Kỳ 1: Giáo dân Sài Gòn những ngày rối loạn

Thứ ba, 24 Tháng tư 2007, 14:13 GMT+7
  • Cuối tháng 4/1975, tiếng súng quân giải phóng dồn dập vọng về Sài Gòn. Không ít giáo dân vốn bị nhồi nhét thông tin một chiều của chính quyền Sài Gòn, bị ám ảnh bởi một cuộc "tắm máu", nên xáo xác, hoang mang. Họ chăm chăm hướng về các vị linh mục uy tín. Nhưng lạ thay, các vị linh mục khi đó lại tỏ ra không biết sợ "Việt cộng".

    Khi đó, có con chiên thì thầm với linh mục Nguyễn Thiện Toàn, chính xứ Nhơn Hòa (quận Tân Bình): "Nghe đồn Việt cộng ghét linh mục. Mong cha tìm "cửa" để chạy!". Ông chỉ cười: "Bản thân tôi không làm điều ác, nên không sợ. Vả lại Việt cộng ở đâu xa, bà con mình cả thôi!".

    Ky 1 Giao dan Sai Gon nhung ngay roi loan
    Linh mục Nguyễn Thiện Toàn kể về cái ngày được con chiên khuyên... bỏ chạy. (ảnh: Phạm Cường)

    Nhiều người lúc này còn chưa biết rõ về bộ đội cách mạng. Cá biệt có người vẽ ra trong đầu hình dáng bộ đội với vẻ ngoài bặm trợn: râu quai nón, mắt xếch...

    Người giáo dân ấy đem câu nói của linh mục Nguyễn Thiện Toàn kể cho nhiều giáo dân đang hoang mang khác ở vùng Bà Quẹo (nay là quận Tân Bình). Sự bình thản của ông khiến họ bớt thắc thỏm.

    "Vùng nhạy cảm" thành cơ sở "Việt cộng"

    Bà Quẹo là cửa ngõ phía Tây Bắc của Sài Gòn, là "vùng nhạy cảm" với chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

    Vùng đất này nối liền các khu căn cứ cách mạng: Vườn Thơm, Vĩnh Lộc, Bình Chánh, Đức Hòa, Long An. Mặt khác, vùng này cũng tiếp giáp với Bộ Tổng Tư lệnh quân đội Sài Gòn, sân bay Tân Sơn Nhất đi cùng mạng lưới đồn bốt chằng đụp với 3,4 đại đội và mạng lưới tình báo, chỉ điểm, phòng vệ dân sự.

    Từ cuối những năm 50 thế kỷ trước, Mỹ - Diệm đã bố trí một bộ phận đông đảo người công giáo di cư tại đây với các "chiêu" tuyên truyền nhằm tạo ra chốt chặn vào thành phố và chỗ dựa chính trị. Các trại di cư, đồng thời cũng là xứ đạo, lần lượt được thiết lập, như: Tân Phú, Tân Thái Sơn, Bình Thuận, Tân Hương...

    Nhưng ngay tại nơi mà chính quyền Việt Nam Cộng hòa xem là bức tường ngăn "dòng lũ cộng sản", bên cạnh những giáo dân còn chưa tin cách mạng, có nhiều người đã bắt đầu tham gia hoạt động từ đó. Phong trào đấu tranh cho một ngày đất nước thống nhất, hòa bình đã âm ỉ cháy và chờ ngày bùng nổ.

    Nhiều giáo dân Bà Quẹo khi ấy còn chưa biết rằng trước đó, ngày 17/4, linh mục Nguyễn Thiện Toàn vừa qua cuộc giải phẫu vùng bụng tại bệnh viện Xanh - pôn đã vội vã trở về thu xếp chỗ ém quân và chỉ nơi cất giấu súng đạn cho ngày nổi dậy.

    Ngay khi vết mổ còn nhức buốt, ông đã tất tả dùng xe tải, rồi xe máy đi mua gạo, thuốc về tích trữ và chuyển ra cho các má tiếp tế.

