Người ký hợp đồng Falcomar: "Xin đừng đổ lỗi cho tôi"!

Thứ hai, 04 Tháng tư 2005, 13:37 GMT+7
  • - Vụ kiện của Vietnam Airlines đang tạo ra nhiều tranh cãi về trách nhiệm của những người trong cuộc, từ trách nhiệm chọn Công ty Falcomar đến ký hợp đồng với đại lý Italia này.

    Nhiều cuộc phỏng vấn, trò chuyện với những người đứng đầu Vietnam Airlines hiện tại cũng như những người từng giữ trọng trách của hãng hàng không quốc gia trước đây, đã mở ra nhiều góc nhìn mới về vụ kiện. Tuy nhiên ai có trách nhiệm về vụ việc này vẫn chưa được xác định.

    Lẽ ra cơ quan xét xử là VCCI?

    Ông Nguyễn Hải, hiện là Giám đốc Công ty TransViet Promotion, cũng là người có liên quan đến vụ kiện Vietnam Airlines (VNA). Bởi ông nguyên là Trưởng ban Tiếp thị hành khách của VNA, là người đã tham gia ký hợp đồng thương mại với Falcomar.

    Nguoi ky hop dong Falcomar Xin dung do loi cho toi
    Vụ kiện Vietnam Airlines sẽ thắng?

    Trong một bức thư thể hiện quan điểm của mình gởi cho lãnh đạo Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam và VNA, ông Hải cho rằng tòa Roma buộc VNA bồi thường là điều vô lý vì theo mẫu hợp đồng của IATA, VNA được miễn trừ trách nhiệm. Ông Hải giải thích việc ký hợp đồng đại lý theo mẫu của IATA đã tạo ra 3 lá chắn vững chắc cho VNA.

    Lá chắn thứ nhất là quyền hạn của đại lý (Scope of Agent’s authority) quy định phía Việt Nam không có trách nhiệm gì đối với bất cứ thỏa thuận hay hợp đồng nào do đại lý ký kết. Lá chắn thứ hai là: Điều khoản về miễn trừ trách nhiệm (Liability and Indemnity) quy định đại lý miễn trừ trách nhiệm cho phía Việt Nam và nhân viên của Việt Nam khỏi mọi tổn thất gây ra từ các hành động của đại lý trong khi thực hiện hay không thực hiện hợp đồng này. Lá chắn cuối cùng là trọng tài (Arbitration) mà theo đó bất cứ tranh chấp nào nảy sinh từ hợp đồng này được phân xử bởi Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam.

    Từ lá chắn thứ ba, ông Hải còn cho rằng tòa Roma xét xử vụ kiện là vô lý mà lẽ ra phải là Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam. Đồng thời, ông Hải cũng đặt nghi vấn đối với thời gian xét xử của tòa Roma, từ 1994 đến 2000 mới ra phán quyết và số tiền bồi thường cao gấp 8,4 lần số tiền đòi bồi thường của nguyên đơn, tức luật sư Liberati. Việc ký hợp đồng với Falcomar giống như việc ký kết với hàng ngàn đại lý khác trên thế giới của VNA vì vậy việc xét xử theo kiểu này thì không thể chấp nhận được

    Xin đừng đổ lỗi cho tôi!

    Vụ kiện VNA xảy ra nhiều ý kiến chỉ trích trách nhiệm của hãng hàng không này để thất thoát bạc tỷ tiền của dân. Khi bị chỉ trích, cấp trên của hãng này đỗ lỗi cho nhau, cho cấp thừa hành. Có một vấn đề được giới chức cũ và mới của VNA nhắc đến đó là việc không tham gia phiên tòa xét xử và chính vì điều này mà VNA không hề hay biết vụ bồi thường. Dự luận cho rằng nếu tham dự phiên tòa, thì tình hình sẽ khác đi... hoặc ít ra, VNA có thể hạn chế thiệt hại cho chính mình.

    Giải thích cho việc không tham dự phiên tòa, lãnh đạo cũ và mới VNA cho rằng họ được cấp chuyên trách của hãng tham mưu là không nên tham dự mà cụ thể là Trưởng ban Tiếp thị hành khách của VNA. Việc này được thể hiện bằng văn bản của cấp chuyên trách. Tuy nhiên ông Hải đã phản ứng lời buộc tội này của lãnh đạo VNA.

