Cây bình bát có khả năng chống sạt lở bờ

Thứ ba, 23 Tháng ba 2004, 21:32 GMT+7
  • Gần đây kinh rạch được nạo vét sâu, dòng chảy mạnh, và các phương tiện lưu thông đường thủy phát triển nhiều nên việc sạt lở bờ diễn ra ngày càng nghiêm trọng trên các vùng nông thôn. Việc kè đá, cẩn đan rất tốn kém không thể áp dụng rộng rãi, cần phải có giải pháp nào khác khả dĩ ít tốn kém hơn để cho nhà nhà cùng thực hiện.

    Theo chúng tôi, dùng phương pháp xở bờ cho mặt cắt lòng kinh rạch đạt hình chữ V càng lài càng tốt, rồi trồng một vài loại cây như cây bình bát kết hợp với lau sậy để chắn sóng giữ bờ sẽ có kết quả tốt.

    Cây bình bát mọc hoang tự nhiên nhiều nơi ở đồng bằng sông Cửu Long mà cũng rất dễ trồng; có thể trồng bằng cây con mới lên mùa trước hoặc thu trái chín từ tháng 6 - 9 dương lịch lấy hạt để gieo. Sau một năm tuổi, cây chịu được nước nhiễm mặn theo mùa và cũng chịu được ngập sâu miễn là không lút đọt. Cây bình bát lớn nhanh, sống thọ do có bộ rễ khá phát triển, rễ ăn xuống theo chiều sâu lẫn vươn xa nên bám chắc rất tốt, đặc biệt sau mỗi lần cắt ngọn, gốc thân và cả bộ rễ càng phát triển, vì thế ngoài việc trồng để làm gốc ghép với mãng cầu gai thu hái trái, còn có thể trồng làm cây chắn sóng, chống sạt lở bờ cho kinh rạch khá tốt.

    Để cây bình bát chống được sạt lở bờ, nó cần phải có đủ tuổi lớn nhất định từ 3 - 5 năm trở lên và phải được trồng theo hàng đôi, hàng ba đúng kỹ thuật để gốc thân và các bộ rễ của các hàng cây có đủ điều kiện phát triển lớn và câu, giữ, bảo vệ cho nhau trước khi đối mặt cùng sóng dữ.

    Đối với kinh rạch vừa mới đào hay nạo vét, do bờ vách chưa ổn định nên còn sạt lở nhiều và nếu có lắm phương tiện thủy lưu thông thì khi định vị giới hạn điểm mốc bờ cần bảo vệ để trồng hàng cây chắn sóng, phải ước lượng và trừ lùi vào một khoảng bờ sẽ bị sạt lở; thường phải tối thiểu gấp hơn 2 - 3 lần độ sâu dòng chảy khi mới đào. Tại vị trí đã xác định đó đào một rãnh dọc theo bờ có bề rộng 7 - 8 tấc, sâu khoảng 5 - 7 tấc (hoặc gần bằng mặt nước ngoài kinh càng tốt) để trồng hàng rào cây bình bát và nó cũng cần có rãnh thoát bớt nước khi cây còn nhỏ. Nên trồng hai hay ba hàng cây so le nhau theo kiểu nanh sấu, cây cách cây 2 - 3 tấc, hàng cách hàng 3 - 4 tấc. Trước khi gieo hạt hoặc trồng cây bình bát cần phủ lên mặt rãnh một lớp rơm rạ mục hay các loại tro để hạt dễ nảy mầm, cây dễ phát triển. Khi cây đạt hơn một năm tuổi thì bắt đầu cắt ngọn chừa gốc khoảng 30 - 50 cm, mỗi năm cắt một lần vào tháng 2 - 3 dương lịch (lúc lá già rụng nhiều, cây chớm trổ hoa), cứ lần sau cắt cao hơn về phía ngọn 5 - 10 cm; khi cây có gốc lớn vững chắc có thể cắt sâu xuống gốc thân miễn sao cây không chết là được.


    Để tạo điều kiện cho gốc thân và bộ rễ bình bát phát triển xuống chiều sâu, khi gốc bình bát đạt đường kính lớn hơn 3 cm chúng ta có thể tiến hành đào một rãnh sâu cách gốc hàng cây phía ngoài kinh khoảng chừng 5 - 7 tấc, sau mỗi năm cây lớn hơn cứ đào sâu thêm càng tốt, để cho rễ bình bát ăn xuống càng sâu, sau này càng vững chắc hơn.

    Đối với những kinh rạch dòng chảy đã tương đối cạn, bờ vách bớt lở, có thể tiến hành xở bớt một phần bờ cho lài thêm rồi trồng cây bình bát con ngay sát cạnh bờ nước theo hàng với mật độ khoảng cách như trên kết hợp với việc rào chắn bớt sóng trong thời gian cây còn nhỏ. Sau đó cũng cắt ngọn dưỡng gốc, khi cây đã đủ lớn thì hàng năm cũng nên lấy bớt phần đất phía ngoài cho rễ và gốc có điều kiện phát triển xuống chiều sâu, đề phòng có sự thay đổi dòng chảy do cây không thích ứng kịp sẽ gây sạt lở bờ.

    Sau khi bờ cây bình bát được hai ba năm tuổi, nếu trồng hết hợp thêm lau, sậy, đế... thì bờ sẽ càng vững chắc, và khi bờ đất lở đến đây sẽ không còn gây sạt lở được nữa. Điều này có thể quan sát thấy rõ ở nhiều nơi, đoạn bờ kinh nào có cây bình bát mọc xen lẫn với lau sậy thì bờ đất rất vững chắc gần như chưa bị sạt lở. Qua bài viết này rất mong bà con các nơi có vấn đề sạt lở hãy chú ý đến cây bình bát - một loại cây rất gần gũi dễ trồng và có rất nhiều công dụng tốt.

    Nguyễn Văn Thước
    (Sở Khoa học Cà Mau)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Cây bình bát có khả năng chống sạt lở bờ

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cây bình bát có khả năng chống sạt lở bờ bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Cay binh bat co kha nang chong sat lo bo ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cây bình bát có khả năng chống sạt lở bờ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Khoa Học của chuyên mục Khoa Học.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - KHOA HỌC - TIN KHOA HỌC