã rời Nga để đến sống lưu vong tại Anh. Trước khi nhập viện, Litvinenko từng nhiều lần tố cáo giới lãnh đạo Nga đã ra lệnh cho FSB ám hại mình. Khi phải vào bệnh viện, Litvinenko càng tố cáo dồn dập hơn. Ông ta thậm chí còn viết một lá thư để lại, trong đó đưa ra những lời cáo buộc thẳng thừng nhằm vào Tổng thống Nga Vladimir Putin và giới chức FSB.

    Sự việc càng trở nên xấu đi khi Litvinenko qua đời vào ngày 23/11 tại London. Sau đó, các nhà điều tra Anh đã vào cuộc và điều họ phát hiện đầu tiên là dấu vết của chất phóng xạ polonium-210 tại những nơi Litvinenko từng lui tới trước đây. Polonium-210 là một loại chất cực hiếm và cực độc. Cái chết của Litvinenko, vì thế, được các nhà điều tra cho là có liên quan tới chất phóng xạ này.

    Sau khi Litvinenko lên tiếng tố cáo rằng mình bị đầu độc, mắt xích đầu tiên mà người ta quan tâm là Scaramella. Vị luật sư người Ý đã gặp Litvinenko trong bữa ăn tối cuối cùng của nạn nhân trước khi phát bệnh. Mối nghi ngờ đối với Scaramella xuất phát từ nhiều nguyên do. Là một nhà tư vấn an ninh và là một luật sư, Scaramella từng quan hệ với nhiều người trong giới an ninh Ý. Ngay cả quốc tịch Ý của ông cũng gợi cho người ta liên hệ tới lời cáo buộc trước đây của Litvinenko.

    Lời cáo buộc

    Polonium-210 là một nguyên tố phóng xạ hiếm. Nhà bác học Marie Curie cùng chồng mình là Pierre Curie đã phát hiện ra chất này vào năm 1898. Polonium được đặt tên theo tên tổ quốc của Marie Curie (Ba Lan, tiếng La-tinh là Polinia). Polonium rất độc và rất dễ phát tán. Theo cựu Bộ trưởng Năng lượng hạt nhân Nga Yevgeny Adamov, không khó để có được polonium và loại chất này có mặt hầu như khắp nơi, thậm chí cả trong bánh mì nhưng với một lượng quá nhỏ nên không gây hại. (RIA Novosti)

    Để tìm hiểu nguyên nhân vụ việc, chúng ta cùng trở lại một chút về quá khứ. Litvinenko sinh năm 1962 và đến cuối những năm 80 của thế kỷ trước, ông ta là nhân viên của KGB. Sau khi Liên Xô tan rã, Litvinenko tham gia lực lượng chống khủng bố và tội phạm có tổ chức của FSB, cơ quan kế thừa KGB. Ở cương vị này, ông ta từng được tặng thưởng về thành tích xuất sắc trong các chiến dịch truy quét tội phạm. Khi sự nghiệp đang đi lên thì bất ngờ Litvinenko đổi hướng, quay lại chỉ trích đồng đội và thượng cấp tại FSB. Năm 1998, Litvinenko tiết lộ rằng ông từng được thượng cấp ra lệnh ám sát Boris Berezovsky, nhân vật giàu có một thời tại Nga nhưng sau đó phải sang Anh lưu vong do bị chính quyền Moscow truy nã. Từ đó, sự nghiệp của Litvinenko tại FSB coi như chấm dứt. Ông ta bị bắt hai lần rồi được trả tự do vì nhà chức trách không tìm được chứng cứ phạm tội.

