Từ dịch tiêu chảy cấp: Cần phân định rõ nguy cơ và nguyên nhân gây bệnh

Thứ bảy, 24 Tháng mười một 2007, 17:42 GMT+7
  • Tu dich tieu chay cap Can phan dinh ro nguy co va nguyen nhan gay benh
    Ăn uống mất vệ sinh là một trong những nguy cơ nhiễm bệnh tả - Ảnh: Đ.N.T
    Trong đợt dịch tiêu chảy cấp tính do vi khuẩn tả vừa qua, có cách hiểu chưa chính xác về "nguy cơ" và "nguyên nhân" gây bệnh. Trong đợt dịch tiêu chảy cấp tính do vi khuẩn tả vừa qua, có cách hiểu chưa chính xác về "nguy cơ" và "nguyên nhân" gây bệnh.

    Nguyên nhân

    Theo báo cáo của Bộ Y tế: "Tính từ ngày 23.10 đến ngày 12.11, đã ghi nhận 1.661 trường hợp tiêu chảy cấp tại một số tỉnh thành phía Bắc, không có ca tử vong. Trong đó có 204 trường hợp dương tính với phẩy khuẩn tả; nguyên nhân chủ yếu do nguồn thực phẩm bị nhiễm khuẩn, ăn uống mất vệ sinh".

    Trong y khoa, đặc biệt là trong y học cộng đồng, việc phân định rõ ràng nguyên nhân và nguy cơ gây bệnh là điều cần thiết, vì nó ảnh hưởng đến những quyết định can thiệp y tế. Nếu không nắm vững, không những dẫn đến việc can thiệp không đem lại hiệu quả, mà còn gây ra những tác hại lớn cho cộng đồng.

    Về nguyên nhân, khi nói đến nguyên nhân là nói đến một quan hệ nhân-quả. Trong bệnh lý, khi nói đến nguyên nhân tức là nói đến cái căn nguyên, gốc rễ của bệnh. Đối với bệnh nhiễm trùng, mối quan hệ nhân quả là một ví dụ điển hình. Thí dụ chúng ta nói "bệnh tả" tức là nói đến bệnh lý do vi trùng tả gây ra.

    Nguy cơ

    Yếu tố nguy cơ khác với nguyên nhân. Đối với một bệnh lý có thể không tìm thấy nguyên nhân, nhưng có các yếu tố nguy cơ được nghi ngờ. Thí dụ nói "tiêu chảy cấp tính", lúc đó ta phải sử dụng triệu chứng là tiêu chảy để mô tả tình trạng bệnh, nhưng chúng ta chưa biết được nguyên nhân gây tiêu chảy là do đâu. Nguyên nhân có thể chỉ có một, nhưng nguy cơ thì có thể có nhiều, như ở bệnh tiêu chảy cấp có nhiều nguy cơ mắc bệnh, chẳng hạn: ăn đồ ăn tươi sống như hải sản, rau tươi bị nhiễm vi trùng tả; tắm sông; tụ tập ăn uống trong mùa dịch... Khác với nguyên nhân, không bao giờ loại trừ được 100% nguy cơ mắc bệnh, mà chỉ làm giảm nguy cơ mắc bệnh ở một mức độ nào đó mà thôi.

    Trong nguy cơ còn có nguy cơ có thể can thiệp, loại bỏ được nhưng có nguy cơ không loại bỏ được. Như trong bệnh tả, những người có nhóm máu O, hoặc người có lượng acid trong dịch dạ dày kém (không đủ độ acid) sẽ có nguy cơ mắc bệnh tả cao hơn những người khác. Các yếu tố nguy cơ này giúp cho ta có thể nhận dạng được người này có nguy cơ cao, dễ nhiễm bệnh hơn người khác. Ăn thức ăn không nấu chín là nguy cơ dễ mắc bệnh tả, vì vi trùng tả nhiễm vào đó có thể qua nguồn nước, hoặc qua tay người bị nhiễm, hay qua ruồi bọ. Nguy cơ này chúng ta có thể can thiệp được, hay làm giảm bằng cách ăn thức ăn nấu chín còn nóng trong mùa có dịch.


    Có nguy cơ chính, nguy cơ phụ, nguy cơ bao hàm và nguy cơ tương đồng. Do đó, việc tác động vào nhóm nguy cơ có thể can thiệp được, có thể làm giảm mức độ mắc bệnh, hay độ trầm trọng của bệnh tùy thuộc vào bản thân của nguy cơ đó. Trong bệnh tả, vấn đề lây nhiễm giữa người này sang người khác thông qua con đường chất thải của bệnh nhân vào nguồn nước. Như vậy vi trùng tả là nguyên nhân, nhưng phân và nước vừa là phương tiện trung gian lan truyền bệnh và cũng là hai nguy cơ chủ yếu nhất của việc lan truyền bệnh tả.

    Mắm tôm, cũng như mọi thức ăn tươi sống chưa được nấu chín khác đều có nguy cơ lây nhiễm nguồn vi trùng tả như nhau. Ăn chín, uống sôi sẽ giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh do thức ăn tươi sống.

    Nói tóm lại, không chỉ riêng tiêu chảy cấp do tả, mà mọi bệnh lý, nhất là những bệnh lý có tính chất cộng đồng và xã hội, việc phân định rõ nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ là rất quan trọng, nó có tính chất quyết định đến sự thành bại trong việc phòng chống và kiểm soát bệnh tật cho người dân trong cộng đồng.

    Tại buổi truyền thông "Phòng bệnh tiêu chảy cấp và bệnh tả" hôm 16.11 diễn ra tại Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe (TP.HCM), phía Trung tâm Y tế dự phòng (TP.HCM) phân biệt tiêu chảy và tả như sau:
    1. Tiêu chảy:
    Đi tiêu từ 3 lần trở lên/ngày; phân lỏng hay phân nước.
    - Tiêu chảy cấp: dưới 2 tuần
    - Tiêu chảy mãn: trên hai tuần
    - Tiêu chảy do lỵ trực trùng (Shigella): tiêu chảy cấp phân có máu
    - Tiêu chảy do tả (Cholerae): tiêu chảy cấp phân tóe nước
    2. Bệnh tả:
    * Nghi ngờ tả:
    - Với ca bệnh từ 5 tuổi trở lên tiêu chảy cấp, phân nước (tóe nước): Có tình trạng mất nước nặng, hoặc tử vong. Ghi chú: trẻ dưới 5 tuổi vẫn có thể mắc tả, nhưng đa số trẻ tiêu chảy phân nước, mà không phải do tả.
    - Với bệnh từ 2 tuổi trở lên tiêu chảy cấp, phân nước, cư ngụ trong vùng dịch tả đang bộc phát.
    * Ca xác định tả:
    Xét nghiệm dương tính với vi khuẩn tả, nhóm huyết thanh O1 hay O139...

    Thanh Tùng

    BS Nguyễn Đình Nguyên

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Từ dịch tiêu chảy cấp: Cần phân định rõ nguy cơ và nguyên nhân gây bệnh

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Từ dịch tiêu chảy cấp: Cần phân định rõ nguy cơ và nguyên nhân gây bệnh bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Tu dich tieu chay cap Can phan dinh ro nguy co va nguyen nhan gay benh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Từ dịch tiêu chảy cấp: Cần phân định rõ nguy cơ và nguyên nhân gây bệnh ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Sức Khỏe của chuyên mục Sức Khỏe.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - SỨC KHỎE - TIN SỨC KHỎE