Chân dung một Đại tướng

Thứ tư, 04 Tháng bảy 2007, 14:36 GMT+7
  • - Những câu chuyện cụ thể và cảm động về Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã được hai người đồng đội, Trung tướng Nguyễn Đình Ước, 14 năm làm Tổng biên tập báo Quân đội nhân dân, Viện trưởng Viện lịch sử quân sự, và Thiếu tướng Đặng Văn Duy, nguyên là Thư ký của Đại tướng trong vòng 8 năm chia sẻ nhân 40 năm ngày mất của ông. Các ông cho rằng "trong cuộc sống hiện nay, rất cần những Nguyễn Chí Thanh của ngày hôm nay, bản lĩnh, quả cảm, luôn mang tinh thần tiến công, gắn với thực tế và công tâm trong sử dụng con người".

    Người học trò gần gũi của Bác Hồ

    Thiếu tướng Đặng Văn Duy nói "Đại tướng Nguyễn Chí Thanh là vị tướng mà khi Anh sống và bây giờ Anh mất, những người biết Anh, nghe tiếng Anh trong quân đội đều đánh giá rất cao và ngưỡng mộ. Anh là người học trò xuất sắc và gần gũi của Bác Hồ. Sự trưởng thành của Anh gắn liền với cuộc gặp với Bác". "Tên Nguyễn Chí Thanh cũng chính Bác đặt cho Anh. Cái tên ấy đã gắn với Anh từ khi gặp Bác đến lúc mất đi".

    "Bác rất hiểu và quan tâm đến anh Thanh", ông Duy nói. Khi anh Thanh ốm và vẫn nghiện thuốc lá, Bác dặn "Anh ốm, nên hút ít thuốc đi...". "Họp chi bộ, các đồng chí quyết định ra chỉ tiêu cho anh mỗi ngày chỉ hút một điếu thuốc. Họp Bộ Chính trị, Bác cho anh thêm bao thuốc ngoài tiêu chuẩn". "Bác Hồ hiểu và quan tâm đế anh như vậy".

    Chan dung mot Dai tuong
    Trung tướng Nguyễn Đình Ước và Thiếu tướng Đặng Văn Duy (từ trái sang). Ảnh: Lê Anh Dũng.

    Đại tướng Nguyễn Chí Thanh cũng là người đầu tiên được mời Bác Hồ về ăn cơm cùng gia đình, để Bác cùng sống trong không khí gia đình, vui chơi với các cháu.

    Anh Thanh là người giúp Bác Hồ nắm tình hình quân sự, cũng như là người trực tiếp đi vào những chỗ khó khăn nhất... để nắm tình hình, báo cáo Bác và đề xuất những giải pháp thiết thực".

    Trung tướng Nguyễn Đình Ước bổ sung: "Đại tướng luôn là người nói và đồng thời là hiện thân có sức thuyết phục, cảm hóa", ông Ước nhấn mạnh.

    Ông Duy khẳng định "Nguyễn Chí Thanh chính là người học được Bác nhiều nhất về cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư, từng chữ một". "Tầm cao của Nguyễn Chí Thanh có bàn tay đỡ của Bác Hồ, và bàn tay đỡ ấy của Bác lại có thực tế Nguyễn Chí Thanh".

    Bảo vệ cán bộ qua cải cách ruộng đất

    Cuối năm 1950, tại Hội nghị tổng kết của quân đội, trong khi mọi người đang nghe một chính ủy trung đoàn báo cáo về tình hình tư tưởng: "Sau chiến thắng, các chiến sỹ rất hân hoan, nhưng cũng nhớ nhà, nhớ quê...", bất thình lình, có tiếng nói ở phía sau: "Đó chưa phải là công tác tư tưởng, mà là công tác tâm lý. Công tác tư tưởng là phải nói rõ vừa rồi ta thắng đến đâu, có thể thắng hơn nữa không. Làm thế nào để thắng lớn hơn. Còn chuyện chiến sỹ nhớ nhà là bình thường". Một cán bộ ngồi ngay cạnh tôi huých tay vào bảo "Nguyễn Chí Thanh, Chủ nhiệm mới của Tổng cục Chính trị đấy". Tôi quay lại và nhìn thấy một người rắn rỏi, ngăm đen đang hút thuốc". Trung tướng Nguyễn Đình Ước nhớ lại lần đầu gặp Đại tướng Nguyễn Chí Thanh.

    Đại tướng Nguyễn Chí Thanh luôn nhắc nhở: "Trong công tác chính trị - tư tưởng, không có chỗ trống, phải luôn sắc bén chỉ ra thế nào là đúng", cả khi thắng lớn cũng như lúc vấp váp. Nếu không, những cái xấu, cái dở sẽ chen vào. Cái sắc bén ấy thể hiện rõ trong việc cải cách ruộng đất. Hồi ấy, hơn 300 thư từ địa phương gửi ra "đòi" con em địa chủ đang phục vụ quân đội về "xử lý", nhưng thực tế, số cán bộ quân sự phải về rất ít. Anh Thanh phụ trách công tác nhân sự chính là người trực tiếp xem xét, là người phụ trách có bản lĩnh đề nghị cấp trên “Hãy khoan, để xin ý kiến của Bác đã!”.

