Bộ trưởng GD-ĐT: "Trách nhiệm trước hết thuộc về lãnh đạo Bộ"

Thứ năm, 13 Tháng mười một 2003, 15:37 GMT+7
  • Trả lời chất vấn tại Quốc hội:

    Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo Nguyễn Minh Hiển trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội chiều 13-11
    Trong số các vấn đề được chất vấn chiều hôm nay (13-11), Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo (GD-ĐT) Nguyễn Minh Hiển "xin phép Quốc hội" chỉ tập trung vào một vấn đề: Chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông: Thực trạng? Nguyên nhân? Trách nhiệm thuộc về ai? Cách khắc phục ra sao?

    + Chất lượng giáo dục tăng lên, nhưng... vẫn kém!

    Trong bản báo cáo chuẩn bị sẵn, Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển cho biết: nhìn chung chất lượng giáo dục đã tăng lên; trình độ kiến thức của học sinh khá hơn trước, số môn được học nhiều hơn... Yêu cầu giáo dục toàn diện đã được nâng lên trong chương trình, sách giáo khoa mới. Bộ trưởng Hiển đưa ra dẫn chứng: ở hai trường đại học lớn của Úc đánh giá 20% học sinh VN là đạt trình độ giỏi. Tương tự, một trường ở Pháp cũng có đánh giá khả quan về trình độ học sinh VN. Trên một vài tờ báo đưa tin về chất lượng giáo dục VN thấp khiến dư luận hoang mang, đại biểu Quốc hội bức xúc. Thật ra đây mới chỉ là một nghiên cứu của một công ty tư vấn.

    Mặc dù chất lượng học tập của học sinh VN đã được nâng lên nhưng vẫn có nhiều bất cập. Tâm lý khoa cử, chạy theo thành tích còn nặng nề ở nhiều nơi. Trình độ học sinh, sinh viên (HS-SV) tốt nghiệp nhìn chung còn chưa đáp ứng được yêu cầu. Đang có sự phân hóa lớn giữa HS giữa các vùng, miền. Do vậy, theo Bộ trưởng Hiển: "Nếu đánh giá tình hình giáo dục mà chỉ nhìn ở Hà Nội, TP.HCM thì không đánh giá được vấn đề".

    Bộ trưởng Bộ GD-ĐT thừa nhận: ngành giáo dục còn nhiều bất cập, yếu kém. Chất lượng giáo dục ở nhiều trường, lớp còn là "giả", không đúng thực chất. Nguyên nhân sâu xa của yếu kém không chỉ ở ngành giáo dục mà cả từ xã hội. Ông Hiển dẫn ra một loạt vấn đề của ngành giáo dục. Phương pháp giảng dạy cũ, lạc hậu, truyền đạt một chiều vẫn còn phổ biến. Cả nước còn thiếu 8 vạn giáo viên phổ thông. Trình độ ngoại ngữ, tin học của đa số giáo viên còn yếu. Cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục thiếu và yếu...

    Tuy vậy, bộ trưởng thẳng thắn khẳng định: "Nguyên nhân chủ quan là chủ yếu. Trách nhiệm trước hết thuộc về lãnh đạo ngành giáo dục: bộ trưởng, các thứ trưởng...". Ông cũng nêu nhiều giải pháp từng được chính thức đề cập nhiều lần để cải thiện chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng giáo dục phổ thông nói riêng, trước hết là trong đội ngũ làm giáo dục.

    "Đánh giá về chất lượng giáo dục thực chất là đánh giá về năng lực của một thế hệ HS-SV. Tôi vẫn rất tin vào vào năng lực của thế hệ HS-SV hiện nay" - bộ trưởng Hiển tự tin nói.

    Về kỳ thi tốt nghiệp tiểu học, ông Hiển cho biết Bộ GD-ĐT hoàn toàn ủng hộ việc bỏ kỳ thi tốt nghiệp tiểu học, nhưng trước mắt vẫn phải làm theo Luật giáo dục. Việc thi tốt nghiệp này năm nay sẽ đảm bảo chất lượng nhưng không gây căng thẳng cho HS và gia đình.

