Nên có mấy bộ sách giáo khoa?

10:08 28/08/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Nen co may bo sach giao khoa?  Trong tình hình thí điểm phân ban hiện nay phải thay câu hỏi “nên có mấy bộ sách giáo khoa (SGK) cho trung học phân ban” bằng câu hỏi khác đúng hơn, khái quát hơn là: “Cần phải làm gì để thực hiện được chủ trương cho tồn tại hai hay nhiều bộ SGK cùng viết theo một chương trình?”

Độ vênh đáng lo ngại!

Ở đợt viết SGK cho trung học phân ban lần này có năm môn học sẽ có hai bộ sách. Tuy nhiên có một điều khác nhau cơ bản về chủ trương. Ở đợt viết sách 1989 - 1991 lãnh đạo bộ tuyên bố ngay từ đầu là hai, ba bộ sách đều song song tồn tại và có giá trị pháp lý như nhau; còn lần này, theo dự kiến là viết hai để chọn một, bộ sách không được chọn vẫn sẽ được in và được sử dụng song với tư cách là tư liệu bổ sung, tham khảo. Bởi vậy, tác giả của bộ sách này không được biết và không được phép biết tác giả của bộ kia làm gì, chứ chưa nói là trao đổi với nhau một cách thoải mái như trước đây.

Chương trình thí điểm phân ban lần này, cũng như tất cả chương trình trước đây, có một nhược điểm chung là chưa đủ cụ thể, chi tiết, bên cạnh lại không có bộ chuẩn nên người viết SGK có thể triển khai theo những hướng khác nhau và với những mức độ khác nhau.

Tôi không dám phê phán những người làm chương trình bởi nếu được giao tôi cũng khó làm tốt hơn. Nhược điểm lớn của ngành giáo dục là chưa bao giờ đầu tư đúng mức cho việc làm chương trình, theo quan niệm của UNESCO, một trong ba yếu tố có tính chất quyết định đối với chất lượng giáo dục. Với thời gian và điều kiện cho phép, các tác giả cũng chỉ có thể tập trung vào việc làm nổi bật những hướng đổi mới của chương trình và nêu các đề mục chủ yếu, quả là khó có điều kiện để chi tiết hóa.

Độ vênh giữa các bộ sách thí điểm phân ban, đặc biệt là giữa hai bộ sách ngữ văn, đang diễn ra một cách đáng lo ngại. Chỉ cần so sánh tập một lớp 10 của hai bộ sách ngữ văn là đủ rõ. Cùng học sử thi Đam San, bộ 1 chọn đoạn Chiến thắng Mtao Mxây, bộ 2 chọn đoạn Đi bắt con gái thần Mặt trời; cùng học thơ Nguyễn Trãi, bộ 1 chọn Đóng cửa biển, Cảnh ngày hè, bộ 2 chọn Tùng; cùng học thơ hai - cư, bộ 1 chọn ba bài của Ba - sô, ba bài của Bu - son và đều đặt ở phần chính thức, bộ 2 chọn tám bài của Ba - sô ở phần chính thức, 10 bài của Bu - son và It - sa ở phần đọc thêm. Đó là chưa nói đến những sự khác nhau khác như cách phiên âm tên riêng nước ngoài, cách dùng ký hiệu, cách làm phụ lục...

Nếu tình hình cứ diễn ra như thế cho đến tập cuối lớp 12 thì không biết người ra đề thi tốt nghiệp THPT ở các trường thí điểm phân ban sẽ giải quyết thế nào. Nhờ thí điểm phạm vi hẹp, có lẽ đành theo giải pháp “học gì thi nấy”, song đại trà về sau thì sao? Và trước mắt, lấy gì để so sánh chất lượng hai bộ sách và chất lượng học sinh theo hai bộ sách, một trong những tiêu chuẩn để chọn một bộ theo dự kiến? ở các môn toán, lý, sinh, ngoại ngữ tình hình không đến nỗi phức tạp như thế, song cũng không phải là không có những sự khác biệt giữa các bộ sách.

Dĩ nhiên, lý do của sự tồn tại hai hay nhiều bộ sách cùng viết theo một chương trình là giữa chúng phải có sự khác biệt. Song sự khác biệt được chấp nhận và hơn thế còn cần được khuyến khích, là ở phương diện nào, với mức độ nào, đó là những vấn đề cần tiếp tục trao đổi.

