Gậy chiến binh đập lưng Pakistan

Thứ tư, 16 Tháng một 2008, 21:22 GMT+7
  • Cơ quan tình báo quân đội của Pakistan đã mất khả năng kiểm soát một số mạng lưới chiến binh Pakistan mà cơ quan này đã dung dưỡng kể từ những năm 1980 và giờ đang gánh chịu hậu quả thảm khốc của chính sách đó, hai cựu quan chức tình báo cấp cao cùng các quan chức gần với cơ quan này cho biết.

    Tướng Ashfaq Kayani, kế nhiệm ông Musharraf làm chỉ huy quân đội, và từng là giám đốc ISI từ 2004 tới 2007 (ảnh Reuters)
    Tướng Ashfaq Kayani (giữa) kế nhiệm ông Musharraf làm chỉ huy quân đội, và từng là giám đốc ISI từ 2004 tới 2007 (ảnh Reuters)

    Khi quân đội Pakistan ra tay trấn áp, các chiến binh này đã ngóc đầu chống lại những người bảo trợ trước đây của chúng. Liên kết với các nhóm cực đoan khác, chúng đã chống lại các lực lượng an ninh Pakistan và tiến hành một loạt các vụ tấn công liều chết trong năm nay - mức kỷ lục - trong đó có một số vụ đánh bom trực tiếp nhằm vào các đơn vị quân đội và tình báo, cũng như các chính trị gia tên tuổi, có lẽ là cựu Thủ tướng Benazir Bhutto . Một số kẻ còn thể hiện sự ủng hộ đối với cuộc chiến tranh toàn cầu của al-Qaeda

    Sức mạnh ngày càng tăng của các chiến binh này là mối đe dọa lớn đối với an ninh Pakistan cũng như các nỗ lực của Nato đẩy lùi Taliban ở Afghanistan. Các quan chức Mỹ đã bắt đầu tính tới chuyện tiến hành các chiến dịch quân sự bí mật và tinh vi hơn để truy quét các phần tử al-Qaeda ở những vùng biên giới vô trật tự của Pakistan với Afghanistan bởi họ lo ngại chính phủ Pakistan không thể làm gì lúc này.

    Những bí mật về cơ quan tình báo hàng đầu của quân đội Pakistan - Cơ quan tình báo liên ban (ISI) - được hé mở trong các cuộc phỏng vấn tháng trước với những cựu quan chức cấp cao biết về công việc bên trong ISI. Những tiết lộ đó khẳng định một số lo ngại đáng sợ nhất cũng như những nghi ngờ của Mỹ và phương Tây.

    Các cuộc phỏng vấn này mở ra một loạt những thông tin mà chắc chắn sẽ làm dư luận một lần nữa để mắt tới vai trò của ISI khi Pakistan chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử 18/2.

    Ngoài tầm kiểm soát

    Một cựu quan chức tình báo cấp cao Pakistan, cũng như những người biết rõ về cơ quan này, thừa nhận rằng ISI đã đi đầu trong nỗ lực thao túng cuộc bầu cử quốc gia năm 2002 tại Pakistan và đề nghị bỏ những lời cáo buộc tham nhũng đối với những ứng cử viên ủng hộ Tổng thống Musharraf. Gần đây, ông Musharraf đã ra lệnh cho ISI đảm bảo rằng các cuộc bầu cử sắp tới diễn ra công bằng và tự do, đồng thời phủ nhận ISI đang âm mưu sắp đặt kết quả bầu cử. Tuy nhiên, những tiết lộ về hành động gian lận trong quá khứ chắc chắn sẽ làm gia tăng những lo ngại của phe đối lập.

    Chưa hết, hai cựu quan chức tình báo cấp cao thừa nhận rằng sau vụ tấn công khủng bố 11/9/2001, khi Tổng thống Musharraf công khai liên minh với chính quyền Bush, ISI đã không thể kiểm soát các chiến binh mà cơ quan này từng dung dưỡng trong nhiều thập kỷ như một lực lượng gây áp lực đối với Ấn Độ và Afghanistan. Sau khi ISI dung túng những tư tưởng Hồi giáo cứng rắn, cơ quan này đã vật lộn để ngăn không cho tư tưởng này lan rộng.