    Nhân dịp phê phán về sai lầm trong cải cách ruộng đất trong quân đội, Nguyễn Chí Thanh nói, đó là một sai lầm nghiêm trọng, và Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tự phê bình nghiêm túc trước nhân dân. Đây không phải là cớ để phê phán, công kích Đảng. Bây giờ, nhiệm vụ là phải sửa sai. Quân đội nhân dân phải sát cánh của Đảng, cùng Bác...". Và chính Đại tướng Nguyễn Chí Thanh là "trưởng đoàn sửa sai của Đảng ở Quân khu 4, nơi được xem là có nhiều vấn đề xử lý cực đoan trong cải cách ruộng đất", ông Ước kể.

    Tầm vóc một vị tướng

    Chan dung mot Dai tuong
    Đại tướng Nguyễn Chí Thanh ở Moscow. Ảnh tư liệu.
    Đại tướng luôn thể hiện tinh thần cách mạng tiến công. Tại Đại hội các Đảng Cộng sản thế giới ở Matxcơva năm 1961, Đại tướng cùng tham gia đoàn đại biểu Việt Nam, bàn thảo về các vấn đề lớn, trong đó, có đánh giá về đế quốc Mỹ như thế nào. Không khí đánh giá quá cao khá phổ biến. Riêng Việt Nam chỉ ra cả cái mạnh và yếu của Mỹ. Ông Thanh nói, dự Hội nghị về, có thể hiểu rõ bản chất của CNĐQ, xác định mục tiêu hòa bình, nhưng hòa bình phải gắn với độc lập, tự do cho dân tộc. Phát biểu trước cán bộ của ta, ông Thanh nhấn mạnh "Mỹ có thể là tỷ phú tiền đô, nhưng chúng ta là tỷ phú chính nghĩa". Ông phê phán tư tưởng sợ Mỹ, luôn khẳng định tinh thần chủ động tiến công. Ông chính là người phát động "Thi đua 3 nhất", "tìm Mỹ mà đánh, tìm ngụy mà diệt".

    Ông Duy trầm ngâm nói, "trong trận Điện Biên Phủ, công đầu là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người chỉ huy cao nhất, nhưng trong những trận lớn như vậy, hậu phương mang ý nghĩa quyết định. Và những người như Nguyễn Chí Thanh, Trần Đăng Ninh có công lớn để đảm bảo lương thực, vũ khí, đạn dược và nhân lực cho thắng lớn". "Câu chuyện hậu cần cho tiền tuyến luôn được đặt trên bàn của Nguyễn Chí Thanh và Trần Đăng Ninh. Hai vị tướng đã đưa ra sáng kiến huy động Thanh Hóa hỗ trợ mặt trận. Chính Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã đi thẳng vào Thanh Hóa, bàn với Tỉnh ủy Thanh Hóa... mở con đường đi thẳng từ Thanh Hóa và Điện Biên".


    Lịch sử không có "nếu" mà chỉ căn cứ thực tế. Tổng tiến công Mậu thân 1968 là một sáng tạo đặc sắc của dân tộc Việt Nam. Chưa ở đâu trên thế giới, trong 2 đêm đồng loạt tấn công 41 thành phố một lúc, bẻ gãy xương sống chiến tranh của giặc. Tết Mậu thân là thời điểm lựa chọn đúng đắn, không sớm quá, cũng không muộn quá... Tiếc là kéo dài quá là một sai lầm, nhưng có thể vì lần đánh thứ 2, mặc dù mất mát lớn, nhưng mới có thể đánh được ý chí của Mỹ. Chính Macnamara đã thừa nhận điều này, ông Ước nói. Tuy nhiên, ông Duy cho rằng, "có thể, nếu còn Nguyễn Chí Thanh, Mậu thân 68 đã không mất mát nhiều như thế". Ông Duy nói, nhiều người khác cũng có chung suy nghĩ ấy. Hình như, chúng ta thiếu "phương án 2 đặc trưng Nguyễn Chí Thanh"... ông Duy ngậm ngùi.

    Trong một lần trò chuyện với TS, nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt cũng nói rằng: "Nếu còn anh Thanh trong Mậu Thân 68, sự tổn thất sẽ ít hơn. Cái đó mình đoán như thế qua con người của anh sẽ làm như vậy. Annh cũng là một trong những người kiến trúc: khi đến thời điểm phải có quả nóng vào đầu não của địch, dù chưa có xác định thời điểm. Anh là một trong những người kiến trúc phương án này".