    Ông Hải viết trong thư gởi lãnh đạo VNA rằng: "Tôi không hề đại diện cho Vietnam Airlines và cũng chẳng hề “tham mưu” có nên đi dự phiên toà hay không. Những điều tôi viết ra là hoàn toàn đúng - nếu bây giờ tôi phải viết lại một công văn về việc này thì tôi vẫn viết y hệt như vậy. Thứ hai, tôi đã trả lời cho người hỏi một cách hết sức có trách nhiệm, còn người đó làm thế nào tiếp nữa, quyết định báo cáo với ai, có đi hay không đi… thì điều đó hoàn toàn ngoài tầm hiểu biết và trách nhiệm của tôi".

    Ông Hải nói rằng ông không có lỗi trong việc này. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng những người liên quan không nên đổ lỗi cho nhau mà nên tập trung vào việc xử lý vụ kiện. Theo ông, khả năng thắng trong vụ xét xử lại vào đầu năm tới của VNA là rất lớn vì nguyên đơn rất khó có chứng cứ mới còn VNA có những chứng cứ mà theo ông ít ra là "3 lá chắn".

    Đó là một bài học

    Trong bức thư của mình, ông Hải nói rằng vụ việc của VNA là vụ va vấp khó tránh khỏi khi DN Việt Nam vươn ra hoạt động quốc tế nhất là vào khoảng thời gian sơ khai của hội nhập quốc tế của DN trong nước. Thiếu kinh nghiệm đã dẫn đến những mất mát như thế và ông cho rằng rất nhiều DN tên tuổi Việt Nam cũng không trách khỏi vụ việc như VNA. Ông nêu một số ví dụ như vụ tranh kiện của Trung Nguyên ở Mỹ, nước mắm Phú Quốc tranh chấp với Thái Lan, cá basa, tôm và ông cũng nhắc đến vụ tàu Cần Giờ ở Tanzania. Ông Hải cũng lý giải về yếu kém kiến thức pháp lý của DN trong nước khi làm ăn với nước ngoài từ đó ông kêu gọi cần có một chương trình hành động quốc gia hỗ trợ về mặt pháp lý cho DN Việt Nam.

    Ông Haỉ kêu gọi báo chí ủng hộ VNA trong vụ này. Ông viết:" Mong báo chí có những ủng hộ và động viên hết sức quý báu cho Vietnam Airlines như đã giành cho ngành hải sản trong vụ cá basa và tôm, hay ngành tàu biển trong vụ tàu Cần Giờ".

    • Minh Quang ghi

    Toàn văn bức thư ông Nguyễn Hải gửi cho CAAC và VNA

    Kính gửi: BAN LÃNH ĐẠO VIETNAM AIRLINES
    V/v: Maurizio Liberati kiện Vietnam Airlines

    Tôi là Nguyễn Hải, nguyên Trưởng ban Tiếp thị hành khách (TTHK) khi xảy ra vụ việc luật sư Liberati khởi kiện Vietnam Airlines, xin trình bày quan điểm cá nhân về việc này như sau:

    Về bản chất vụ tranh chấp

    Toà án Roma đã chấp nhận đơn kháng cáo của Vietnam Airlines (VN) và phiên tòa xử với sự tham gia của Hãng sẽ diễn ra ngày 27 tháng 01 năm 2006. Như vậy là chúng ta có cơ hội lớn để chiến thắng. Tôi cho rằng khả năng thắng của ta là rất cao, vì hai lẽ:

    Thứ nhất, trừ phi bên nguyên có được bằng chứng khác (mà tôi không tin là họ có) về mối quan hệ của VN với LS Liberati, còn với những gì bản thân tôi biết từ phương diện của Ban TTHK, thì đây đơn thuần là quan hệ giữa hãng hàng không (Vietnam Airlines) với một đại lý bán vé máy bay ở Ý là Falcomar như hàng ngàn đại lý (Agent) chúng ta chỉ định trên khắp thế giới. Hợp đồng do tôi ký với tư cách trưởng phòng thương mại vào tháng 10 năm 1992 và gia hạn thêm 2 lần nữa, được sửa đổi từ mẫu của IATA đã có 3 lá chắn rất vững chắc bảo vệ VN khỏi những vụ kiện cáo tương tự, tóm tắt như sau:

    Quyền hạn của đại lý (Scope of Agent’s authority) quy định VN không có trách nhiệm gì đối với bất cứ thỏa thuận hay hợp đồng nào do đại lý ký kết.

