Quảng cáo VN loay hoay cạnh tranh

Thứ sáu, 25 Tháng ba 2005, 15:22 GMT+7
  • Quang cao VN loay hoay canh tranh
    Quảng cáo len vào các bữa cơm gia đình.

    Doanh thu quảng cáo đang đạt tốc độ tăng trưởng chóng mặt, từ 300 tỷ đồng năm 1994 lên gần 7.000 tỷ đồng năm 2004. Tuy nhiên, công nghiệp quảng cáo VN còn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch tổng thể, cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý đều lúng túng.

    Cục Xúc tiến Bộ Thương mại cho rằng, vì quản lý chưa chặt nên các hình ảnh quảng cáo phản cảm xuất hiện đầy rẫy. Quảng cáo trên truyền hình của một nhãn hiệu bia nổi tiếng, trong đó chàng trai không giúp cô gái trong siêu thị, nguyên nhân do tranh uống bia, theo cơ quan này là ảnh hưởng đến chuẩn mực đạo đức xã hội và tinh thần tương thân tương ái của người VN. Hay trường hợp bột giặt với hành vi nhặt được chiếc áo trắng rồi vứt lên tầng trên để rồi chiếc áo lại rơi xuống đường và bị bẩn. Gần đây, không ít khán giả truyền hình bực bội khi thấy trên màn ảnh nhỏ xuất hiện hình ảnh một cô gái bưng lon nước ngọt tu ừng ực rồi cười và nói hết sức vô duyên "hi hi... tuyệt vời".

    Ngoài quảng cáo trên tivi, các biển quảng cáo ngoài trời cũng khiến các nhà quản lý đau đầu. Kiến trúc sư Lê Đình Tri, Phó Vụ trưởng Vụ kiến trúc quy hoạch Bộ Xây dựng thừa nhận, quảng cáo ngoài trời ở một số đô thị rất hỗn độn. Một số vị trí, quảng cáo lạm dụng mật độ đã làm hạn chế tầm nhìn, cản trở sự thông thoáng và an toàn giao thông. Tại TP HCM, rất nhiều quảng cáo pano đặt trên nóc cao ốc, không che chắn mặt sau để phơi ra khung sườn bị gỉ sắt, hay dựng chân pano quá cao không an toàn khi có gió bão.

    Một trong các nguyên nhân gây ra tình trạng lộn xộn trong ngành quảng cáo, theo Bộ Văn hoá Thông tin đánh giá, là sự yếu kém của các cơ quan quản lý. Do Nhà nước không công bố được bản đồ quảng cáo VN, doanh nghiệp phải tự mày mò tìm ra phương pháp quảng cáo cho bản thân. Lại có rất nhiều ngành "nhúng tay" vào việc cấp phép và thực thi. Để thực hiện một pano quảng cáo tấm lớn, có địa phương yêu cầu doanh nghiệp phải thông qua các ngành xây dựng, địa chính, điện, giao thông... Mỗi ngành lại điều chỉnh bởi văn bản quy phạm riêng của mình, khiến doanh nghiệp lãng phí thời gian và công sức.

    Có doanh nghiệp thực hiện chương trình khuyến mại phải xin cấp phép tại Bộ Thương mại, xin phép quảng cáo bên Bộ Văn hóa Thông tin, khi tiến hành lại chịu sự quản lý của Cơ quan quản lý thị trường Bộ Thương mại.

    Giám đốc Công ty Quảng cáo An Tiêm kể, có lần công ty liệt kê danh sách 20 con đường xin cấp phép treo băng rôn quảng cáo. Cơ quan quản lý vẫn cấp cho 20 cái nhưng treo ở 20 con đường khác nhau và trải dài trên 20 quận, huyện ở TP HCM. Điều bất hợp lý nhất ở chỗ băng rôn quảng cáo cho một bộ phim chiếu tại thành phố mà treo ở ngoại thành cách xa tới 40 km.

    Không chỉ lúng túng ở khâu cấp phép, khâu xử phạt cũng không hề dễ dàng. Ông Nguyễn Huy Quang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Y tế cho biết, hiện có rất nhiều quảng cáo khám chữa bệnh, thuốc và mỹ phẩm, thực phẩm... vi phạm quy định, song các văn bản về xử lý các hành vi liên quan đến quảng cáo trong lĩnh vực y tế chưa được ban hành, nên dù năm nào cũng thanh tra mà vẫn chưa xử phạt được.

    Về phía doanh nghiệp, cái khó lớn nhất, cũng là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng lộn xộn trong ngành quảng cáo là nhân lực. Ông Trần Hoàng, Giám đốc Vietnam Marcom kết luận: "Thiếu người quen việc giỏi nghề, thiếu trường lớp và thiếu thày giỏi là những nguyên nhân sâu xa khiến các nhà quảng cáo VN yếu và chỉ có một thị phần khiêm tốn ".