    Từ năm 1973, linh mục Toàn đứng ra tổ chức một lớp học may với khoảng vài mươi học viên trẻ tuổi là người cơ nhỡ, hoặc con nhà hoạt động cách mạng gặp khó khăn. Một sỹ quan quân đội Sài Gòn đào ngũ tên là Thông tìm đến, xin làm bảo vệ lớp học để trú ẩn.

    Ky 1 Giao dan Sai Gon nhung ngay roi loan

    Nữ tu công giáo Sài Gòn ra đón đoàn quân giải phóng. (ảnh tư liệu)

    Những ngày cận kề 30/4, anh Thông phát động toàn thể học viên may cờ cách mạng. Chỉ trong vài ngày, hàng ngàn lá cờ đã được ém sẵn, chờ phất lên cùng cuộc nổi dậy.

    "Ngày 17/4, lực lượng cách mạng được triển khai xuống nhà thờ Nhơn Hòa cũng là ngày người dân công giáo nơi đây đưa đám tang du kích Cao Văn Lắm, nằm trong tổ trốn lính, vừa hy sinh" Linh mục Toàn trở nên say chuyện.

    Quân đội, cảnh sát Sài Gòn ráo riết lục soát. Nhưng nhờ nhiều bà con giáo dân che chở, việc ém quân được tiến hành êm thấm. Biết có anh em về đây chuẩn bị nổi dậy, dì Sáu Há, má Mười Tèo xúc động ôm chầm lấy một người trong tổ, giọng nghẹn lại.

    Sau đó, các má hối hả phát động đào hầm tránh bom, mà thực chất là để trú ẩn bám đất giữ nhà, chống "chước" gom dân, di tản để dễ bề truy quét lực lượng cách mạng của chính quyền Sài Gòn.

    Một máy in roneo được mang về Tân Hương đặt dưới hầm bí mật. Truyền đơn liên tục được in để phát cho các điểm nổi dậy, trong đó có Lời kêu gọi của huyện ủy Phú Tân Sơn (địa danh mà cách mạng đặt cho vùng này trong thời kỳ chống Mỹ).

    Ngoài ra, Tân Hương cũng tích trữ lương thực, thuốc men, đẩy mạnh việc dạy cứu thương và tập hợp thanh thiếu niên. Những bài ca như "Tiến về Sài Gòn", "Giải phóng miền Nam" được truyền miệng từng ngày.

    "Cả nước đang chuyển mình sôi sục. Bà con ở đây không có lý gì tách mình ra!" - Giọng linh mục Toàn vụt sôi nổi.

    Ngay từ đêm 20 rạng 21/4, các má trong tổ buôn rau ở Tân Kỳ bắt đầu rải truyền đơn trong khắp khu xóm. Bà con nòng cốt trong các tổ buôn bán rau giúi truyền đơn vào giữa đống rau, nườm nượp chuyển vào nội thành trên những chuyến xe ngựa, xe lam từ sáng sớm.

    Chỉ trong một buổi sáng, những "Chính sách 10 điểm của chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam Việt Nam", "Chính sách 5 điểm đối với binh lính, sỹ quan Việt Nam Cộng hòa" đã trải suốt từ cầu Tham Lương đến tận chợ Vườn Chuối (quận 3), khiến quân đội Sài Gòn nháo nhác.

    Ngày 29/4, trung đội địa phương canh gác nhà máy điện rã ngũ, giao nộp vũ khí cho tổ Tân Kỳ.

    Tình hình mỗi lúc một căng. Tiếng súng, tiếng pháo cứ ì ầm vọng lại ngày một gần. Mọi người nín thở, chờ hiệu lệnh nổi dậy.

    "Tưởng Việt cộng là ai, hóa ra là các cậu này!"

