Chuyện những đôi đũa gỗ ở Trung Quốc

Thứ sáu, 31 Tháng ba 2006, 08:08 GMT+7
  • Mỗi năm, thói quen sử dụng đũa dùng 1 lần ở Trung Quốc làm tiêu tốn tới 25 triệu cây rừng. Giờ đây, khi diện tích rừng nơi đây ngày càng thu nhỏ, người dân Trung Quốc bị buộc phải giảm bớt thói quen ăn uống "lãng phí" vốn có này.

    Vị khách lực lưỡng trong quán bánh bao nhìn chăm chú vào tờ Tin tức Bắc Kinh, tay xé một gói giấy và rút ra đôi đũa gỗ. Trong một cảnh tượng quen thuộc vẫn diễn ra hàng triệu lần mỗi ngày ở khắp đất nước Trung Quốc, ông ta tách đôi đũa tre ra làm hai, dùng nó để gắp một miếng thịt đang bốc khói nghi ngút bỏ vào miệng.

    Khi ăn xong, người bồi bàn đến gần để dọn thức ăn thừa và đôi đũa bỏ vào một bịch nilon đen. Bịch nilon này sau đó được mang ra phía sau nhà hàng, xếp cùng với hàng chục bịch khác chứa những vật tương tự bên trong.

    Chuyen nhung doi dua go o Trung Quoc
    Những đôi đũa gỗ sử dụng 1 lần như thế này đã trở thành vật dụng tiện lợi, sẵn có tại Trung Quốc.

    Quả thật, đũa dùng một lần ở Trung Quốc rất tiện lợi, vệ sinh và sẵn có. Cũng vì sẵn có, nên chúng đang được sử dụng phí phạm một cách đáng kinh ngạc. Các chuyên gia môi trường cho biết tình trạng này cũng đang diễn ra đối với túi nilon xách tay hay vỏ đựng đĩa CD...

    ***

    Mỗi năm 25 triệu cây rừng bị chặt...vì đũa?!

    Một vài thông tin về đũa

    + Đũa ra đời từ hơn 5.000 trước tại Trung Quốc

    + Một số loại đũa xuất hiện sớm nhất được làm từ một mẩu tre và chắp lại với nhau ở một đầu giống như cái nhíp. Nhưng đến thế kỷ thứ 10, đũa được làm thành đôi tách rời.

    + Các bậc đế vương thích sử dụng đũa bạc vì họ tin rằng cây đũa sẽ chuyển màu đen nếu thức ăn có chất độc. Nhưng về sau khoa học chứng minh rằng suy nghĩ này là sai.

    + Theo quan điểm mê tín dị đoan, làm rơi đũa báo hiệu điềm xấu tới và cắm đũa vào bát cơm là cực kỳ không may.

    + Người xưa nói rằng dùng đũa sẽ giúp tăng cường trí nhớ, làm con người trở nên khéo tay hơn và thậm chí giúp con người trở thành hoạ sĩ giỏi.

    Theo ước tính, mỗi năm, người dân Trung Quốc sử dụng tới 45 triệu đôi đũa dùng 1 lần, tương đương với 1,7 triệu m khối ván cây, hay tương đương với 25 triệu cây to. Điều này đồng nghĩa với việc những khu rừng ở nước này đang bị cạn kiệt nghiêm trọng.

    Trung Quốc hiện là nước sản xuất đũa dùng 1 lần lớn nhất trên thế giới, với tổng cộng hơn 300 nhà máy và khoảng 60.000 nhân công. Từ đầu thập niên trở lại đây, nước này đã xuất khẩu gần 165.000 tấn đũa, trong đó 15 triệu đôi vẫn xuất hiện trong các bàn ăn tối tại Nhật Bản và Hàn Quốc. Nhiều chuyên gia môi trường cảnh báo rằng nếu Trung Quốc tiếp tục sử dụng ván gỗ với mức độ hiện nay, diện tích rừng còn lại của nước này sẽ biến mất trong vòng khoảng 10 năm nữa.

    Theo thống kê của Ngân hàng Thế giới, trong số 20 thành phố ô nhiễm nhất trên thế giới, Trung Quốc chiếm 16. Mỗi năm, ở nước này có hơn 400.000 người chết sớm vì các bệnh liên quan tới ô nhiễm môi trường.

