VN từng có những hải đội Hoàng Sa

06:31 16/01/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VN tung co nhung hai doi Hoang Sa
Đảo Hoàng Sa được chụp từ trên cao năm 1968
Theo tư liệu trong cuốn Chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Nhà xuất bản Chính Trị Quốc Gia năm 1998 thì Hoàng Sa là một quần đảo nằm trên biển Đông, cách Đà Nẵng chừng hơn 300km, diện tích khoảng 15.000km2 (gồm các đảo lớn nhỏ, bãi cạn hoặc bãi ngầm).Nhiều tài liệu thu thập được qua các thời kỳ lịch sử có liên quan đến quần đảo Hoàng Sa minh chứng cho các hoạt động của Nhà nước VN đối với quần đảo Hoàng Sa đã được xác lập từ lâu. Hiện nay Hoàng Sa là đơn vị hành chính trực thuộc TP Đà Nẵng.

Một trong những bằng chứng ở thế kỷ 17 khẳng định chủ quyền của Nhà nước VN (lúc đó là Đại Việt dưới triều Lê) đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là tấm bản đồ do Đỗ Bá Biên vẽ vào năm Chính Hòa thứ 7 (1686) với đường nét mô tả một không gian rộng lớn nằm ngoài biển Đông kèm với lời chú: “Bãi cát vàng phỏng dài 400 dặm, rộng 20 dặm, ở giữa biển khoảng từ cửa biển Đại Chiêm kéo đến cửa biển Quyết Mông... Mỗi năm đến tháng cuối đông (chúa Nguyễn) đưa 18 chiếc thuyền đến đó...”.

Hơn một thập kỷ sau (1697), một vị sư người Trung Quốc là Thích Đại Sán đến Đàng Trong cũng mô tả trong sách Hải ngoại kỷ sự rằng bãi cát vàng ấy “rộng đến vài trăm dặm... gọi là Vạn Lý Trường Sa” và cũng nhắc tới việc các chúa Nguyễn hằng năm sai thuyền ra chốn này.

Bước qua thế kỷ 18, năm 1701, các giáo sĩ người Pháp đi trên tàu Amphitrite đã nhắc đến “bãi cát” này với địa danh do người phương Tây đặt là Paracel với nhận xét “Paracel là một quần đảo thuộc về vương quốc An Nam”...

Đến thế kỷ 19, các văn kiện chính thức của triều Nguyễn nhiều lần đề cập tới vùng lãnh thổ này khi mô tả các hoạt động thể hiện vai trò quản lý của Nhà nước VN (hay Đại Nam) và vùng lãnh thổ này được thể hiện rất rõ ràng trên Đại Nam nhất thống toàn đồ vẽ thời Minh Mạng với ghi chú địa danh là Vạn Lý Trường Sa.

VN tung co nhung hai doi Hoang Sa
Bản đồ đường qua xứ Quảng Nam đời Lê, theo Thiên Nam lộ đồ vẽ lại năm 1741 (bản sao chép của Dumoutier, có chữ quốc ngữ). Bãi cát vàng trên bản đồ tức là Hoàng Sa
Năm 1776, mô tả các quần đảo này, bác học Lê Quý Đôn định vị về địa lý và hành chính trong mô tả về phủ Quảng Nghĩa: “Ở ngoài cửa biển xã An Vĩnh, huyện Bình Sơn có núi gọi là Cù Lao Ré, rộng hơn 30 dặm, có phường Tư Chính, dân cư trồng đậu, ra biển bốn canh thì đến; phía ngoài nữa có đảo Đại Trường Sa, trước kia có nhiều hải vật và những hóa vật của tàu, lập đội Hoàng Sa để đi lấy, đi ba ngày đêm mới đến, là chỗ gần xứ Bắc Hải”.

Cù lao Ré trong mô tả của Lê Quý Đôn chính là tên Nôm của đảo Lý Sơn. Ngày nay hòn đảo này cùng với hòn Bé hợp thành một huyện đảo nằm ở ngoài khơi phía đông bắc tỉnh Quảng Ngãi, cách đất liền chừng 25km, diện tích ngót 10km2 và dân số chừng 19.000 người.

