Châu Á - ""chiến trường"" mới của cây trồng GM

Chủ nhật, 29 Tháng tám 2004, 03:14 GMT+7
  • Quyết định cho phép thử nghiệm cây trồng chuyển đổi gien (GM) trên cánh đồng ở Thái Lan, một trong những quốc gia sản xuất nông phẩm hàng đầu châu Á, báo hiệu châu lục này đang tiến gần tới việc sử dụng loại sản phẩm gây tranh cãi trên, bất chấp sự phản đối của các nhà bảo vệ môi trường.

    Nguyên nhân: Đói!

    Chau A chien truong moi cua cay trong GM
    Ngô Roundup Ready.

    Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra tuyên bố vào cuối tuần trước rằng ông đã cho phép tiến hành các cuộc thử nghiệm. Nhiều quốc gia khác được trông đợi sẽ làm theo, trong khi Philippines và Trung Quốc đã có những đồn điền lớn sản xuất các cây trồng GM như ngô và bông vải. Nhật Bản đã cho phép thử nghiệm trên thực địa cái gọi là ""siêu thực vật"" cách đơn hơn 15 năm song từ đó tới nay, đảo quốc này vẫn thận trọng và chưa cho phép canh tác cây GM. Australia và New Zealand gần đây đã bớt phản đối và tỏ dấu hiệu sẵn sàng xem xét thử nghiệm sinh vật chuyển đổi gien (GMO).

    Mỹ là nước sản xuất GMO lớn nhất thế giới và gặp nhiều khó khăn trong việc thuyết phục các quốc gia khác, từ châu Âu cho tới châu Phi và Trung Đông, chấp nhận sản phẩm GM. Tuy vậy, theo các nhà phân tích công nghiệp và thậm chí các nhóm phản đối GMO, các nước châu Á có xu hướng ủng hộ sản phẩm GM. Nguyên nhân? Cheng Luk-ki, giám đốc nghiên cứu khoa học và bảo tồn của Green Power tại Hong Kong, cho biết: ""Nói chung, châu Á ngày càng có quan điểm thoáng hơn với GMO bởi nhiều quốc gia đang phát triển và cần tìm cách thức dễ dàng để nuôi sống dân số đang tăng nhanh. Họ cần sản xuất đủ lương thực và sẵn sàng chấp nhận mọi thứ hứa hẹn điều đó"".

    Cây trồng GM là thực vật có bộ gien bị biến đổi nhằm tăng cường các tính trạng có lợi như giá trị dinh dưỡng, và loại bỏ tính trạng bất lợi như dễ bị sâu bệnh phá huỷ. Chúng mang lại các vụ mùa bội thu và sản lượng cao hơn. Nhiều người nói rằng cây GM là những "củ cà rốt" treo lơ lửng trước mặt nông dân nghèo tại châu Á - nơi có khoảng 720 triệu người sống dưới mức nghèo khổ.

    Tuy nhiên, theo nhiều người phản đối GMO, loại cây trồng này nguy hiểm và cách chúng được bán sẽ làm phá sản nhiều nông dân - những người hy vọng kiếm sống từ việc trồng cây GM. Họ nói GMO là ""các giống siêu hạng, có thể đẩy nhiều loài thực vật khác tới chỗ tuyệt chủng". Họ cũng lo sợ cây trồng GM chưa được thử nghiệm đầy đủ và có thể gây hại cho sức khoẻ con người.

    Sự phản đối ngày càng tăng bởi các công ty phương Tây kiểm soát hoạt động phân phối hạt giống GM. Những công ty này buộc nông dân ký kết các hợp đồng trong đó quy định phải mua hạt giống mới từ nhà cung cấp, không được giữ lại hạt của vụ trước để gieo trồng vụ sau. Thường thì nông dân không thể thực hiện đúng các điều khoản trên và do đó ngày càng đói nghèo...

    Châu Á - điểm nóng mới

    Nhiều quốc gia giàu, đặc biệt là tại châu Âu - nơi công chúng chống thực phẩm GM kịch liệt, đã vượt qua được sự phản đối này. Kết quả là các nhân viên cứu trợ như Ramesh Kadkha, thuộc Nhóm xoá đói giảm nghèo Action Aid, tin rằng châu Á hiện trở thành điểm nóng mới liên quan tới việc chấp nhận GMO. Kadkha nói: ""Một số chính phủ rất nghèo và không mạnh. Họ bị thu hút bởi những lời hứa hẹn của các công ty GMO lớn. Tuy nhiên, những lời hứa hẹn và viễn cảnh kiếm được nhiều tiền cũng đi kèm với các... đám mây đen"".