    Cùng với tình trạng thoái hoá rừng, khoảng 1/3 diện tích đất Trung Quốc đang trực tiếp chịu đựng những trận mưa axits và khoảng 70% sông hồ của nước này đang trong tình trạng ô nhiễm.

    "Chúng tôi đang đánh mất các nguồn tài nguyên rừng ở mức độ đáng báo động vì phát triển kinh tế. Chúng tôi không thể buộc người dân thay thế đồ gỗ bằng đồ thép và chuyển sang đọc báo điện tử. Song chúng tôi có thể ban hành một đạo luật buộc người ta phải trả tiền vì sử dụng đũa tạm thời. Hoặc chúng ta có thể chuyển sang dùng đũa thép, đũa nhựa, đũa nhôm...", Yang Dabin, phát ngôn viên tổ chức Những người bạn của Thiên nhiên nói.

    Đặc biệt, các thảm hoạ môi trường gần đây, tiêu biểu là vụ nước sông Tùng Hoa bị nhiễm độc đoạn gần thành phố Cáp Nhĩ Tân, phía tây bắc Trung Quốc càng tạo thêm áp lực phải giải quyết những vấn đề môi trường ở nước này. Trong giới lãnh đạo Trung Quốc hiện có một cảm giác rằng "đánh thuế xanh" có thể giúp họ chống tình trạng phá hoại môi trường và rằng tăng trưởng GDP không phải là tiêu chuẩn duy nhất để đánh giá thành công.

    Từ chỗ đánh vào kinh tế....

    Xuất phát từ lo ngại này, Trung Quốc bắt đầu tiến hành một chiến dịch ngăn chặn sử dụng đũa dùng 1 lần. Đây là hành động chứng tỏ nỗ lực của nước này trong việc ngăn chặn tình trạng thoái hoá rưùng và bảo vệ môi trường. Trong một động thái khá bất ngờ, mới đây, chính phủ Trung Quốc đã ban hành đạo luật đánh thuế đối với mặt hàng đũa dùng một lần này. Đạo luật bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/4.

    Thuế đánh vào đũa là một phần của bộ luật thuế môi trường mới được quy định trong kế hoạch 5 năm của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Cũng theo bộ luật này, chủ sở hữu xe 4 bánh sẽ phải trả thêm tiền và những nhà sử dụng gỗ lát nền sẽ bị đánh thuế.

    "Đó là một bài toán cơ bản. Nếu mỗi người dân Trung Quốc dùng 2 đôi đũa gỗ mỗi ngày, sẽ có bao nhiêu cây rừng bị đốn? Và một số lượng lớn còn được chuyển ra nước ngoài", ông Yang phát biểu.


    Chuyen nhung doi dua go o Trung Quoc
    Mỗi ngày ở Trung Quốc, có hàng triệu đôi đũa như thế này được sử dụng.

    Ông Yang là một người ủng hộ tích cực chính sách thuế mới, song vẫn thận trọng chờ đợi xem nó sẽ được thực thi ra sao. Ông cũng nhắc tới thành công của các nước châu Âu, như Đan Mạch trong việc giảm số lượng túi mua hàng nilon khi áp dụng thuế đối với sản phẩm này.

    "Mọi người đều biết rằng sử dụng túi nilon rất có hại cho môi trường, nhưng nó lại rất tiện lợi vì thế họ vẫn cứ thoải mái dùng cho tới khi chính phủ đánh thuế. Tôi nghĩ rằng chúng tôi, những người dân Trung Quốc thường khá thực tế về điểm này", ông Yang nói.

    Hiện, có tới hàng trăm công ty trên khắp Trung Quốc sản xuất đũa gỗ. Công ty Eisho ở Quý Lâm cho biết họ có thể xuất khẩu 1 triệu chiếc đũa mỗi ngày. Qingyuan Kangxin, một nhà sản xuất đũa dùng một lần quy mô nhỏ ở tỉnh Quảng Đông cho hay chính sách thuế mới hiển nhiên sẽ ảnh hưởng tới các kế hoạch sản xuất của nhà máy. Họ có thể phải xem xét lại việc cắt giảm sản lượng, nhất là lượng hàng cho xuất khẩu.

    ...đến giáo dục thói quen

    Bên cạnh chính sách đánh thuế, Trung Quốc cũng đang nỗ lực thuyết phục người dân sử dụng đũa nhựa hoặc đũa kim loại thay vì loại đũa gỗ chỉ xài một lần vì môi trường ở đây đang xuống cấp nhanh chóng.