Chính những cư dân của cù lao Ré này trong những thế kỷ xa xưa đã từng là những người tham gia các đội Hoàng Sa vượt biển ra những vùng quần đảo xa xôi thực hiện nghĩa vụ của Nhà nước tham gia việc quản lý và khai thác sản vật, cũng là những hoạt động mang ý nghĩa xác lập chủ quyền quốc gia đối với vùng lãnh thổ này.

Nói chính xác hơn, cù lao Ré ở những thế kỷ trước là một phần lãnh thổ gắn bó với những cư dân trong đất liền vùng cửa biển Sa Kỳ thuộc các xã An Vĩnh, An Hải, di dân ra đảo lập phường nhưng vẫn thực hiện mọi nghĩa vụ như một thành viên trong cộng đồng làng xã trên đất liền (đến thời Gia Long, 1804, mới tách thành đơn vị hành chính độc lập).

Do vậy, thời các chúa Nguyễn lập đội Hoàng Sa “thường kén những đinh tráng của hai hộ An Hải (Sơn Tịnh) và An Vĩnh (Bình Sơn)”. Qua thời Nguyễn, từ đầu thế kỷ 20, triều đình vẫn duy trì công việc của các tiên triều.

Các đội Hoàng Sa mang tính Nhà nước cao hơn với việc cử các chức quan chuyên trách và ngoài việc thu sản vật còn sai người đo đạc, vẽ bản đồ dựng miếu, trồng cây và cắm cột mốc chủ quyền...; nhưng vẫn giữ lệ cũ là dùng người và căn cứ xuất phát vẫn theo truyền thống là cửa biển Sa Kỳ.

Do vậy mà ở vùng cửa biển trên đất liền cũng như ngoài huyện đảo Lý Sơn ngày nay vẫn còn nhiều di tích vật thể cũng như phi vật thể liên quan đến hoạt động của đội Hoàng Sa.

Tại phía nam cửa biển Sa Kỳ, bến xuất phát chủ yếu của các đội Hoàng Sa, đến nay vẫn còn di tích Vườn Đồn, và gần đó từng có miếu Hoàng Sa. Ngôi miếu này vốn thờ một bộ xương cá voi tương truyền được mang từ các đảo ngoài Hoàng Sa về.

Việc thờ Ông Nam Hải (các bộ cốt cá voi) vốn khá phổ biến trong ngư dân nước ta để cầu mong sự an toàn trong những chuyến đi biển, mà các chuyến đi biển của đội Hoàng Sa luôn là những cuộc ra khơi vô định.

Loại ghe bàu nổi tiếng chịu đựng sóng gió của ngư dân miền Trung cũng không đảm bảo cho những chuyến đi rất xa và tới những vùng nhiều bão tố. Điều đó cho thấy các chuyến đi này không chỉ nhằm mục đích khai thác sản vật do các con tàu đắm dạt vào các hòn đảo, mà quan trọng hơn còn vì những nghĩa vụ cao cả đối với chủ quyền của Nhà nước.

Sự gian lao và nhiều bất trắc của các chuyến đi của đội Hoàng Sa ngày nay còn lưu trong những câu ca vừa hãi hùng lại vừa hào hùng còn lưu truyền trong dân: “Hoàng Sa lắm đảo nhiều cồn - Chiếc chiếu bó tròn mấy sợi dây mây” để nhắc lại việc mỗi thành viên đội Hoàng Sa phải chuẩn bị sẵn cho mình một đôi chiếu, bảy sợi dây mây và bảy đòn tre để nếu chết thì bó lại thả xuống biển kèm theo tấm thẻ tre ghi tính danh, quê quán với hi vọng trôi dạt được vào đất liền có người nhận.

Ngày nay cư dân vùng này còn lưu giữ nhiều ký ức trở thành tập tục về lễ tiễn hằng năm vào ngày 20-2 âm lịch kèm theo nhiều nghi thức như lễ tế sống bằng bài văn tế Cáo biệt lính Trường Sa vãn với những người nộm bằng cỏ, hay tục nặn hình nhân bằng đất sét bỏ quan tài đem chôn cho những thành viên trong đội trước ngày nhổ neo...