    Điều khoản về miễn trừ trách nhiệm (Liability and Indemnity) quy định đại lý miễn trừ trách nhiệm cho VN và nhân viên của VN khỏi mọi tổn thất gây ra từ các hành động của đại lý trong khi thực hiện hay không thực hiện hợp đồng này.

    Trọng tài (Arbitration): Bất cứ tranh chấp nào nảy sinh từ hợp đồng này được phân xử bởi Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt nam.

    Như vậy có hai điều thậm vô lý trong bản án của toà dân sự Roma: phiên tòa diễn ra ở nơi nó không được phép diễn ra theo ràng buộc của hợp đồng và thẩm phán quàng cho VN những trách nhiệm mà chúng ta đã được miễn trừ nhiều lần và chắc chắn theo hợp đồng.

    Thứ hai, toàn bộ quá trình xử án rất lạ lùng: nó kéo dài từ năm 1994 đến năm 2000 mới ra phán quyết để bắt VN nộp số tiền gấp 8,4 lần so với đòi hỏi ban đầu của bên nguyên. Tôi cho rằng có nhiều chi tiết trong vụ tranh tụng này cần được VN làm rõ và có thể sử dụng để bảo vệ quyền lợi của mình. Cũng không loại trừ trường hợp VN có thể kiện ngược lại tòa án dân sự Roma đã xử oan, gây thiệt hại nghiêm trọng cho thanh danh, tổn thất về tài chính và thương mại cho Hãng.

    Về phương thức tiến hành

    Bây giờ không phải là lúc ban lãnh đạo cũ và mới đổ lỗi cho nhau và cho cấp dưới, hay phân trần xem lúc nào ai đã báo cáo cho ai, ai đã nói gì và đã làm gì. Tôi đồng tình với ý kiến của ông Nguyễn Xuân Hiển rằng chúng ta sẽ phải theo kiện đến cùng. Đề nghị tất cả mọi người có liên quan và có thể đóng góp, dù ở trong hay ngoài Vietnam Airlines hãy đoàn kết lại, hãy ngồi cùng với nhau phân tích kỹ lưỡng, thuê luật sư giỏi, huy động mọi nguồn lực để thắng trong phiên toà tới.


    Tôi đề nghị Ban lãnh đạo VN rà soát kỹ lực lượng chuyên môn của mình về luật pháp quốc tế và nên kiến nghị với Chính phủ có chính sách trợ giúp về tư vấn luật pháp quốc tế, sức ép ngoại giao, dư luận xã hội, báo chí ở Ý,… trong quá trình chuẩn bị cũng như thực sự ra hầu toà vào năm 2006.

    Ngoài ra, từ khoảng năm 2000 khi vươn ra hoạt động quốc tế nhiều, các doanh nghiệp Việt Nam vấp phải nhiều vụ tranh chấp về luật pháp và chúng ta cũng có nhiều bài học: Trung Nguyên mất thương hiệu ở Mỹ, nước mắm Phú Quốc mất tên ở Thái Lan về tay kẻ khác, vụ kiện cá basa, tôm xuất khẩu sang Mỹ. Rồi trớ trêu như vụ tàu Cần Giờ tại Tanzania. Ai cũng thấy con số hơn 5 triệu euro mà VN có thể mất là lớn nhất trong lịch sử mất tiền oan, nhưng những vụ việc khác vừa kể cũng làm thiệt hại vô cùng to lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam, tuy rằng không định lượng được nên không cảm thấy là nhiều. Bởi vậy, tôi cho rằng giúp đỡ doanh nghiệp về luật pháp quốc tế phải trở thành chính sách quốc gia. Những vụ kiện như của VN phải được đưa vào sách giáo khoa về luật pháp quốc tế cho các doanh nghiệp.

    Đối với cá nhân, nếu Ban lãnh đạo VN cần đến, thì tôi sẵn sàng tham gia cùng tranh đấu giành lại công bằng và quyền lợi cho Hãng Hàng không Quốc gia.

