GDP bị đe doạ vì cúm gia cầm

Thứ sáu, 04 Tháng mười một 2005, 15:56 GMT+7
  • Chỉ số tăng trưởng kinh tế của nhiều quốc gia đang bị đe doạ bởi những tin không mấy vui vẻ mang tên " cúm gia cầm ". Việt Nam không nằm ngoài danh sách đó. Theo dự báo của Ngân hàng Thế giới (WB), GDP trong năm 2005 và 2006 của Việt Nam chỉ ở mức 7,5%, trong khi dự báo mới nhất của Chính phủ là 8,4%.

    Đông Á đang trỗi dậy với mức tăng trưởng dự kiến đạt 6% trong năm 2005. Tuy vậy, bệnh cúm gia cầm đang lan với tốc độ chóng mặt là mối lo ngại ngày càng lớn đối với các nền kinh tế trong khu vực. Đây là kết luận của Báo cáo cập nhật kinh tế vùng Đông Á của Ngân hàng Thế giới (WB) được công bố trưa hôm qua (3/11) tại Hà Nội.

    GDP bi de doa vi cum gia cam
    Đại dịch cúm đã làm giảm 15% lượng gia cầm của Việt Nam trong năm 2004.

    Với cái nhìn kém lạc quan hơn mọi năm, Báo cáo nhận định tình hình cúm gia cầm hiện đang lây lan trong các đàn gia cầm ở nhiều nước trong vùng và thực sự đã lan sang châu Âu và Trung Á. "Mặc dù thiệt hại về kinh tế trong việc đối phó với tình hình này cho đến nay mới chỉ ở mức 0,1% của GDP, do phải tiêu hủy giam cầm và tiến hành công tác thú y tốt hơn, nhưng tác động tiềm tàng của nạn dịch nghiêm trọng này đang là mối lo ngại to lớn", ông Milan Brahmbhatt - Chuyên gia kinh tế chính và đồng thời là tác giả của Báo cáo - đã nói với các phóng viên qua cầu truyền hình.

    Sở dĩ các chuyên gia của WB có nhận định như vậy bởi việc chống chọi với nạn dịch cúm gia cầm sẽ tiêu tốn khá nhiều tiền của các quốc gia. Chính phủ các nước sẽ phải tiến hành một chiến dịch lớn nhằm ngăn chặn virus lây lan bằng cách tiêm phòng vacxin và đền bù cho những gia cầm bị tiêu huỷ cũng như thực hiện các chiến lược truyền thông, phòng bệnh...

    GDP sẽ giảm ít nhất 0,1 đến 0,2%

    Theo khảo sát của WB, dịch cúm gia cầm mới nhất diễn ra ở Việt Nam vào mùa đông 2004-2005 đã khiến cho giá trị sản lượng của ngành chăn nuôi gia cầm giảm khoảng 15%. Tỷ trọng của chăn nuôi gia cầm trong GDP trong năm 2003 là 0,55%. Do đó việc giảm giá trị như trên tương đương với việc giảm GDP của Việt Nam trong năm 2004 khoảng 0,08% (tức 0,15 nhân với 0,55).

    Con số ước tính cũng sẽ ngang bằng như vậy nếu chúng ta xem xét việc giảm lượng gia cầm, thay vì xem xét việc giảm sản lượng. Năm 2003 có khoảng 255 triệu gia cầm, nhưng con số đó đã giảm xuống còn 219 triệu con năm 2004, tức khoảng dưới 14%. Giá bán trung bình một con gia cầm tại chuồng khoảng 1USD. Vậy, thiệt hại do giảm lượng gia cầm từ năm 2003 đến 2004 là khoảng 36 triệu USD. Tổng giá trị GDP năm 2004 của Việt Nam đạt 45.400 triệu USD, vậy mức thiệt hại đó tương đương khoảng 0,08% GDP.

    Nhưng với mức độ phát hiện dịch bệnh và cách ly không thành công như mong đợi thì chi phí xã hội do đền bù gây ra sẽ là 14 triệu USD. Nhưng thiệt hại về sản lượng nông nghiệp có thể sẽ cao hơn, vì quy mô của chương trình phòng chống nhỏ hơn. Với tỷ lệ 0.1% GDP thì con số đó sẽ lên tới 52 triệu USD.

    Chương trình tiêm phòng vacxin đợt đầu tiên trong năm 2005 của Việt Nam hiện sẽ kéo dài đến tận cuối tháng 11để phòng ngừa cho khoảng 60 triệu con gia cầm. Hiện Việt Nam đã nhập khẩu 120 triệu liều vacxin và đang mua thêm 260 triệu liều nữa. Chi phí của đợt mua vacxin đầu tiên hết khoảng 6 triệu USD. Về đền bù, tháng 6 năm 2005, mức đền bù đã tăng 50%, lên tới khoảng 1 USD một con gia cầm.

    Những tính toán rất sơ bộ như trên cho thấy tổng thiệt hại sẽ dao động từ 46 đến 95 triệu USD, tùy thuộc vào mức độ thành công và phòng ngừa của chương trình. Đây là những con số không thể không tính tới ở một quốc gia như Việt Nam. Do đó, cần phải nhấn mạnh rằng tổng chi phí có thể còn lớn hơn nhiều nếu virus biến thái, lây lan từ người sang người và trong trường hợp đó phải tính tới cả thiệt hại về người.

    Theo WB, có thể ước tính được tác động thực sự của dịch cúm gia cầm là tổng thiệt hại đối với việc chăn nuôi gia cầm, sản xuất trứng và sản lượng gia cầm thay thế. Tổng thiệt hại đó ít nhất có thể lên tới khoảng 0,1% GDP của Việt Nam trong năm nay.

