Ẩn họa từ khai thác khoáng sản tràn lan

Thứ năm, 25 Tháng mười một 2010, 06:10 GMT+7
  • Trong quá trình khai thác khoáng sản, ít có doanh nghiệp (DN) thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, đa phần còn thiếu trách nhiệm đối với các yêu cầu về giảm thiểu bụi, tiếng ồn, xử lý nước thải…

     An hoa tu khai thac khoang san tran lan

    Sau khi bị khai thác cạn kiệt khoáng sản, môi trường sống ở nhiều địa phương cũng bị tàn phá nặng nề. 

    Mặt khác, rất nhiều mỏ khai thác khoảng sản đang nằm gần, hoặc ngay cạnh khu dân cư… nên các hoạt động khai thác, vận chuyển ảnh hướng rất lớn tới đời sống, sức khỏe người dân.

    Ý thức... kém

    Hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản luôn gắn liền với các tác nhân gây tác động xấu tới môi sinh, môi trường như: ô nhiễm không khí, nguồn nước, tàn phá rừng, làm mất hoặc phá vỡ cảnh quan thiên nhiên, cảnh quan du lịch, thậm chỉ cả các di tích lịch sử, văn hóa; cũng như các tác động nghiêm trọng tới môi trường do chất thải độc hại…

    Nhiều nơi, khai thác khoáng sản đã phải đánh đổi với tiềm năng phát triển của những ngành kinh tế khác như phát triển du lịch, nuôi trồng thủy sản, nông nghiệp, lâm nghiệp…

    Báo cáo từ đơn vị quản lý thuộc Bộ Tài Nguyên - Môi trường cho biết, từ đầu năm tới tháng7/2010, cơ quan chức năng đã thu hồi 17 giấy phép khai thác khoáng sản của những đơn vị vi phạm nghiêm trọng quy định nhà nước trong lĩnh vực này. Tuy nhiên thực tế, đây là con số quá nhỏ bé so với tổng số 20.000 DN đang khai thác khoáng sản khắp đất nước.

    Luật  Bảo vệ môi trường 2005 yêu cầu các dự án khai thác, chế biến khoảng sản phải có báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), song việc lập báo cáo đối với nhiều dự án không đảm bảo giá trị mà chỉ mang tính hình thức, hợp lý hóa các thủ tục trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

    Trong quá trình khai thác, ít có DN thực hiện đúng nội dung đã nêu trong báo cáo cũng như thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, đa phần còn thiếu trách nhiệm đối với các yêu cầu về giảm thiểu bụi, tiếng ồn, xử lý nước thải… Có rất nhiều mỏ khai thác khoảng sản gần, hoặc nằm ngay cạnh khu dân cư… nên các hoạt động khai thác, vận chuyển ảnh hướng rất lớn tới đời sống, sức khỏe người dân.

    Những năm qua, do nhu cầu phát triển kinh tế, các hoạt động khai thác khoáng sản diễn ra mạnh mẽ. Số đơn vị khai thác tăng từ 427 DN năm 2000 lên 1692 DN năm 2008. Song song với đó, vốn đầu tư cho các hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản từ 9,6 nghìn tỉ năm 2000 lên 50,8 nghìn tỉ năm 2008 và sẽ còn tăng vào những năm tiếp theo. Và theo đó, các hiểm họa từ khai thác khoáng sản cũng tăng không ngừng. 

    Hiểm họa ngày càng nghiêm trọng...

    An hoa tu khai thac khoang san tran lan
    Tan hoang, đất thủy ngân trầm trọng khi kết thúc khai thác vàng ở khu vực này.

    Nhiều mỏ, khu khai thác là nguyên nhân của những vấn đề nghiêm trọng về ô nhiễm nguồn nước. Sự tích tụ chất thải rắn do tuyển rửa quặng trong các lòng hồ, kênh mương tưới tiêu có thể làm thay đổi lưu lượng dòng chảy, dung tích chứa nước, biến đổi chất lượng nguồn nước và làm suy giảm công năng các công trình thuỷ lợi liền kề các khu khai thác mỏ.