    Vào năm 2000, trước khi bị bắt lần thứ ba, Litvinenko nhanh chân tẩu thoát qua Ukraine rồi sau đó tới Thổ Nhĩ Kỳ bằng hộ chiếu giả. Sau đó, ông ta cùng gia đình sang Anh tị nạn. Trong thời gian sống tại Anh, cựu điệp viên Litvinenko liên tục chỉ trích Chính phủ Nga. Ông ta nói rằng Tổng thống Nga Putin từng tham gia các băng đảng tội phạm khi còn là thành viên của FSB. Năm 2005, Litvinenko cáo buộc trên Báo Rzeczpospolita của Ba Lan rằng FSB đã hợp tác với mạng lưới khủng bố al-Qaeda. Litvinenko còn tố cáo với ông G.Batten - đại diện Anh tại Nghị viện châu Âu - rằng thủ lĩnh phe trung tả tại Ý là ông Romano Prodi (hiện là Thủ tướng Ý) từng cộng tác với KGB và FSB. Cụ thể, ông Prodi từng tham gia vào vụ ám sát hụt Giáo hoàng John Paul II hồi năm 1981 tại Thổ Nhĩ Kỳ, một sự kiện mà giới an ninh phương Tây cho rằng có sự tham gia của KGB. Những "nhân tố Ý" trong lời cáo buộc của Litvinenko khiến người ta dễ dàng liên tưởng tới Mario Scaramella, chuyên gia an ninh người Ý đã ăn "bữa tối định mệnh" với cựu điệp viên Nga. Trước khi chết, Litvinenko cũng nói rằng Scaramella từng cộng tác với FSB nên đám mây nghi ngờ càng lan tỏa.

    Dù đưa ra nhiều lời cáo buộc rất nặng nề và nhằm vào những cá nhân cũng như tổ chức rất cụ thể nhưng Litvinenko không hề dẫn ra được bằng chứng nào để chứng minh. Vì thế, trong quá khứ, những cáo buộc này chẳng khiến ai chú ý. Chỉ đến khi ông ta chết, Cơ quan điều tra Anh mới xem xét lại tất cả và họ đã đề nghị Chính phủ Nga hỗ trợ điều tra. Nhà chức trách Nga một mặt phủ nhận sự liên quan đến cái chết của Litvinenko, mặt khác cam kết sẵn sàng hợp tác. Lời cam kết được chính Tổng thống Vladimir Putin đưa ra.

    Nhân tố Scaramella

    Lan theo dau vet polonium 210

    A.Litvinenko trước và sau khi phát bệnh. Ảnh: Reuters


    Là người đã tiếp xúc với Litvinenko ngay trước khi cựu điệp viên ngã bệnh, Scaramella lập tức được chú ý như là một mắt xích có thể giúp làm sáng tỏ về cái chết của Litvinenko. Nội dung của cuộc gặp gỡ giữa Scaramella và Litvinenko vào ngày 1/11 tại nhà hàng thức ăn Nhật Bản đã được làm rõ. Theo đó, Scaramella đến đây để bàn về một bức thư điện tử mà ông ta vừa nhận được, trong đó có đề cập đến những thủ phạm đã giết Anna Politkovskaya. Bà Politkovskaya, một nhà báo và nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng tại Nga, bị ám sát vào ngày 7/10. Cái chết của bà làm nảy sinh nhiều mối nghi ngờ mà đến nay vẫn chưa được giải tỏa.

    Trong bức thư mà Scaramella nhận được, tên của chính ông ta và Litvinenko cũng được liệt ra như là những mục tiêu cần trừ khử. Một bức thư do các nhà hoạt động nhân quyền tại thành phố Yekaterinburg của Nga công bố hôm 1/12 còn tiết lộ một chuyện khác. Bức thư này được một cựu sĩ quan FSB tên là Mikhail Trepashkin viết vào ngày 23/11, ngày Litvinenko qua đời. Trong đó, Trepashkin kể "từng cảnh báo với Litvinenko rằng có một tổ chức đặc biệt đã được thành lập để giết chết ông ta". Lá thư này khiến người ta nhớ lại lời cáo buộc của Litvinenko trước đây, rằng FSB đã thành lập một tổ chức chuyên đi thủ tiêu các nhân vật chống đối. Tuy nhiên, đến nay thì Trepashkin, hiện đang ở tù tại Nga, vẫn chưa lên tiếng xác nhận bức thư trên là do mình viết. Giới chức Nga cũng chưa bình luận về vấn đề này.