    Một cựu quan chức tình báo cấp cao khác nói rằng hàng chục sĩ quan ISI, những người đã huấn luyện các chiến binh, đã cảm thông với phong trào của chúng và đã bị đuổi khỏi cơ quan này. Ba vụ thanh trừng đã diễn ra kể từ cuối những năm 1980, trong đó có vụ sa thải ba giám đốc ISI bị nghi ngờ ủng hộ các nhóm chiến binh

    Không một cựu quan chức tình báo nào trong số này muốn lộ tên khi nói về ISI - một cơ quan nổi tiếng về việc can thiệp vào hầu hết mọi mặt đời sống ở Pakistan. Tuy nhiên, hai cựu quan chức tình báo Mỹ đã nhất trí với hầu hết những thông tin mà các sĩ quan tình báo Pakistan nói về mối quan hệ giữa ISI và các nhóm chiến binh Pakistan. Các nguồn khác gần với ISI cũng khẳng định thông tin đó và thừa nhận rằng ISI đã ủng hộ các chiến binh ở Afghanistan và Kashmir mặc dù họ nói rằng họ đã nhận được lệnh làm điều đó từ các lãnh đạo chính trị.

    Giờ các cựu quan chức tình báo này dường như cảm thấy thoải mái hơn khi tiết lộ thông tin, trong bối cảnh ông Musharraf đã suy yếu sau 8 năm cầm quyền và một cuộc đấu tranh quyền lực đang diễn ra giữa ông và phe đối lập. Họ đã cảnh báo mối đe dọa từ các nhóm chiến binh này là mối đe dọa mà Pakistan không thể kiểm soát. ’’Chúng tôi không thể kiểm soát chúng. Chúng tôi đã huấn luyện chúng và nói với chúng rằng "Các bạn sẽ lên thiên đường’’", một quan chức cho biết.

    Trò chơi hai mặt

    Sau vụ 11/9/2001, chính quyền Bush đã ép ông Musharraf lựa chọn phe trong cuộc chiến chống chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo và từ bỏ sự ủng hộ bấy lâu của Pakistan đối với Taliban cũng như các chiến binh Hồi giáo khác.

    Trong những năm 1990, ISI đã ủng hộ các chiến binh này như một lực lượng ủy nhiệm để chiến đấu ở vùng Kashmir do Ấn Độ kiểm soát - vùng lãnh thổ biên giới mà Ấn Độ và Pakistan đều khẳng định chủ quyền - cũng như để giành ảnh hưởng kiểm soát ở nước láng giềng Afghanistan. Trong những năm 1980, Mỹ cũng đã ủng hộ các nhóm chiến binh, viện trợ hàng tỷ đôla cho các chiến binh Hồi giáo chống lại quân đội Liên Xô tại Afghanistan thông qua ISI, do đó gia tăng quy mô và sức mạnh của ISI.

    Ông Musharraf đã công khai nhất trí đảo ngược chính sách vào năm 2001 và đổi lại ông đã nhận được 10 tỷ USD viện trợ cho Pakistan kể từ đó tới nay. Trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 11/2007, ông đã lớn tiếng bảo vệ ISI, cơ quan mà theo các quan chức Mỹ đã nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của ông trong 8 năm qua trong khi ông vừa là tổng thống vừa là chỉ huy quân đội. Ông Musharraf đã bác bỏ sự chỉ trích về quan hệ của ISI với các nhóm chiến binh này.

    Ông còn viện dẫn cái chết của 1.000 binh sĩ và cảnh sát Pakistan trong các cuộc chiến với các nhóm chiến binh trong những năm gần đây - cũng như nhiều vụ mưu sát ông - là bằng chứng về sự nghiêm túc của Pakistan trong nỗ lực chống khủng bố. ’’Thật phi lý nếu các bạn nghĩ rằng tôi ủng hộ Taliban và al-Qaeda sau khi bị mưu sát ba, bốn hoặc năm lần và sự hy sinh của 1.000 binh sĩ và cảnh sát’’, ông Musharraf nói.

    Tuy nhiên, một số cựu quan chức tình báo Mỹ đã cho rằng ông Musharraf và ISI chưa bao giờ vứt bỏ hoàn toàn chính sách bảo trợ các chiến binh và tiếp tục ’’một cuộc chơi hai mặt’’. Họ nói rằng ông Musharraf đã hợp tác với các cơ quan tình báo Mỹ để truy quét các thành viên al-Qaeda người nước ngoài trong khi bao che cho các tư lệnh Taliban và các chiến binh chiến đấu ở Kashmir. Ngoài ra, các nhà phân tích cho rằng để khống chế các đảng đối lập lớn, ông Musharraf đã lôi kéo những người bảo thủ về tôn giáo. Thay vì tiến hành một chiến dịch trấn áp các chiến binh, ông chỉ làm nửa vời.

