Ngụ ngôn “cửa kính vỡ” và vấn đề phát triển của Việt Nam

Chủ nhật, 14 Tháng một 2007, 11:08 GMT+7
  • Frédéric Bastiat (1801-1850) là một nhà lý luận kinh tế nổi tiếng người Pháp. Trước khi mất, ông để lại một tập tiểu luận rất nổi tiếng về lẽ được thua ẩn hiện trong kinh tế học.

    Ông cho rằng vì tầm nhìn thiển cận của con người trong sinh hoạt kinh tế, người ta chỉ đếm được những gì người ta nhìn thấy, để tính ra lời lỗ được thua mà không biết tới những gì không thấy, và vì vậy không tính ra hậu quả tai hại về dài. Để minh họa cho lý luận ấy, Bastiat nêu ra một câu chuyện ngụ ngôn.

    Câu chuyện nói về một đứa trẻ ném đá làm vỡ kính, khiến chủ nhà phải thuê thợ lắp tấm kính khác. Người ta rầy la đứa trẻ ngỗ nghịch, nhưng mừng vì người thợ làm kính đã kiếm được 6 đồng nhờ thay tấm kính vỡ. Nhưng người ta quên là 6 đồng của chủ nhà đáng lẽ phải được tiêu vào việc khác, thí dụ như mua giày chẳng hạn.

    Cái mất của tấm kính vỡ là cái được của người làm kính, nhưng cái mất vô hình và không tính ra là của thợ giày. Nếu người thợ làm kính thuê đứa trẻ ném đá vào cửa kính của mọi nhà để có thêm khách hàng, sẽ có rất nhiều hiện tượng giống như nước ta hiện nay vậy. Từ chuyện nhỏ như nạn rải đinh làm thủng xe máy để thợ sửa xe có khách hàng, cho đến chuyện lớn như hàng loạt quyết định kinh tế đem lại lợi ích cho thành phần này, nhưng gây thiệt hại cho nhiều thành phần khác mà không ai thấy.

    Đến năm 1982, một giáo sư kinh tế xã hội học nổi tiếng Hoa Kỳ là James Q. Wilson đã đưa ra một tiểu luận gây chấn động về chính sách giữ gìn trật tự xã hội cũng lấy ẩn dụ về “cửa kính vỡ”. Wilson cho rằng: nếu cửa kính của một cao ốc bị vỡ mà không được sửa thì các kính khác cũng sẽ vỡ, cao ốc đó sẽ dần suy sụp. Lập luận của ông là khi thấy kính vỡ mà không thay thì người ta suy đoán ngay rằng là chẳng ai quan tâm chuyện đó. Có vỡ thêm vài cái kính khác cũng chẳng sao. Trẻ em ngỗ nghịch coi đó là vùng tự do phá phách, và khi tài sản không được bảo vệ, trật tự kỷ cương bị coi thường, tội ác xã hội sẽ gia tăng...

    Rõ ràng VN đang bước vào giai đoạn hội nhập và đã có nhiều thành tựu vượt bậc về phát triển kinh tế. Nhưng những vấn đề có liên quan đến kiểu “cửa kính vỡ” nói trên về kinh tế - xã hội không phải là chuyện hiếm, có việc lại mang tính phổ biến.

    Làm thế nào để có thể giảm thiểu, hạn chế ở mức thấp nhất những tổn thất không nhìn thấy, những bất bình đẳng gia tăng giàu nghèo trên con đường phát triển? Đó là những câu hỏi ai cũng có thể đặt ra, nhưng để trả lời nó, để có những giải pháp hạn chế thực tiễn không xảy ra vẫn là một vấn đề còn nặng về cảnh báo, lý thuyết.

    Để giải quyết những tác động xấu có khả năng xảy ra trong quá trình hội nhập, đòi hỏi phải có những cơ chế đối phó với những điều không tiên liệu được. Những hậu quả khó tiên liệu này có thể là mất việc làm trong những ngành đột nhiên phải đối mặt với cạnh tranh khốc liệt hơn so với dự tính. Cũng có thể là tỉ lệ nghèo tăng lên ở một vùng chuyên canh một loại cây trồng mà đột nhiên giá cả bị giảm sút.

    Không thể đoán trước hay biết chắc chắn là những công nhân nào hay vùng nào sẽ bị ảnh hưởng. Điều này làm cho bản chất vấn đề của các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt giống như vấn đề của các nhà bảo hiểm. Thay vì cố phỏng đoán xem mối nguy hại tiếp theo sẽ xảy ra ở đâu, nhiệm vụ đặt ra ở đây là ước tính thiệt hại nếu như nó xảy ra và khi nó xảy ra, và kịp thời hỗ trợ một cách thích đáng. 

    NGỌC LỮ

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Ngụ ngôn “cửa kính vỡ” và vấn đề phát triển của Việt Nam

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ngụ ngôn “cửa kính vỡ” và vấn đề phát triển của Việt Nam bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Ngu ngon cua kinh vo va van de phat trien cua Viet Nam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ngụ ngôn “cửa kính vỡ” và vấn đề phát triển của Việt Nam ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Kinh Tế của chuyên mục Kinh Tế.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - KINH TẾ - TIN KINH TẾ