    Về trách nhiệm cá nhân

    Xin trich dẫn nội dung công văn số 800/TTHK ngày 09 tháng 12 năm 1994 do tôi ký, trả lời Ban Đối ngoại – Hành chính (ĐN-HC):

    “Về việc này, trước hết Ban Tiếp thị Hành khách xin chuyển đến quý Ban bản sao hợp đồng đại lý bán mà Ban Tiếp thị Hành khách đã ký với công ty Falcomar. Đây là hợp đồng đã được Tổng Giám đốc phê duyệt và ký với mọi đại lý khác.

    Theo bản hợp đồng này và trên thực tế Ban Tiếp thị Hành khách không hề tuyển dụng ông Liberti. Vụ việc tranh chấp này hoàn toàn không hề liên quan đến Ban Tiếp thị Hành khách.
    Chuyện ông M. Liberati ủy quyền cho ông Andrea Mprisillo thay mặt tại toàn án kiện đòi giải quyết tranh chấp về tiền công lạo động chỉ đơn thuần là vụ việc giữa ông M. Liberati và công ty Falcomar

    Ban Tiếp thị Hành khách xin trình bầy như vậy để quý Ban rõ”

    Công văn trên của Ban TTHK là văn bản nội bộ duy nhất và nghiêm túc xác nhận rằng chúng ta có biết và đã xem xét vụ việc. Ở đây có 2 điểm tôi muốn nói đến.

    Trước hết, đây là công văn nội bộ, trả lời cho một ban chuyên môn rất rõ ràng về quan hệ của riêng một mình Ban TTHK với Falcomar, khi đó chưa giải thể. Tôi không hề đại diện cho Vietnam Airlines và cũng chẳng hề “tham mưu” có nên đi dự phiên toà hay không. Những điều tôi viết ra là hoàn toàn đúng - nếu bây giờ tôi phải viết lại một công văn về việc này thì tôi vẫn viết y hệt như vậy.

    Thứ hai, tôi đã trả lời cho người hỏi một cách hết sức có trách nhiệm, còn người đó làm thế nào tiếp nữa, quyết định báo cáo với ai, có đi hay không đi,… thì điều đó hoàn toàn ngoài tầm hiểu biết và trách nhiệm của tôi. Ban HC-ĐN bấy giờ lo cả phần pháp chế, đã lấy ý kiến của ban TTHK xong rồi thì phải báo cáo và đề xuất theo chức trách của mình với lãnh đạo chứ.

    Do vậy tôi không đồng tình với lời phát biểu rất đáng tiếc của một số lãnh đạo cũ và mới của Vietnam Airlines cho rằng quyết định không cử người đi dự phiên toà xuất phát từ “tham mưu” của tôi và tin vào tôi (!) nên dẫn đến hậu họa.

    Tuy nhiên, bây giờ chưa phải lúc quy kết trách nhiệm. Sẽ đến lúc VN sẽ phải kiểm điểm và rút kinh nghiệm hết sức nghiêm túc, nhưng tôi chỉ muốn nhân câu chuyện này để một lần nữa kêu gọi ban lãnh đạo VN hãy tập trung vào giải quyết vụ việc trước đã. Và tôi rất đồng tình với ý kiến của ông Lê Đức Tứ trong bài phỏng vấn báo Tuổi Trẻ ngày 02 tháng 04: “Cái này [sai lầm] cần phải họp để phân tích rõ. Nói bây giờ lại bảo đổ lỗi cho người này, người khác. Phải có các cơ quan hữu quan xem xét để xác định khuyết điểm ở đâu, cái nào khách quan, cái nào chủ quan… Không phải tôi tránh nhưng trong thời điểm đó cái nào chịu trách nhiệm thì tôi chịu trách nhiệm, cái nào của anh em khác thì cũng phải hết sức tế nhị.”

    Về báo chí và dư luận

    Dư luận báo chí tất nhiên đã chỉ trích nặng nề Vietnam Airlines trong vụ này. Sự việc thật là đáng tiếc và cũng có điều đáng trách. Tổn thất có thể rất to lớn. Nhưng tôi nghĩ lãnh đạo Hãng nên làm việc với báo chí trên tinh thần thực sự cầu thị để giúp tìm ra giải pháp tốt nhất cho tình huống này.