    Hiện nước này đang triển khai một chiến dịch khuyến khích học sinh tại các trường hành động, kêu gọi cấm sử dụng đũa dùng 1 lần. Những túi đũa có thể tái sử dụng là thứ bắt buộc phải mang đối với những ai thích gia nhập nhóm các nhà hoạt động bảo vệ môi trường.

    Trong vài năm qua, hàng nghìn nhà hàng tại Trung Quốc đã bắt đầu rửa và tái sử dụng đũa. Trường ĐH Thanh Hoa đang đi đầu trong việc dùng đũa có thể tái sử dụng trong căng tin nhà trường trước sức ép của sinh viên. Lúc đầu, trường dùng thìa để thay thế đũa, song thìa không được ưa thích vì rất khó dùng - ví dụ như món phở không thể ăn bằng thìa. Thêm nữa, sinh viên đôi khi bị rách miệng vì những chiếc thìa quá mỏng.

    Hành trình những chiếc đũa châu Á

    Vậy bằng cách nào đũa trở thành nhân tố nguy hiểm đối với môi trường ở đất nước hiện được coi là một trong những nơi ô nhiễm nhất trên thế giới?

    Trong tiếng Trung, đũa được gọi là "kuaizi", lược dịch là "vật nhỏ nhanh" trong đó "chop" được giản hoá là "kuai" - nghĩa là nhanh. Chúng đã chiếm một vị trí trọng yếu trong nền văn hoá và lịch sử Trung Quốc.

    Nhà triết học Khổng Tử, người có công truyền bá đũa gỗ từng nói: "Người đàn ông chính trực và đáng kính luôn tránh xa lò mổ và gian bếp. Người đó cũng không cho phép để dao trên bàn mình".

    Sử sách nói rằng đũa ra đời từ cách đây hơn 5.000 năm ở Trung Quốc. Từ vật liệu ban đầu là tre gỗ, đũa đã thay đổi về hình dáng, kích cỡ, và chất liệu. Dần dần, bên cạnh những đôi đũa gỗ, đã xuất hiện những đôi đũa được làm bằng vàng, ngọc bích và khắc hình hoa văn lên trên trong khi ở châu Âu, người dân vẫn dùng tay bốc thức ăn. Thức ăn được cắt thành miếng nhỏ trước khi bỏ vào hũ để tiết kiệm nhiên liệu. Cành cây được dùng để xúc thức ăn từ trong hũ ra.

    Chuyen nhung doi dua go o Trung Quoc
    Trong một nhà hàng ở Bắc Kinh.

    Cũng như sự bùng nổ của nhiều loại sản phẩm khác ở Trung Quốc, đũa dùng một lần xuất hiện ồ ạt nhờ vào thành công của nền kinh tế mở. Cải tổ thị trường đem lại thành công về kinh tế, từ đó kéo theo thu nhập của người dân tăng thêm. Họ ngày càng có nhiều cơ hội thưởng thức các món ăn và ăn ở các nhà hàng. Xuất phát từ thực tế này, nhu cầu sử dụng đũa dùng 1 lần ngày càng tăng.

    Thông thường, đũa được làm bằng tre, loại cây mọc nhiều ở châu Á và đặc biệt chịu nhiệt, dễ nứt. Từ giữa thập niên 1980, Trung Quốc bắt đầu sử dụng loại đũa dùng 1 lần được làm từ cây bulô hay gỗ dương.

    Chính phủ Trung Quốc khuyến khích sử dụng loại gỗ này vì chúng giúp ngăn chặn lây lan dịch bệnh và cải thiện vệ sinh công cộng. Khi đại sịch Sars xảy ra năm 2003, người ta bắt đầu sử dụng gỗ hồng để làm đũa vì cho rằng đó là sự lựa chọn vệ sinh.

    • Tân Huyền(Tổng hợp)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Chuyện những đôi đũa gỗ ở Trung Quốc

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chuyện những đôi đũa gỗ ở Trung Quốc bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Chuyen nhung doi dua go o Trung Quoc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chuyện những đôi đũa gỗ ở Trung Quốc ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Đó Đây của chuyên mục Thế Giới.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - THẾ GIỚI - ĐÓ ĐÂY