    ’’Tôi nghĩ rằng ông ấy sẽ đưa ra quyết định khi tới lúc phải làm vậy. Cho tới lúc đó, ông ấy sẽ không xa lánh bất kỳ bên nào’’, nhà phân tích quân sự hàng đầu của Pakistan, Hasan Askari Rizvi, nhận định.

    Phần lớn các quan chức phương Tây ở Pakistan, cũng như các quan chức Pakistan, trong đó có ông Musharraf, quả quyết rằng ISI có kỷ luật giống quân đội và không phải là một cơ quan hành động trái ngược với các chính sách của giới lãnh đạo. Một quan chức quân sự phương Tây ở Pakistan nói rằng nếu ISI đang bí mật trợ giúp Taliban, quyết định đó là của chính phủ Pakistan, không phải của cơ quan này.

    Các cựu quan chức tình báo Pakistan lại quả quyết rằng ông Musharraf đã ra lệnh trấn áp mọi nhóm chiến binh. Thế nhưng, lệnh này chưa bao giờ được thực hiện đến đầu đến đũa do sự phản đối trong chính phủ của ông cũng như trong ISI. Một số quan chức trong chính phủ và ISI nghĩ rằng nên để các chiến binh làm lực lượng dự phòng, như một sự đảm bảo cho ngày mà quân đội Mỹ và Nato rút khỏi vùng này và Pakistan một lần nữa có thể cần chúng làm đòn bẩy chống Ấn Độ.

    Một số bộ trưởng và quan chức cấp cao trong chính phủ Musharraf thông cảm với các chiến binh và bảo vệ chúng. Những quan chức khác thì lại muốn trấn áp từ từ, lo sợ phản ứng dữ dội của các chiến binh chống lại chính phủ.

    Khi nhà chức trách ra lệnh bắt giữ, cảnh sát đã từ chối thực hiện trong một số trường hợp cho tới khi nhận được lệnh bắt bằng văn bản. Họ tin các chiến binh vẫn được ISI bảo vệ như trong nhiều năm qua. Bên trong ISI cũng có sự chia rẽ. Một bộ phận của ISI truy bắt các chiến binh trong khi bộ phận khác tiếp tục hợp tác với chúng.


    Trong các cuộc trả lời phỏng vấn năm 2002, các chiến binh Kashmir ở Pakistan nói rằng chính phủ yêu cầu họ kiềm chế và chờ đợi. Tuy nhiên, khi quân đội Pakistan tăng cường các chiến dịch quân sự ở những vùng bộ tộc, cùng với các cuộc không kích của máy bay Mỹ, các nhóm chiến binh ở đó đã thổi phồng những thông tin về số trẻ em và phụ nữ thiệt mạng.

    Vụ tấn công liều chết đầu tiên vào một mục tiêu quân đội bên ngoài các khu vực bộ tộc diễn ra vài ngay sau khi quân đội Pakistan không kích một trường tôn giáo ở vùng bộ tộc Bajaur hồi tháng 10/2006, làm nhiều người thiệt mạng. Một bước ngoặt khác diễn ra hồi tháng 7/2007 khi quân đội Pakistan tấn công Thánh đường Đỏ tại Thủ đô Islamabad, nơi các chiến binh vũ trang cố thủ. Ngôi đền này cách trụ sở ISI chưa đầy 2km và bọn chúng yêu cầu áp đặt luật Hồi giáo chính thống. Các quan chức chính phủ cho biết hơn 100 người thiệt mạng trong vụ này trong khi các chiến binh quả quyết rằng số người chết lên tới hàng nghìn.

    Vài tuần sau, các chiến binh đã tiến hành cuộc tấn công trực tiếp đầu tiên vào các nhân viên ISI. Những kẻ đánh bom liều chết đã hai lần tấn công những chiếc xe buýt chở các nhân viên ISI, làm 18 người thiệt mạng vào ngày 4/9/2007 và 15 người nữa vào ngày 24/10/2007. Theo các nhà phân tích Pakistan, những cuộc tấn công này báo hiệu rằng các nhóm chiến binh nổi giận đã quay lưng chống lại những người bảo trợ bấy lâu nay của chúng.