    Ky 1 Giao dan Sai Gon nhung ngay roi loan
    Linh mục Nguyễn Thiện Toàn: "Cả nước đang chuyển mình sôi sục. Bà con ở đây không có lý gì tách mình ra! ". (ảnh: Phạm Cường)

    0 giờ ngày 30, ngay sau loạt đại bác cuối cùng báo hiệu tiến công vào nội thành chấm dứt, chiếc loa đặt trên nóc nhà linh mục Toàn, nơi đóng chốt của tổ xung kích, đanh gọn phát lời kêu gọi của Mặt trận giải phóng và huyện ủy Phú Tân Sơn.


    Tổ các má, tổ may, tổ buôn rau, tổ trốn lính tung truyền đơn, treo cờ, phát loa kêu gọi đồng bào vùng dậy diệt ác, phá kềm, kêu gọi binh lính bỏ súng đầu hàng.

    Cờ cách mạng đột nhiên "ngự" trên trụ sở xã Tân Sơn Nhì, chợ Bà Quẹo, trường Đặng Trần Côn. Nổi bật nhất là lá cờ rộng hơn 2m nằm phất phới trên tháp nước nhà máy điện Bà Quẹo.

    Đám lính dù chốt chặn ở bến xe buýt đã rút chạy ngay giữa đêm. Quần áo, súng ống, điện đài lổn nhổn lối đi. Các đơn vị biệt động ém quân bí mật đã hòa với lực lượng nổi dậy. Và sáng 30/4, lực lượng nổi dậy ở Tân Kỳ đã bắt tay với đơn vị bộ đội tiền tiêu tiến vào Sài Gòn.

    Sáng sớm tinh mơ ngày 30/4, cờ Mặt trận giải phóng xanh đỏ rợp trời trên khắp các xóm ấp từ Tân Kỳ, Tân Quý, Tân Hương, đến Tân Phú, Tân Thái Sơn.

    Khoảng 6 giờ sáng ngày 30/4, chính quyền Tân Sơn Nhì đã về tay cách mạng. Đồng bào đổ xô ra đường, trương biểu ngữ, reo mừng quân giải phóng. Có những má, những chị đem bánh tét, bánh chưng nuôi quân vội vã khi đoàn quân đi ngang.

    "Nhưng cũng có những giáo dân rụt rè, nhìn phản ứng của tôi, thấy tôi ra đón đoàn quân thì mới ra. Mà ra đến nơi rồi, phải thập thò một lúc mới dám len lên hàng đầu.

    Lúc đó, quân giải phóng đi qua, cười, vẫy chào bà con, mặt mũi rõ mồn một. Toàn những anh lính hiền khô, trẻ măng, quân phục lấm bụi đường, mồ hôi mồ kê nhễ nhại. Nhìn thương lắm!

    "Tưởng Việt cộng là ai, hóa ra là các cậu này! Trông cũng như mấy thằng con tôi ở nhà!" - Một giáo dân thốt lên. Có mấy người chạy ra, đem lương khô mà quân giải phóng tặng, chia cho bà con cùng nếm thử.

    Nhiều người ăn thấy lạ, vì từ trước đến nay chỉ từng nếm... đồ hộp của quân đội Sài Gòn!" - Linh mục Toàn cười hể hả.

    Nhà thờ thành nơi... thu vũ khí

    Ky 1 Giao dan Sai Gon nhung ngay roi loan

    Linh mục Phan Khắc Từ họp với công nhân dệt Liên Phương bàn về đấu tranh. (ảnh: Phạm Cường)

    Ở trung tâm thành phố, bên cạnh sự nổi dậy của các giáo xứ: Bùi Phát, Vườn Xoài, Tân Cảng..., vẫn nhiều giáo dân chộn rộn lo lắng. Có người còn thủ sẵn vũ khí để "đổi mạng với Việt cộng" nếu cuộc "tắm máu" nổ ra.

    Lúc bấy giờ, linh mục Phan Khắc Từ được biết đến là vị linh mục của "việc đời".

    Năm 1969, có dịp sang Pháp học, ông chợt nhận ra, trong những bài báo phản ánh các phong trào đấu tranh phản đối sai trái của chính quyền Sài Gòn không có bóng dáng linh mục. Ông tự nhủ: "Không lẽ linh mục không phải người Việt Nam?".