Cần sớm có chương trình chi tiết hoặc bộ chuẩn

Theo tôi, không nên thực hiện chủ trương chọn một bộ đối với tất cả năm môn đã cho thí điểm viết hai bộ. Đây là điều rất khó làm nếu không muốn nói là không thể làm. Đánh giá chất lượng SGK, hơn thế lại vừa đánh giá vừa so sánh, là một điều rất không đơn giản, đâu phải là lấy ý kiến theo kiểu điều tra xã hội học hay căn cứ vào số phiếu của các hội đồng, kể cả hội đồng thẩm định quốc gia, là có thể quyết định được chính xác. Hơn nữa, dùng nhiều bộ sách viết theo một chương trình đã là câu chuyện quá thường tình của hầu hết các nước trên thế giới. Chúng ta cần sớm đưa qui định này vào Luật giáo dục.

Có rất nhiều việc phải làm: đổi mới tư duy quản lý giáo dục, phương pháp quản lý giáo dục, cải cách đánh giá - kiểm tra - thi cử... song trước mắt là phải bắt tay ngay vào việc xây dựng một bộ chuẩn cho tất cả môn học hoặc ở một mức độ thấp hơn, viết lại toàn bộ chương trình với những yêu cầu hết sức cụ thể về phương diện định tính cũng như định lượng. Với điều kiện cụ thể ở nước ta, làm một bộ chương trình chi tiết là có tính khả thi hơn làm bộ chuẩn.

Bộ chương trình được viết lại như trên hoặc bộ chuẩn sẽ là cơ sở pháp lý để tác giả của mỗi bộ sách chỉnh sửa trước khi trình hội đồng quốc gia thẩm định để đưa ra sử dụng đại trà. Do hai bộ sách có độ vênh lớn nên phần chỉnh sửa sẽ không ít. Bởi vậy, chương trình chi tiết hoặc bộ chuẩn cần có sớm để các tác giả có thời gian chỉnh sửa, làm ngay từ bây giờ đã là chậm. Đây là khâu khó khăn nhất song cũng là khâu quyết định sự thành bại của chương trình và SGK mới.

Chúng ta đã phải tiến hành thí điểm phân ban hai lần trong ngót 10 năm! Dẫu có nhiều lý do khách quan, ngành giáo dục vẫn phải chịu trách nhiệm chính về việc tiêu phí thời gian tốn kém ấy. Chương trình ba lớp được thí điểm trong ba năm tạo điều kiện cho chúng ta dễ có được một cái nhìn tổng thể, toàn cấp.

Độ vênh nhau giữa hai bộ sách thể hiện những cách hiểu khác nhau về phương hướng và mức độ triển khai các “đề mục” của chương trình thí điểm, về một mặt nào đó lại là chỗ dựa tốt để chúng ta bàn bạc khi xây dựng chương trình chi tiết hóa hoặc bộ chuẩn sắp tới. Có chương trình chi tiết hoặc bộ chuẩn thật tốt rồi thì không phải chỉ là hai mà ba, bốn bộ SGK cũng không có điều gì phải lo ngại.

GS Nguyễn Khắc Phi (TT)

VietBao.vn
contentlength: 7899
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Nghi vấn cô giáo mầm non dán băng dính vào miệng, trói tay chân, dốc ngược bé gái 4 tuổi
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ GIáO DụC NÓNG NHẤT

Nu sinh bi lot do danh hoi dong da man tren lop o Hung Yen

Nữ sinh bị lột đồ, đánh hội đồng dã man trên lớp ở Hưng Yên

Liên quan việc 5 nữ sinh lớp 9 trường THCS Phù Ủng, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên đánh liên tiếp vào người, đầu và lột đồ em N.T.H.Y,..

Co giao vao khach san co quan he bat chinh voi nam sinh lop 10

Cô giáo vào khách sạn, có quan hệ bất chính với nam sinh lớp 10

Vụ việc gây xôn xao dư luận khi cô giáo dạy Toán của trường THPT Nguyễn Huệ (thị xã Lagi) thuộc tỉnh Bình Thuận có quan hệ bất..