    "Đến chợ là biết dân sống như thế nào"

    Đại tướng Nguyễn Chí Thanh được nhớ đến như một người lãnh đạo luôn gần dân, sâu sát với nhân dân. Ông Ước nhớ lại, khi một số người nói chưa được đi, chưa bao giờ thấy nên chưa hiểu nhiều về chiến tranh như Đại tướng, ông bảo, "có bao nhiêu chuyện để biết, chỉ cần anh đến trận địa cao xạ ở Hồ Tây cũng đã quá đủ. Đến đó, anh sẽ hiểu thế nào là con người Việt Nam, sẽ hiểu về chiến tranh ở Việt Nam và về đất nước này. Thế giới không nước nào có một trận địa ngay giữa hồ như vậy..."

    Nguyễn Chí Thanh luôn từ thực tế khái quát lên, từ thực tế mà định ra chiến lược, sách lược, cách thức hoạt động. Đại tướng là người "luôn học từ thực tế". Gặp ai, ông cũng luôn chào đón bằng nụ cười tươi, thân thiện, bởi bao giờ ông cũng thấy học được từ mỗi câu chuyện của họ. Ông gắn bó với mọi người và từ mỗi người mà phát triển lên", ông đúc rút.

    Ông nói thêm, "hồi đó, trong bộ đội lưu truyền câu chuyện Đại tướng đã cõng một cán bộ trung đoàn qua suối, vì anh này ngại cởi giầy xăng đá để lội nước... Câu chuyện truyền tai nhau, loang ra, là bài học giáo dục về việc gần dân, không nên ỷ lại vào dân".

    Ông Duy tâm sự "tôi thực sự thấy tiếc và nhớ anh Thanh. Chỗ nào nghèo, đói, chỗ nào khó khăn ông đến...". "Đi công tác, đến đâu ông cũng ghé thăm các chợ đầu tiên. Ông bảo "chỉ cần đến chợ là biết đời sống của nhân dân như thế nào".

    Là người thư ký suốt 8 năm cho Đại tướng, ông Duy tâm sự, bao giờ khi sử dụng, bổ nhiệm cán bộ, Đại tướng cũng luôn công tâm, vì công việc, sử dụng đúng người đúng việc. Ông luôn gần gũi, quan tâm, dành tình thương cho cán bộ.

    Với những người cùng từ một vị trí cũ, nhưng khi xem xét bổ nhiệm, căn cứ trên khả năng, trình độ, đức độ, ông giao những trọng trách khác nhau. 3 lần bà Định từ chối chức Phó Tư lệnh, anh Thanh luôn động viên bà Định nắm giữ trọng trách này. Ông luôn coi trọng lợi ích tập thể, làm gì cũng nghĩ đến lợi ích chung. "Những người ở với ông vài năm cũng như anh em một nhà. Ai trong số chúng tôi khi nghĩ về ông cũng có thể rơi nước mắt", ông Duy tâm sự.

    Rất cần những Nguyễn Chí Thanh của hôm nay

    Từ câu chuyện về đại tướng Nguyễn Chí Thanh, hai người đồng đội của đại tướng liên hệ đến câu chuyện hôm nay. Ông Ước nói: "ở Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, lời nói luôn đi với việc làm, đã nói là kiên quyết làm, và đã làm thì phải đột phá cho bằng được. Nói chung chung thì dễ nhưng nói đúng thì khó, và xác định đột phá vào điểm nào là rất quan trọng và rất khó. Luôn phải nghe ngóng, theo dõi các sự kiện mới, phải sát thực tế, đồng thời phải có nghiên cứu lý luận. Ví dụ, mình đổi mới mà không tổng kết cái mới, cái hay thì có thể hiệu lược có những sẽ không mạnh. Lãnh đạo phải nắm vững và làm được, chọn được đột phá và tự mình đi làm, và làm phải có kết quả. Đấy là đặc trưng của Nguyễn Chí Thanh.

    "Mỗi giai đoạn lịch sử có xuất hiện và thử thách những Nguyễn Chí Thanh mới. Điều kiện sẽ tạo ra con người. Cái cần nhất là phải tạo môi trường cho những người như thế xuất hiện và thể hiện khả năng. Phải có những người lãnh đạo như Bác Hồ mới có những người như Nguyễn Chí Thanh". "Ở những người như Nguyễn Chí Thanh, năng lực tỏa ra rất nhiều và rất rộng, và gắn với con người cụ thể".

    Các vị tướng đều thống nhất "những con người như Nguyễn Chí Thanh rất cần cho ngày hôm nay. Trong công cuộc CNH - HĐH, hội nhập, mở cửa hiện nay của Việt Nam, phải với bản lĩnh và tinh thần tiến công của Đảng của Bác Hồ, và những người như Nguyễn Chí Thanh, đặc biệt là tinh thần tiến công. "Tiến công vào khó khăn, cái mới, cái chưa biết để làm, tạo đột phá, với một tấm lòng. Từ tấm lòng quyết tâm như thế, và có bản lĩnh để làm được và làm tốt".

    Phương Loan (lược thuật)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Chân dung một Đại tướng

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chân dung một Đại tướng bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Chan dung mot Dai tuong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chân dung một Đại tướng ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Tức của chuyên mục Chính Trị.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - CHÍNH TRỊ - TIN TỨC