    Khi tiến hành các hoạt động khai thác sẽ hình thành các moong, hố, hầm sâu đến hàng trăm mét, là nơi tập trung nước cục bộ. Ngược lại, để đảm bảo hoạt động của mỏ, phải thường xuyên bơm tháo khô nước ở đáy moong, hầm lò, hình thành các phễu hạ thấp mực nước dưới đất với độ sâu từ vài chục đến hàng trăm mét và bán kính phễu hàng trăm mét. Điều đó dẫn đến tháo khô các công trình chứa nước trên mặt như hồ ao... xung quanh khu mỏ.

    Khu mỏ thiếc Sơn Dương (tỉnh Tuyên Quang), tổng lượng nước thải công nghiệp gồm bùn cát và nước khoảng 2.000 m3/ngày, được xả ra các đập lắng có tổng dung tích trên 74.000 m3.

    Các đập lắng nước này đã làm tăng đáng kể diện tích mặt nước, thay đổi chế độ thuỷ văn của suối. Sau một thời gian đổ thải, hầu hết các hồ và nhiều đoạn suối bị lấp đầy bùn, cát. Đáy hồ cao hơn cốt cao tự nhiên từ 5-10 m làm thay đổi dung tích, lưu lượng và hướng dòng chảy tự nhiên. Các hồ và suối trước đây là nguồn nước sản xuất nông nghiệp, nay hoàn toàn không thể sử dụng được.

    Tại các mỏ thiếc, đá quí ở miền tây Nghệ An, do quá trình đào bới và đổ thải, các khe Bản Sỏi, Khe Mồng, Tổng Huống - là nguồn cấp nước cho nông nghiệp của khu vực, bị xói lở bờ, bồi lấp dòng chảy, đổi dòng, giảm khả năng tưới, từ đó gây ra giảm vụ, giảm năng suất cây trồng…

    Không chỉ vậy, hoạt động khai thác khoáng sản ở hầu hết các mỏ đều gây ra lượng bụi vượt tiêu chuẩn hàng chục lần cho phép, nhất là các khu mỏ đá, mỏ than… Từ hoạt động khai thác than, Uông Bí trở thành thị xã ô nhiễm vào bậc cao nhất nước, Cẩm Phả và Hạ Long bị ô nhiễm hệ thống nước ngầm, các bãi thải của công trường khai thác than đe dọa tính mạng người dân... 

    Một thực tế đau lòng là ở bất kì khu khai thác than, mỏ đá… nào, người dân ngày ngày phải ăn, ngủ, thở, sống cùng bụi và một bầu không khí ô nhiễm. 

    Theo kết quả kiểm kê đất đai năm 2005, tổng diện tích dành cho các hoạt động khai thác khoáng sản là 41.000ha. Diện tích đó ngày càng mở rộng và lấn sang phần đất khác, nhiều diện tích rừng nhiệt đới, rừng phòng hộ bị tàn phá, xâm hại. 

    Tại Yên Bái, toàn tỉnh có trên 168 điểm mỏ với 15 loại khoáng sản. Ngoài ra, còn nhiều đơn vị thăm dò khoáng sản theo giấy phép của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Chỉ trong 2 năm 2007 và 2008, tỉnh Yên Bái đã cấp phép thăm dò và khai thác hàng trăm điểm quặng vừa và nhỏ. Điều này đã khiến nhiều diện tích đất nông nghiệp của tỉnh đã và đang giảm dần, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến canh quan sinh thái.

    Không chỉ dừng lại ở những hiểm họa trước mắt, nếu ý thức bảo vệ môi trường, cân bằng môi trường trong khai thác, chế biến khoáng sản của các DN vẫn như hiện nay, chúng ta sẽ còn phải gánh chịu những thảm họa lâu dài, nghiêm trọng hơn, cùng những tác động nguy hiểm của biến đổi khí hậu đang rất gần.


    Việt Báo (Theo Tầm nhìn)

    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Ẩn họa từ khai thác khoáng sản tràn lan

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ẩn họa từ khai thác khoáng sản tràn lan bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết An hoa tu khai thac khoang san tran lan ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ẩn họa từ khai thác khoáng sản tràn lan ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Việt Nam của chuyên mục Khoa Học.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - KHOA HỌC - VIỆT NAM