Đằng sau lời yêu cầu Mỹ rút căn cứ khỏi Uzbekistan

Thứ năm, 04 Tháng tám 2005, 16:20 GMT+7
  • Quyết định yêu cầu Mỹ rút các căn cứ quân sự khỏi Uzbekistan chứng tỏ một điều: cuộc chơi nhằm giành giật quyền kiểm soát Trung Á vẫn tiếp diễn sau nhiều thế kỷ.
    Dang sau loi yeu cau My rut can cu khoi Uzbekistan
    Căn cứ không quân của Mỹ tại Uzbekistan.

    Mỹ đã thay chân Anh sau khi nước này để mất tham vọng thống trị và khi những nước mới chỉ xuất hiện trên bản đồ thế giới trong thế kỷ 20 trở thành thành viên độc lập trong cuộc chơi này.

    Loạt sự kiện gần đây trong khu vực Trung Á, từ hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tại Astana, chuyến công du của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld và việc Uzbekistan yêu cầu Mỹ rút các căn cứ quân sự khỏi lãnh thổ nước này trong vòng 6 tháng đã đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc chơi nơi mà mỗi bên tham gia đều có lợi ích riêng.

    Mỹ muốn tiếp tục duy trì sự hiện diện quân sự và chính trị trong khu vực sau khi đã ổn định tình hình Afghanistan. Lý do trước tiên là chế độ của Tổng thống Hamid Karzai sẽ khó có thể được củng cố bởi cuộc bầu cử nghị viện vào mùa thu tới trong khi Mỹ muốn có cơ sở hạ tầng về giao thông để chuyển quân tới Afghanistan. Một lý do khác là Mỹ mong muốn tăng cường vị thế của mình tại khu vực, đẩy lùi Nga - nước vốn có ảnh hưởng truyền thống ở đây và Trung Quốc - nước đang có nhiều lợi ích tại Trung Á.

    Trong chuyến công du mới đây, mục đích của ông Rumsfeld là trình bày rõ lập trường của Washington tại Kyrgyzstan và nếu có thể ở cả Uzbekistan sau khi SCO đề xuất Mỹ nên ra hạn chót cho việc rút căn cứ quân sự khỏi khu vực.

    Tại Kyrgyzstan, ông chủ Lầu Năm Góc nhận được lời đảm bảo rằng Mỹ sẽ tiếp tục hiện diện. Nhưng tại Uzbekistan, Rumsfeld đã gặp khó khăn do Washington muốn gây sức ép đối với Tổng thống Islam Karimov về vấn đề dân chủ. Vì lẽ đó, Karimov đã đưa ra quyết định đòi Mỹ phải rút căn cứ càng sớm càng tốt.

    Giới quan sát cho rằng Mỹ sẽ phải chuyển sự chú ý tới căn cứ ở Kyrgyzstan vì các máy bay từ đây tới Afghanistan sẽ phải tiếp nhiên liệu trên không. Vì lý do này, người Mỹ có thể sẽ tìm cách tạo thêm một căn cứ nữa ở một nước CH thuộc Xô viết cũ, có thể tại Azerbaijan với điều kiện sẽ đảm bảo an ninh cho đường ống dẫn dầu Baku-Ceyhan.

    Trong cuộc chơi lớn này, Nga đang có vai trò riêng. Nga không muốn công khai "gây xích mích" với Mỹ bằng cách buộc Mỹ rút căn cứ khỏi Trung Á vì điều này có thể khiến Nga lãnh những lời cáo buộc phá hoại liên minh chống khủng bố. Mục tiêu của Điện Kremlin là đảm bảo các căn cứ của Mỹ sẽ được rút sau khi chiến dịch tại Afghanistan kết thúc.


    Lập trường này phù hợp với ý kiến được trình bày ở hội nghị Astana. Việc duy trì căn cứ của Mỹ tại Kyrgyzstan không đi ngược lại lợi ích lâu dài của Nga trong khuôn khổ chiến lược SCO. Ngoài ra, bản thân Nga cũng muốn duy trì sự hiện diện về quân sự tại Kyrgyzstan và Tajikistan.

    Dang sau loi yeu cau My rut can cu khoi Uzbekistan

    Quyết định đòi Mỹ rút căn cứ của Uzbekistan có nghĩa Tashkent đang hành động vì lợi ích của chính mình song cũng muốn công khai chứng tỏ dấu hiệu ủng hộ Nga. Nó phù hợp với lập trường của Moscow mặc dù điện Kremlin không hề khuyến khích Karimov đưa ra quyết định cứng rắn này.

    Trước chuyến thăm của ông Rumsfeld, Mỹ đã dịu giọng đối với Karimov. Tuy nhiên, điều đó không thay đổi lập trường của Tashkent. Nhà lãnh đạo của Uzbekistan hiểu rõ Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép với ông về dân chủ.

    Còn về phần Kyrgyzstan, giới lãnh đạo mới ở nước này đang cố gắng cân bằng quan hệ với Moscow và Washington. Mỹ có dự định sẽ cho Kyrgyzstan vay 200 triệu USD không lấy lãi, một khoản tiền lớn chiếm tới 60% ngân sách của nước CH này để đổi lại Mỹ được duy trì căn cứ.

    Tajikistan thì rõ ràng đứng về phía Nga. Còn Trung Quốc thì chia sẻ quan điểm chung với Moscow đối với các vấn đề khu vực.

    Xem ra, trò chơi lớn ở Trung Á hứa hẹn một cuộc cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ mà kết quả đạt được sẽ hiếm khi được công khai. Và Mỹ sẽ phải cố gắng rất nhiều để tiếp tục có mặt tại Kyrgyzstan sau khi hoàn thành sứ mệnh tại Afghanistan.

    • Huyền Trang(Tổng hợp)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Đằng sau lời yêu cầu Mỹ rút căn cứ khỏi Uzbekistan

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đằng sau lời yêu cầu Mỹ rút căn cứ khỏi Uzbekistan bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Dang sau loi yeu cau My rut can cu khoi Uzbekistan ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đằng sau lời yêu cầu Mỹ rút căn cứ khỏi Uzbekistan ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tìm Hiểu của chuyên mục Thế Giới.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - THẾ GIỚI - TÌM HIỂU