    Chiến binh

    Chiến binh vũ trang ở Tây Bắc Pakistan
    Chiến binh vũ trang ở Tây Bắc Pakistan

    Một thủ lĩnh chiến binh, Maulana Masood Azhar, là ví dụ điển hình về cách các phần tử cực đoan từng được ISI huấn luyện đã thoát khỏi sự kiểm soát của cơ quan này, quay sang chống chính phủ và liên minh với các chiến binh khác để tạo dựng các mạng lưới chiến binh mới, hùng mạnh hơn.

    Trong năm 2000, Azhar nhận được sự trợ giúp từ ISI khi hắn thành lập Jaish-e-Muhammad, hay đội quân của Muhammad, một nhóm chiến binh Pakistan chống lực lượng Ấn Độ tại Kashmir, theo Robert Grenier, trưởng phòng CIA tại Islamabad từ 1999 tới 2002. ISI đã huấn luyện và phối hợp với những nhóm như vậy song cố gắng kiểm soát hoàn toàn các nhóm này.

    Musharraf đã cấm Jaish-e-Muhammad và tống giam Azhar sau khi các chiến binh tấn công tòa nhà quốc hội Ấn Độ tháng 12/2001. Các quan chức Ấn Độ đã cáo buộc nhóm này và một nhóm chiến binh Pakistan khác chủ mưu cuộc tấn công. Sau khi Ấn Độ huy động hàng trăm nghìn quân áp sát biên giới Pakistan, Musharraf đã phát biểu trên truyền hình hồi tháng 1/2002, thề sẽ trấn áp mọi chiến binh ở Pakistan.

    Hai tuần sau, một thành viên trong nhóm của Azhar, Ahmed Omar Sheikh sinh tại Anh, đã bắt cóc phóng viên Daniel Pearl của tờ Wall Street, người đã bị chặt đầu sau đó. Sheikh ra hàng ISI, cơ quan đã trợ giúp Jaish-e-Muhammad, và bị kết án tử hình do tội bắt cóc. Sau vụ giết hại Pearl, các quan chức Pakistan đã bắt giữ hơn 2.000 người trong một chiến dịch trấn áp các chiến binh. Tuy nhiên, trong vòng 1 năm, Azhar và gần 2.000 chiến binh bị bắt đã được phóng thích.

    ’’Tôi chưa bao giờ tin rằng mối quan hệ của chính phủ Pakistan với các nhóm này bị cắt đứt hoàn toàn’’, Grenier, giám đốc quản lý của công ty tư vấn rủi ro Kroll, cho biết. Ông nói rằng được Mỹ khuyến khích, Pakistan tập trung nguồn lực của họ vào việc bắt giữ các thành viên cấp cao al-Qaeda và họ đã thành công từ 2002 tới 2005. Từ đó, các vụ bắt giữ đã chậm lại khi al-Qaeda và các nhóm chiến binh khác cố thủ trong các khu vực bộ tộc.

    Được hỏi năm 2006 tại sao chính phủ Pakistan không chống lại tư lệnh hàng đầu của Taliban là Jalaluddin Haqqani, và con trai Sirajuddin của hắn, những kẻ đang ẩn trốn tại các khu vực bộ tộc và từ lâu đã có mối liên hệ với al-Qaeda, một quan chức cấp cao ISI nói rằng đó là bởi Pakistan cần giữ lại một số tài sản riêng.

    Theo các nhà phân tích Mỹ và Pakistan, chính sách đó ám ảnh Musharraf và Mỹ. Ngày nay, các khu vực bộ tộc của Pakistan là nơi ẩn náu của các chiến binh al-Qaeda, các chiến binh Uzbekistan, Taliban, các phần tử cực đoan Pakistan do ISI huấn luyện, những người thiểu số bất mãn và những tân binh. Các nhóm này đã tiến hành các vụ đánh bom liều chết ở mức kỷ lục tại Pakistan và Afghanistan trong năm 2007 và có liên quan tới ba âm mưu khủng bố lớn tại Anh và Đức kể từ năm 2005.