    Về Sài Gòn, ông đứng ra tổ chức đấu tranh không mệt mỏi cho quyền lợi công nhân, bình đẳng tôn giáo.

    Giáo dân chắc mẩm rằng, linh mục Phan Khắc Từ làm nhiều điều tốt cho người nghèo, chắc không đến nỗi bị "Việt cộng" ghét. Thế là người nọ bảo người kia, tìm đến ông như vị cứu tinh.

    Linh mục Từ khuyên mọi người bình tâm. Ông cắt đặt lớp trẻ vào những việc như: gom thu vũ khí, rải truyền đơn...

    Ngày 30/4, linh mục Từ dùng loa của nhà thờ Bùi Phát, kêu gọi giáo dân ở yên nơi mình sinh sống; rằng Mặt trận giải phóng miền Nam coi bà con giáo dân là phần không thể thiếu, hoan nghênh binh sỹ Sài Gòn rã ngũ trở về gia đình.

    Uy tín của linh mục Từ đủ sức trấn an giáo dân. Giáo xứ Tân Hòa còn mời ông đến nói chuyện để giáo dân khỏi hiểu sai tình hình.

    "Lúc tôi tổ chức thu gom vũ khí tại mấy nhà thờ quanh đó để gửi lại bộ đội, người dân đem đến nộp hàng nghìn súng, lựu đạn, điện đài. (Chế độ cũ quản vũ khí rất lỏng. Binh sỹ có thể mang vũ khí về nhà. Nhiều dân vệ được cấp vũ khí).

    Mỗi người nộp được nhận một giấy chứng thực. Tôi cũng chẳng kịp hiểu mình đại diện cho tổ chức nào để cấp giấy nữa. Có lẽ khi ấy, "tổ chức" uy tín nhất, khiến người dân đủ tin để trình vũ khí là một tương lai yên ổn, không còn bắn giết, chia cắt".

    Khi Hồng y Tổng giám mục giáo phận Sài Gòn Nguyễn Văn Bình hạ thư kêu gọi giáo dân ở lại, tiếp tục gắn bó với đất nước, thì không khí các giáo xứ bình lặng trở lại.

    Từ 3 giờ sáng ngày 1/5, linh mục Từ đã tập hợp một đoàn chừng 1.000 người, với đại đa số là giáo dân, diễu hành tới Hội trường Thống Nhất để chào Ủy ban quân quản. Sau đó, đoàn người lại kéo đến đường Cách Mạng Tháng Tám (nay), tiếp thu trụ sở Tổng nghiệp đoàn của chế độ cũ (bây giờ là trụ sở Công đoàn thành phố).

    Ky 1 Giao dan Sai Gon nhung ngay roi loan
    Linh mục Phan Khắc Từ: "Tổ chức" uy tín nhất, khiến người dân đủ tin để trình vũ khí là một tương lai yên ổn, không còn bắn giết, chia cắt". (ảnh: Phạm Cường)

    "Khi ấy, tôi đâu có kêu gọi nhiều, tự mọi người nhập vào hàng ngũ. Niềm khao khát đất nước độc lập, thống nhất bị nén lại lâu nay bây giờ mới thỏa. Ai cũng như có men say ấy, đến chào Ủy ban quân quản mà như dự hội. (Giọng ông xa xôi).

    Và nhìn vào mắt họ - những con người đã kế thừa truyền thống bất khuất của dân tộc trước khi tiếp nhận đạo Thiên Chúa - tôi cảm nhận, họ thêm tin tôi!".

    • Phạm Cường

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Kỳ 1: Giáo dân Sài Gòn những ngày rối loạn

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Kỳ 1: Giáo dân Sài Gòn những ngày rối loạn bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Ky 1 Giao dan Sai Gon nhung ngay roi loan ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Kỳ 1: Giáo dân Sài Gòn những ngày rối loạn ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Tức của chuyên mục Chính Trị.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - CHÍNH TRỊ - TIN TỨC