    Các nhà chỉ trích cho rằng hệ thống quản lý yếu ở châu Á tạo chỗ cho các công ty đa quốc gia GMO hoành hành. Chẳng hạn, Ấn Độ là một ví dụ điển hình về những sai sót khi các biện pháp kiểm soát lỏng lẻo. Tại nước này, hàng nghìn nông dân mắc nợ nhiều hơn sau khi hạt bông chuyển đổi gien do Công ty Công nghệ Sinh học Monsanto của Mỹ tuyên bố sẽ thúc đẩy sản lượng lại thất bại. Vandana Shiva, người sáng lập tổ chức tình nguyện mang tên Hiệp hội Nghiên cứu Vì Khoa học, Công nghệ và Sinh thái, cho biết: ""Có một vụ kiện Monsanto đang chờ Toà án tối cao nước này xét xử, bởi công ty trên đã cố vượt qua hệ thống quản lý yếu kém của chúng tôi"".

    Chắc chắn là không phải mọi quốc gia ở châu Á đều bị thuyết phục về giá trị của các cây trồng GM. Pakistan, nơi các biện pháp kiểm soát rất lỏng lẻo, cũng tuyên bố trong tuần này sẽ tìm ban hành các đạo luật tương tự. Achmad Suryana, giám đốc Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển thuộc Bộ Nông nghiệp Indonesia, nói: ""Chúng tôi cởi mở đối với nghiên cứu cây trồng chuyển đổi gien song rất thận trọng trước khi đề nghị cho phép thử nghiệm trên cánh đồng mở"". Tuy nhiên, các quốc gia khác dường như bị hấp dẫn bởi cây GM.

    Thái Lan sợ lỡ "chuyến tàu sinh học"

    Trở lại với Thái Lan, việc Thủ tướng Thaksin Shinawatra bật đèn xanh cho cuộc thử nghiệm GMO sẽ dẫn tới sự ra đời của các đồn điền thương mại cũng như sản phẩm GM nhập khẩu. Phát biểu trước Uỷ ban Chính sách Công nghệ Sinh học Quốc gia do ông làm chủ tịch, Thủ tướng Thaksin nói: ""Mọi sản phẩm GM được khoa học chứng minh là an toàn đối với người và không đe doạ môi trường sẽ được phép nhập khẩu, sản xuất hoặc được bán tại thị trường trong nước. Chính phủ sẽ không để cho đất nước bị nhỡ chuyến tàu công nghệ sinh học. Tuy nhiên, chúng ta sẽ áp dụng mọi biện pháp để bảo vệ tài nguyên sinh học quốc gia"".

    Thủ tướng Thaksin tin tưởng Thái Lan sẽ không đối mặt với các rào cản thương mại bởi các nhà nhập khẩu lớn, bao gồm nhiều nước châu Âu, đã chấp nhận sản phẩm GM. Ông Thaksin bác bỏ luận điệu rằng chính phủ Thái Lan đã bị Mỹ thuyết phục (Mỹ sẽ sớm ký kết hiệp định thương mại tự do với Thái Lan).


    Sakarinrd Bhumiratana, chủ tịch Cơ quan Phát triển Khoa học và Công nghiệp Quốc gia (NSTDA) cho rằng quyết định của Chính phủ được dựa trên các nghiên cứu toàn diện cũng như quan điểm của người tiêu dùng đối với công nghệ này. Ông nói: ""NSTSA và chính phủ sẽ chịu trách nhiệm về mọi thiệt hại do quyết định của chúng tôi gây ra"". NSTDA đã đưa ra ba đề xuất để ông Thaksin lựa chọn: Biến Thái Lan trở thành nước xuất khẩu GMO lớn; thúc đẩy cây trồng GM cũng như cây bình thường; hoặc trở thành nước không có cây GM.

    Theo ông Sakarinrd, sự lựa chọn thứ hai sẽ cho phép Thái Lan ""tóm gọn cả thị trường GM lẫn cây trồng bình thường"". Chính phủ sẽ giúp các nông dân ""truyền thống"" bảo vệ cánh đồng của họ khỏi GMO. Các quy định liên quan tới thử nghiệm trên cánh đồng và thương mại hoá sản phẩm GM sẽ có hiệu lực trong vòng ba tháng tới. Trong khi đó, Luật An toàn Sinh học sẽ đuợc soạn thảo vào cuối năm 2005. Ông Sakarinrd nói rằng lệnh cấm thử nghiệm GM trên thực địa, do nội các áp đặt vào năm 2001, sẽ bị dỡ bỏ, cho phép chính phủ và các cơ quan tư nhân hoàn tất các cuộc thử nghiệm an toàn sinh học cấp III về cây GM. Theo hướng dẫn quốc tế, cây GM phải trải qua phòng thí nghiệm, thực nghiệm và kiểm tra trên cánh đồng mở trước khi được phép trồng thương mại. Các loại cây trồng GM khác, sẽ được thử nghiệm trên cánh đồng mở, bao gồm ớt, cà chua, đu đủ, gạo và phong lan.