    Sự hợp tác chống lại các hoạt động của Taliban tại Afghanistan đã được cải thiện kể từ năm 2006 tới nay và ba thủ lĩnh Taliban đã bị bắt. Tuy nhiên, người ta vẫn nghi ngờ về các ý định của chính phủ Pakistan. Các quan chức ISI tiếp tục gặp gỡ các thành viên cấp cao của Taliban tại các tỉnh biên giới, theo một nhà ngoại giao phương Tây. Ông nói rằng có những nhóm mà ISI biết là cơ quan này đã mất khả năng kiểm soát song chính phủ chỉ chống lại những nhóm chiến binh đã tấn công nhà nước Pakistan. ’’Dường như rất khó để loại bỏ các nhóm chiến binh’’, ông nói.

    Mớ bòng bong

    Các quan chức phương Tây nói rằng trước khi ông Musharraf từ chức chỉ huy quân đội tháng 12/2007, ông đã bổ nhiệm một người trung thành điều hành ISI và dường như quyết tâm duy trì quyền kiểm soát cơ quan này ngay cả khi ông trở thành một tổng thống dân sự. Ông Musharraf sẽ duy trì quyền kiểm soát đối với ISI chừng nào quyền lợi của ông còn trùng khớp với quyền lợi của chỉ huy quân đội mới, Tướng Ashfaq Parvez Kayani - một người ôn hòa, thân Mỹ, đứng đầu ISI từ 2004 tới 2007 và trung thành với ông Musharraf tới mức độ nào đó.

    Trong khi đó, một thủ tướng dân sự mới, người sẽ lên nắm quyền sau cuộc tổng tuyển cử tháng 2 tới chắc sẽ có ít quyền kiểm soát đối với ISI. Các đảng đối lập đã cáo buộc ISI can thiệp vào cuộc bầu cử tháng tới. Một nhà ngoại giao phương Tây đã gọi ISI là ’’chiếc bao tải bẩn thỉu đầy mánh lới của quân đội Pakistan’’.

    Kể từ khi bà Bhutto bị ám sát, các đảng viên trong đảng của bà đã cáo buộc các quan chức chính phủ, kể các cựu điệp viên ISI, dính líu tới vụ ám sát này hoặc biết về âm mưu ám sát mà không thông báo cho bà Bhutto. Trong một cuộc thăm dò gần đây, gần 50% dân số Pakistan nói rằng họ nghi ngờ các cơ quan chính phủ hoặc các chính trị gia thân chính phủ ám sát bà Bhutto. Các nhà phân tích cho rằng những nghi ngờ như vậy bắt nguồn từ sự can thiệp vào bầu cử và chính trị của ISI trong hàng chục năm qua, cũng như hành động đe dọa, theo dõi các nhà báo, các học giả và các nhà hoạt động nhân quyền. Tất cả những hoạt động này đã được các cựu quan chức tình báo thừa nhận.

    Các chuyên gia Pakistan và Mỹ cho rằng sự ngờ vực đó đồng nghĩa với nhu cầu cần cải tổ khẩn cấp một cơ quan tình báo mạnh mà các chỉ huy quân đội Pakistan đã sử dụng trong hàng chục năm qua để trấn áp các đối thủ chính trị, thao túng các cuộc bầu cử và trợ giúp các nhóm chiến binh. ’’Pakistan chắc chắn sẽ tốt hơn nếu ISI không bao giờ được sử dụng cho những mục đích chính trị trong nước’’, Grenier, cựu trưởng phòng CIA tại Islamabad nói.

    Các nhà phân tích Pakistan và các nhà ngoại giao phương Tây cho rằng Pakistan sẽ vẫn còn bất ổn chừng nào ISI vẫn còn mạnh và thiếu trách nhiệm. Các lãnh đạo dân sự, kể cả bà Bhutto, không thể cưỡng lại việc sử dụng ISI để phục vụ cho các mục đích chính trị của họ, song họ cũng không thể kiểm soát ISI. Và quân đội tiếp tục dựa vào ISI để thực hiện các mục đích đối ngoại, đặc biệt là chống Ấn Độ ở Kashmir và tìm kiếm ảnh hưởng ở Afghanistan.

    "Câu hỏi là làm thế nào để thay đổi tình trạng này? Xúc tu của họ ở khắp nơi’’, một nhà ngoại giao phương Tây đặt câu hỏi.

    • Minh Sơn (theo IHT)
    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Gậy chiến binh đập lưng Pakistan

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Gậy chiến binh đập lưng Pakistan bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Gay chien binh dap lung Pakistan ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Gậy chiến binh đập lưng Pakistan ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Thế Giới của chuyên mục Thế Giới.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - THẾ GIỚI - TIN THẾ GIỚI