    Các công ty nước ngoài chưa được ký hợp đồng trực tiếp tại VN, nhưng chiếm tới 80% thị phần. Ông Lê Quốc Vinh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Lê Bros buồn rầu tâm sự: "Các công ty lớn, giám đốc sáng tạo đều là người nước ngoài, còn các công ty nhỏ chưa đủ khả năng thuê người nước ngoài phải nhường sân cho các đối thủ quốc tế nặng ký hơn. Đại đa số các công ty VN chỉ là lính đánh thuê". Hiện các doanh nghiệp VN chủ yếu thực thi những công đoạn hết sức cụ thể hoặc thuần tuý kỹ thuật, nhường phần béo bở nhất là hoạch định chiến lược và sáng tạo cho doanh nghiệp nước ngoài. Một công ty quảng cáo Nhật Bản thực hiện chương trình ra mắt sản phẩm của một hãng xe máy ở VN. Chi phí mà hãng xe máy trả cho công ty Nhật lên đến hơn 100.000 USD, công ty Nhật không có chức năng thực hiện chương trình, bèn thuê lại các công ty VN với chi phí chỉ bằng 30-40%.


    Theo thống kê của Hiệp hội quảng cáo, VN có hơn 1.000 công ty quảng cáo, tuy nhiên chỉ có 10 trong số này là thực sự chuyên nghiệp và chỉ có 5 công ty mang tầm quốc tế. Trình độ tay nghề nói chung thấp.

    Cả nước mới chỉ có một lớp chuyên đào tạo quảng cáo của Trường Đại học Kinh tế quốc dân, một vài trường khác thì gộp quảng cáo trong khoa Marketing. Giám đốc công ty quảng cáo An Tiêm thuộc lớp người đầu tiên khai phá ngành quảng cáo VN và đã hành nghề gần 15 năm. Vậy mà chính ông cũng chưa được học hay đào tạo qua bất kỳ khóa học nào về quảng cáo. "Phải thừa nhận rằng những lộn xộn xảy ra trong việc quản lý nhà nước về quảng cáo suốt 10 năm qua cũng một phần do những người hành nghề quảng cáo không được học hành như tôi gây nên", ông hóm hỉnh phân bua.

    Một thực tế khác là sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các công ty quảng cáo VN dẫn đến sụt giảm mạnh về giá cả và phí dịch vụ. Trước đây, phí dịch vụ chiếm khoảng 16,7% chi phí quảng cáo, nay không phải doanh nghiệp nào cũng giữ được mức 2% đối với quảng cáo truyền hình và 4-5% đối với quảng cáo báo in. Nhiều công ty phải thu hẹp hoặc hủy bỏ dịch vụ media.

    Chưa mở cửa, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp VN và nước ngoài đã không cân sức. Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ cho phép các nhà đầu tư Mỹ tham gia vào thị trường quảng cáo theo hình thức liên doanh hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh. Phần góp vốn của nhà đầu tư Mỹ không được phép vượt quá 49%, sau 5 năm giới hạn đó được nâng lên 51% và sau 7 năm sẽ bỏ giới hạn. Nhà đầu tư Nhật Bản cũng hưởng các quy định tương tự tại Hiệp định Khuyến khích và bảo hộ Đầu tư Việt - Nhật. Trong đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, VN đều cam kết có lộ trình mở cửa với ngành quảng cáo. Trước hàng loạt dự án của các công ty quảng cáo nước ngoài đang ngấp nghé thị trường VN, rất nhiều ý kiến lo ngại "mở cửa"sẽ là hồi cáo chung cho ngành quảng cáo trong nước.

    Tuy nhiên, một số công ty nội địa cho rằng, dự báo này sẽ không bao giờ đúng. Theo ông Lê Quốc Vinh, hội nhập trong ngành quảng cáo sẽ là cuộc đấu gạn lọc giữa các doanh nghiệp trong nước, để rồi tồn tại những công ty thực sự mạnh, có năng lực chuyên môn cao và chất lượng dịch vụ. Trước mắt có thể phân quảng cáo thành hai phần chính là tư vấn chiến lược và thực hiện chiến lược. Đối với tư vấn chiến lược, sẽ còn một thời gian rất dài nữa các công ty đa quốc gia vẫn tin tưởng sử dụng quảng cáo nước ngoài, phần đất còn lại thuộc về các doanh nghiệp trong nước. Khả năng cạnh tranh được các doanh nghiệp tin tưởng qua xu hướng một số nhãn hiệu quốc tế đang trực tiếp chuyển toàn bộ hoặc một phần cho hoạt động quảng cáo sang các đại lý nội địa như Mercedes - Benz, Honda, DeBon...

    Để ngành quảng cáo tự tin bước vào cuộc cạnh tranh khốc liệt mới, các chuyên gia trong, ngoài ngành đã đưa ra một số kiến nghị. Trước hết phải nhìn nhận lại toàn bộ thị trường, từ đó lập ra một chiến lược định hướng phát triển đến 2020, trong đó bản đồ quảng cáo phải được công bố hằng năm để làm cơ sở cho doanh nghiệp theo dõi triển khai hoạt động. Ngoài ra, cần bãi bỏ các quy định "khóa đầu, khóa đuôi" như khống chế chi phí quảng cáo và tiếp thị 10% chi phí hợp lý, báo in không được phép đăng quảng cáo quá 10% diện tích, báo nói, báo hình không được phát sóng quá 5% thời lượng. Nhà nước nên tạo điều kiện thành lập một trường chuyên đào tạo nhân lực cho ngành quảng cáo như các nước trong khu vực.

    Phong Lan

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Quảng cáo VN loay hoay cạnh tranh

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Quảng cáo VN loay hoay cạnh tranh bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Quang cao VN loay hoay canh tranh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Quảng cáo VN loay hoay cạnh tranh ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Kinh Tế của chuyên mục Kinh Tế.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - KINH TẾ - TIN KINH TẾ