    Thiệt hại trực tiếp

    So với năm ngoái, Việt Nam hiện đang tiến hành một chiến dịch chống cúm gia cầm với lòng quyết tâm cao hơn nhiều và điều đó sẽ làm tăng nâng mức đền bù gắn liền với những chi phí lớn.


    Trước khi dịch cúm xảy ra, tỷ trọng của ngành chăn nuôi gia cầm trong nền kinh tế quốc dân của Việt Nam và Thái Lan là trên hơn 2% tổng sản phẩm quốc nội. Ở hầu hết các quốc gia, ngành sản xuất gia cầm chiếm hơn 1% tổng sản phẩm quốc nội. Tại Việt Nam, nơi mà sản lượng sản xuất gia cầm giảm xuống 15%, thì thiệt hại này tương ứng với 0,1% tổng sản phẩm quốc nội, tức là 45 triệu đô la Mỹ. Ngoài ra còn có các thiệt hại khác do sản lượng trứng thấp hơn và hoạt động của các kênh phân phối cũng giảm sút.

    Những thiệt hại này có thể không đáng kể nếu xét trên bình diện của toàn bộ nền kinh tế vĩ mô, nhưng chúng tàn phá khốc liệt ngành sản xuất gia cầm, các ngành sản xuất đầu vào có liên quan và các kênh phân phối. Tại các quốc gia như Việt Nam nơi mà phần chủ yếu của việc sản xuất gia cầm được tiến hành ngay tại các gia đình, thì ảnh hưởng của dịch bệnh sẽ trực tiếp tác động lên các hộ gia đình ở nông thôn.

    Cuối cùng, Chính phủ cũng không thể không quan tâm đến các chi phí để phòng chống và kiểm soát dịch bệnh, bao gồm cả những chi phí mua vacxin, các dụng cụ tiêm vacxin, thuê người tiêm chủng và dọn dẹp, người giám sát và phân tích, thuê các phương tiện đi lại... Nhà nước cũng phải đối mặt với nhu cầu đền bù thiệt hại cho những chủ sở hữu gia cầm. Điều này rất quan trọng bởi nó tránh được việc giấu giếm về dịch bệnh cúm gia cầm của các chủ sở hữu gia cầm. Mặc dù những chi phí này thực chất là một hình thức thanh toán chuyển khoản, nếu xét trong toàn bộ nền kinh tế nói chung, nhưng nó vẫn đặt một gánh nặng tài chính đáng kể lên ngân sách Nhà nước.

    Mặc dù tác động rõ nhất của dịch cúm gia cầm thể hiện ở việc giảm lượng gia cầm, song vẫn còn những tác động khác đối với sản lượng nông nghiệp. Lý do là vì các hoạt động nông nghiệp hoặc là bổ sung hoặc là thay thế việc chăn nuôi gia cầm. Trứng là một nguồn bổ sung rõ ràng nhất. Tổng sản lượng trứng của Việt Nam đã giảm từ 4.852 triệu quả năm 2003 xuống còn 3.939 triệu quả năm 2004. Giả sử việc giảm sản lượng như vậy là do dịch cúm gia cầm, và nếu cho rằng giá bán tại chuồng một quả trứng đạt khoảng 5 cent (của một USD) thì giá trị thiệt hại về sản lượng đã lên tới khoảng 46 triệu US. Nếu tính tỷ lệ giá trị trung bình tạo thêm cho tổng sản lượng là 65% thì mức thiệt hại tương đương với 0,07% GDP.

    ... và gián tiếp

    Tuy nhiên, có một tín hiệu sáng sủa hơn từ nhận định của WB là, ngành du lịch có thể sẽ không bị ảnh hưởng nhiều nếu có dịch cúm mới nảy sinh. Nếu dịch SARS đã làm giảm mạnh số lượt khách du lịch đến Việt Nam thì tác động của dịch cúm gia cầm lại nhỏ hơn thế nhiều. Trên thực tế, tác động này không thể phân biệt rõ so với những biến động ngắn hạn khác trong lượng khách du lịch. Dịch cúm gia cầm cuối năm 2005 có thể sẽ có nhiều tác động hơn nếu nỗi lo sợ về việc lây nhiễm từ gia cầm sang người ngày càng trở nên lớn hơn.

    Một trong những tác động gián tiếp của dịch cúm cuối năm 2004 là tình trạng lạm phát tăng nhanh, và chủ yếu diễn ra chủ yếu vào đầu năm 2005. Cùng với việc giá dầu và nguyên liệu thô trên thế giới tăng mạnh là những chi phí cao hơn đối với những thực phẩm thay thế cho thịt gà đã đẩy mức lạm phát lên tới 9.5%. Việc tăng giá của các loại cây lương thực trong nước chắc chắn sẽ có những tác động về tái phân phối (có lợi cho người dân nông thôn). Nhưng việc mất đi hiệu quả trong nền kinh tế thì có thể sẽ nhỏ chừng nào lạm phát vẫn còn ở mức hai con số.

    Bản báo cáo mới nhất trong loạt báo cáo cập nhật về tình hình kinh tế vùng Đông Á và Thái Bình Dương ra thường kỳ mỗi năm 2 lần này cho thấy mức tăng trưởng kinh tế khu vực giảm nhẹ so với mức cao đặc biệt của năm 2004 là 7,2%. Theo WB, GDP của Việt Nam năm 2005 và 2006 đều ở mức 7,5%. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc năm 2005 sẽ là 9,3% và 8,7% năm 2006.

    • Hồng Phúc

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin GDP bị đe doạ vì cúm gia cầm

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết GDP bị đe doạ vì cúm gia cầm bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết GDP bi de doa vi cum gia cam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc GDP bị đe doạ vì cúm gia cầm ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tài Chính của chuyên mục Kinh Tế.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - KINH TẾ - TÀI CHÍNH