    Với mong muốn được chia sẻ tâm huyết với những người quan tâm, tôi cũng xin gửi thư này tới một số báo đăng tải nhiều về vụ việc và tâm sự đôi điều:

    Hiện nay công ty tôi đang đại diện cho 8 hãng hàng không nước ngoài, dù ít hay nhiều đều có cạnh tranh với Vietnam Airlines. Theo lẽ thường người ta không nói hay cho đối thủ cạnh tranh, nhưng bản thân tôi vẫn hết sức tự hào về Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam và thời gian tôi đã gắn bó với Hãng. Tôi đề nghị báo chí và dư luận hãy công bằng, đừng phủ nhận những gì ngành hàng không đã đạt được.

    Con số hơn 5 triệu euro thật là lớn. Nhưng cũng xin được nhắc lại, vào năm 1990 doanh thu của toàn ngành hàng không ít hơn 10 triệu USD và nhà nước bao cấp toàn bộ. Đến 1995-96 khi xảy ra vụ kiện thì doanh số của riêng Vietnam Airlines (chưa tính phần sân bay và điều hành bay) đã lên tới hơn 400 triệu USD, lãi sau nộp ngân sách đạt hàng chục triệu USD một năm. Với tốc độ phát triển chóng mặt 50-60% hàng năm vào những năm đầu 90, Vietnam Airlines là sứ giả của thời kỳ đổi mới, mang cờ đỏ sao vàng tới khắp nơi trên thế giới. Một trong những khẩu hiệu của Hãng năm 1995 là “Bốn mươi thế kỷ qua chúng tôi chiến đấu vì đất nước. Và bây giờ sẽ chiến đấu cho bầu trời” (For forty centuries we fought for the land. And now we are fighting for the sky). Để làm những điều đó, cả một thế hệ đã lăn xả vào làm việc cật lực vì quyền lợi chung. Một cán bộ Ban TTHK đã phát biểu: “Ở đây mà về nhà lúc 5 giờ chiều thì cứ phải lấm lét như đi ăn cắp”.

    Xin báo chí và dư luận cũng đừng vội tập trung vào chỉ trích, phê phán hay yêu cầu quy kết trách nhiệm. Đây không phải là vụ ăn hối lộ hay tham nhũng. Đành rằng có những sơ suất gây thiệt hại, nhưng về bản chất, đây là vụ người ta xử oan cho nhà mình. Mong báo chí có những ủng hộ và động viên hết sức quý báu cho Vietnam Airlines như đã giành cho ngành hải sản trong vụ cá basa và tôm, hay ngành tàu biển trong vụ tàu Cần Giờ.

    Cuộc đấu chưa hết, ta còn nhiều cơ thắng trong phiên toà sắp tới. Hãy tập hợp mọi nguồn lực về luật pháp và trí tuệ, chuẩn bị cho thật tốt để lật ngược thế trận trong keo này. Lần trước đã thua vì chưa có kinh nghiệm kinh doanh quốc tế thì lần này ta sẽ mạnh hơn nhiều. Nhất là nếu có được sự ủng hộ, chia sẻ của báo chí và dư luận thì đó là nguồn động viên rất quý giá với những người trong cuộc sẽ phải giành giật gay go trong phiên tòa tới.

    Cuối cùng, dù đã không còn ở Vietnam Airlines 8 năm nay, nhưng tôi không coi mình là người ngoài cuộc trong vụ việc này. Cao hơn tiền bạc, đây còn là thể diện quốc gia. Một lần nữa, tôi sẵn sàng tham gia bất cứ việc gì khi được yêu cầu.
    Kính thư,


    Nguyễn Hải

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Người ký hợp đồng Falcomar: "Xin đừng đổ lỗi cho tôi"!

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Người ký hợp đồng Falcomar: "Xin đừng đổ lỗi cho tôi"! bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Nguoi ky hop dong Falcomar Xin dung do loi cho toi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Người ký hợp đồng Falcomar: "Xin đừng đổ lỗi cho tôi"! ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Kinh Tế của chuyên mục Kinh Tế.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - KINH TẾ - TIN KINH TẾ