    Dấu vết polonium-210

    Lan theo dau vet polonium 210

    Nhà phân tích an ninh M.Scaramella cũng bị nhiễm polonium-210. Ảnh: AP

    Trong khi người ta nghi ngờ rằng Scaramella có thể là thủ phạm đầu độc Litvinenko thì chuyện bất ngờ đã xảy ra. Hôm 1/12, các bác sĩ tại Bệnh viện Đại học London xác định trong cơ thể của Scaramella có một lượng polonium-210 đáng kể, dù không đến mức trầm trọng như Litvinenko. "Con tôi bị đầu độc", ông Amedeo, cha của Scaramella, thốt lên sau khi nhận được hung tin. Sau đó, các bác sĩ còn phát hiện Marina, vợ của Litvinenko, cũng có phản ứng dương tính với chất polonium-210. Đến đây thì đám mây bí ẩn đã trở nên dày đặc hơn bao giờ hết. Ban đầu là cái chết của Litvinenko với hàng tá lời cáo buộc và Scaramella bị nghi ngờ là thủ phạm. Giờ đến lượt vị luật sư người Ý và vợ của Litvinenko cũng "bị đầu độc".

    Rất nhiều giả thuyết được đặt ra, trong đó có khả năng chất phóng xạ đã "lây" từ Litvinenko sang những người mà ông ta từng tiếp xúc. Sau khi Litvinenko chết, các nhà điều tra Anh đã tìm thấy dấu vết polonium-210 tại hầu hết những nơi mà ông này từng lui tới, trong đó có văn phòng của cựu tài phiệt Boris Berezovsky, trụ sở của một số công ty và nhà hàng Nhật Bản nơi Scaramella cùng Litvinenko từng ăn tối. Người ta còn phát hiện chất phóng xạ trên hai máy bay của Hãng Bristish Airways. Hai máy bay này thường bay tuyến Moscow - London. Hiện nhà chức trách đang tìm cách liên lạc với 33.000 hành khách từng đi trên hai máy bay này trong vòng vài tuần qua để kiểm tra phóng xạ. Bởi polonium-210 rất dễ phát tán nên việc cảnh sát Anh tìm thấy loại chất này ở hầu hết những nơi Litvinenko từng đến là điều không khó hiểu. Điều khó hiểu là nguồn gốc chất phóng xạ này xuất phát từ đâu và ai là người đã phát tán bởi việc có được một lượng lớn polonium-210 như thế không hề đơn giản. Báo The Guardian của Anh nói rằng lượng polonium-210 trong người Litvinenko đủ để giết ông ta 100 lần và có giá tới 39,6 triệu USD.

    Do mức độ phức tạp của vấn đề, Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) hồi giữa tuần này đã ra tay hỗ trợ cảnh sát Anh để điều tra vụ việc. Tuy nhiên, dường như càng điều tra, người ta càng thấy vấn đề lan rộng ra và đám mây bí ẩn cũng từ đó dày đặc thêm. Trong khi chưa tìm ra một bằng chứng cụ thể nào để buộc tội một ai đó, cảnh sát Anh vẫn chưa khẳng định đây là một vụ giết người mà chỉ xếp cái chết của Litvinenko vào loại "đáng nghi ngờ". Họ cũng không loại trừ đây là hành động tự sát.

    Lan theo dau vet polonium 210

    Cảnh sát Anh gác bên ngoài nhà hàng nơi Litvinenko từng ăn tối trước khi nhập viện. Ảnh: AP

    Đỗ Hùng
    (BBC, MosNews, AP, Reuters)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Lần theo dấu vết polonium-210

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Lần theo dấu vết polonium-210 bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Lan theo dau vet polonium 210 ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Lần theo dấu vết polonium-210 ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Thế Giới của chuyên mục Thế Giới.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - THẾ GIỚI - TIN THẾ GIỚI