Tất cả những cái ấy đã ăn sâu trong tâm thức người dân về nghĩa vụ đối với sứ mạng thiêng liêng: “Hoàng Sa đi có về không - Lệnh vua sai phái quyết lòng ra đi”. Do vậy những ký ức đối với những người phải bỏ xác nơi biển cả, cũng là những vùng lãnh thổ xa xôi nhất của Tổ quốc, giờ đây trở thành một niềm tự hào được nhiều thế hệ tôn vinh.

Đáng tiếc trong những năm chiến tranh ác liệt, nhiều di tích trên đất liền đã bị tàn phá. Nhưng cũng may mắn là trên hải đảo Lý Sơn vẫn còn tồn lưu nhiều di tích quí giá. Ngoài các di tích khảo cổ học về văn hóa Sa Huỳnh hay văn hóa Chăm, riêng xã Lý Hải có đến 12 đền miếu, xã Lý Vinh cũng có 13 đền miếu. Trong số đó đã có hai di tích được xếp hạng quốc gia là chùa Hang và đình Lý Hải.

Đặc biệt những di tích liên quan đến những hoạt động (đáng gọi là những chiến tích) của đội Hoàng Sa xưa như Âm Linh tự - nơi phối thờ những thành viên đội Hoàng Sa bị tử nạn, nơi đã dựng tháp Chiến sĩ trận vong, cũng là nơi tổ chức lễ tế vào ngày 20-2 hằng năm. Miếu thờ và mộ cai đội Phạm Quang Ảnh, người chỉ huy đội Hoàng Sa từng được sắc phong thượng đẳng thần.

Nhà thờ họ Phạm ở thôn Đông, xã Lý Vĩnh, một dòng họ có nhiều người tham gia đội Hoàng Sa, nơi có đôi câu đối ghi công: Trung can huyền nhật nguyệt - Nghĩa khí quán càn khôn (Lòng trung sáng tỏ tựa Mặt trời, Mặt trăng - Nghĩa khí bao trùm cả trời đất).

Ngoài ra còn nhà thờ nhiều dòng họ, các ngôi mộ người xưa, miếu thờ cá ông... và một di sản phi vật thể phong phú còn lưu đọng trong dân...

Ngày 31-8-2001, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định về việc xây dựng dự án khu di tích lịch sử Hoàng Sa - Trường Sa trên huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Đó là một việc làm đầy ý nghĩa không chỉ tôn vinh các thế hệ người xưa đã có công gìn giữ vùng biên hải của Tổ quốc mà còn là sự răn dạy một thế hệ về trách nhiệm bảo vệ lãnh thổ thiêng liêng do tổ tiên để lại, ngay cả với những lãnh thổ nay đã bị xâm lấn như quần đảo Hoàng Sa.

Một ngày không xa, ngay kề khu kinh tế mở Dung Quất trù phú trên đất liền, một huyện đảo Lý Sơn đã từng nổi tiếng làm giàu với những cây tỏi xuất khẩu sẽ xứng đáng là một huyện đảo du lịch, là chốn tâm linh để chúng ta nghĩ về những con dân nước Việt đã quên mình gìn giữ chủ quyền và danh dự của Tổ quốc.

DƯƠNG TRUNG QUỐC

(Có sử dụng một số tư liệu của PGS Nguyễn Quang Ngọc)

Việt Báo
contentlength: 12390
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Vượt chốt kiểm dịch, gà lậu "chạy vù vù" ra ngoại thành tiêu thụ?

Để chặn gà nhập lậu cơ quan chức năng đã lập hệ thống chốt kiểm dịch, kiểm soát trên các ngả đường dẫn vào Thủ đô. Tuy nhiên giới thương lái hàng ngày vẫn tuồn được cả tấn gà nhập lậu ra ngoại thành.

Bài được quan tâm

Bài viết khác

Xem tiếp >>

VẤN ĐỀ PHóNG Sự NÓNG NHẤT

Cam bay da cap

Cạm bẫy đa cấp

Với tỉ suất sinh lời trong mơ, đầu tư 9,3 tỉ đồng, thu về hơn 450 tỉ đồng, không chỉ đối tượng là nông dân, người già mà “máy..