    Kẻ khóc... người cười

    Những người ủng hộ đa dạng sinh học và các nhà bảo vệ môi trường rất thất vọng trước quyết định trên. Witoon Lianchamroon, giám đốc Biothai, cho biết quyết định đó là ""cực kỳ nguy hiểm"" đối với ngành nông nghiệp Thái Lan. ""Cây trồng GM sẽ xâm lược và phá huỷ các giống bản địa, nên đất nước này sẽ đối mặt với các rào cản thương mại từ những quốc gia nơi người tiêu dùng phản đối GMO"", ông nói.

    Lianchamroon buộc tội Thủ tướng Thái Lan rút lại lời hứa duy trì lệnh cấm các cuộc thử nghiệm GM trên cánh đồng mở cũng như thương mại hoá chúng nếu chưa có Luật An toàn Sinh học; đầu hàng trước áp lực của Mỹ, gây thiệt hại cho nông dân cũng như tài nguyên sinh học quốc gia. Mỹ đã sử dụng hiệp định thương mại tự do như một công cụ mặc cả để vun vén lợi ích cho các nhà sản xuất cây GM.

    Chau A chien truong moi cua cay trong GM
    Phản đối cây trồng GM tại Bangkok.

    Nhà vận động Pajwajee Srisuwan thuộc Nhóm Hoà Bình Xanh cho biết Thái Lan chắc chắn sẽ thua thiệt do sự phản đối từ người tiêu dùng tại châu Âu và Nhật Bản.

    Các nhà xuất khẩu gạo hàng đầu Thái Lan khuyến cáo từ kinh nghiệm xuất khẩu của họ: Không có một người tiêu dùng nào muốn mua sản phẩm GM. Các nhà nhập khẩu, đặc biệt là châu Âu, sẽ yêu cầu hàng hoá không có thành phần GM hoặc giấy chứng nhận không GMO đối với gạo và nông phẩm khác từ Thái Lan. Một chính sách như vậy sẽ làm Thái Lan có nguy cơ mất đi nhiều thị trường. Các giám đốc tại tập đoàn Charoen Pokphand, một liên hiệp nông nghiệp khổng lồ, cho tới nay vẫn chưa thể hiện sự ủng hộ việc thương mại hoá thực phẩm GM mặc dù nói rõ rằng họ coi công nghệ này là sự lựa chọn khả thi để tăng sản lượng cây trồng.

    Tuy nhiên, cục trưởng Cục Nông nghiệp Thái Lan Chakan Saengraksawong nói rằng quyết định của ông Thaksin sẽ giúp thúc đẩy chương trình thử nghiệm cây GM nhằm phát triển các giống tốt hơn, cũng như nghiên cứu tác động của chúng đối với cây bình thường và hệ sinh thái. Còn Công ty Monsanto cho biết rất hạnh phúc. Kongtat Chanchai, người phát ngôn của Văn phòng Công ty tại Thái Lan, nói: ""Đây là quyết định đúng đắn. Chính sách này sẽ cho phép chúng tôi thử nghiệm trên cánh đồng và thương mại hoá ngô Roundup Ready và giống bông GM kháng thuốc diệt cỏ của Monsanto"". Ngô Roundup Ready của Monsanto đang được phát triển trong phòng thí nghiệm bởi các nhà nghiên cứu tại ĐH Mae Jo, Chiang Mai.

    Hiện một mạng lưới chống GMO đã được thành lập, bao gồm các nhóm nông dân nông nghiệp tự nhiên, các nhà bảo vệ môi trường, các nhà xuất khẩu nông phẩm, chuyên gia nông nghiệp và người tiêu dùng. Những nhóm này sẽ hợp tác với Nhóm Hoà Bình Xanh và các tổ chức môi trường quốc tế khác tiến hành hoạt động ngăn chặn việc chính phủ Thái Lan vội vàng cho phép trồng và nhập khẩu các sản phẩm GM.

    Cách đây ba tháng, một cuộc tranh cãi mới về cây trồng GM lại nổ ra ở châu Âu khi Uỷ ban châu Âu tuyên bố EU sẽ cho phép nhập khẩu cây trồng GM trong vòng năm năm tới.

    • Minh Sơn (Tổng hợp)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Châu Á - ""chiến trường"" mới của cây trồng GM

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Châu Á - ""chiến trường"" mới của cây trồng GM bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Chau A chien truong moi cua cay trong GM ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Châu Á - ""chiến trường"" mới của cây trồng GM ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Vấn Đề của chuyên mục Khoa Học.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - KHOA HỌC - VẤN ĐỀ