    + "Độ vênh" giữa thi tốt nghiệp phổ thông và thi đại học

    Đại biểu Tôn Thất Bách
    Tại sao lệ tốt nghiệp trung học phổ thông rất cao, trong khi đó tỉ lệ HS đậu vào đại học lại rất thấp? Thi vào đại học, hơn 50% thi vào khối A, còn lại là ba khối B,C,D. Đáng chú ý, số HS từ các tỉnh đậu vào đại học vẫn rất cao. Thi đại học đã được cải tiến; đề thi được chuẩn bị theo hướng tránh học vẹt, học thêm dạy thêm...

    Bộ trưởng Hiển giải thích về "độ vênh" lớn giữa hai kỳ thi: "Thi tốt nghiệp phổ thông là để đánh giá chung trình độ HS, còn thi đại học là sự tuyển lựa gắt gao. Thi tốt nghiệp phổ thông đòi hỏi chuẩn tối thiểu; còn đề thi tuyển sinh đại học - cao đẳng là những đề thi khó, nhằm chọn một số lượng nhỏ thí sinh vào đại học. Thi đại học cũng có áp lực cao hơn hẳn. Cách tính điểm ở kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông cũng tạo điều kiện thuận lợi cho HS so với kỳ thi tuyển sinh đại học.

    Bên cạnh đó, giữa hai kỳ thi cũng có sự khác biệt lớn về tâm lý của người coi thi, chấm thi và của chính thí sinh". Ngoài ra sức ép từ xã hội cũng tạo nên tỉ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông cao. "Đây là vấn đề ngành giáo dục nhận thiếu sót". Tuy nhiên, theo bộ trưởng, "độ vênh" giữa hai kỳ thi đã có ít nhất từ 40 năm qua. Bộ trưởng Hiển thừa nhận: ở nhiều nơi bệnh thành tích quá nặng nề, làm ảnh hưởng xấu đến chất lưọng giảng dạy, học tập.

    Nhưng ông Hiển cho rằng không nên chỉ lấy kết quả hai kỳ thi nói trên để đánh giá toàn bộ chất lượng giáo dục. "Vấn đề đặt ra là với số HS không thi đậu tốt nghiệp. Nên cấp một loại giấy chứng nhận đã học xong chương trình phổ thông để các em có thể thi vào các trường dạy nghề".

    + Dạy thêm học thêm: vẫn có tình trạng "bắt ép"

    "Chấn chỉnh dạy thêm học thêm là chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong việc này". Các giải pháp hành chính để thực hiện việc này đã được Bộ GD-ĐT triển khai: ban hành văn bản qui định, phân cấp quản lý, chỉ đạo kiểm tra, thanh tra. Bên cạnh đó là các biện pháp chuyên môn nhằm giảm mạnh tình trạng học vẹt, học thêm tràn lan..."Học thêm như vậy chỉ tốn tiền mà sẽ không mang lại hiệu quả" - bộ trưởng Hiển cảnh báo. Ông cũng nói ở nhiều thành phố lớn, xử lý tình trạng dạy thêm học thêm vẫn còn hạn chế. Vấn nạn "bắt ép" học thêm vẫn tồn tại. Sắp tới Bộ GD-ĐT sẽ trình Chính phủ dự thảo gnhị định về xử phạt hành chính đối với nạn dạy thêm, học thêm tràn lan.

    + Cần một "khoán 10" trong giáo dục

    Đại biểu Đỗ Trọng Ngoạn (Bắc Giang) chất vấn: chất lượng giáo dục đào tạo thấp, nước ta có đủ sức đẩy mạnh không hay chỉ có thể làm từ từ thôi? Đến 2020, với cái nền ấy VNcó thể cơ bản trở thành một nước công nghiệp không? Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thoa (Bình Dương): "Theo tôi đánh giá về giáo dục cần công bằng. Vấn đề là làm thế nào để khắc phục các yếu kém, bất cập. Xã hội hóa giáo dục phải tiến hành thế nào, cử tri mong được trả lời rõ nhưng bộ trưởng chưa nói rõ. Ngành giáo dục cần phải có một kiểu "khoán 10" như trong nông nghiệp". Một đại biểu khác cho rằng "độ vênh" giữa hai kỳ thi vẫn là điều rất đáng lo. Bộ có biện pháp gì để phân luồng đào tạo, tránh tình trạng "thừa thầy, thiếu thợ".

    Đại biểu Tôn Thất Bách (Hà Nội) chất vấn: Trong cải cách giáo dục phổ thông, Bộ GD-ĐT mới chú trọng học thuật mà chưa chú trọng dạy làm người? Đại biểu Trần Ngọc Đường (Kiên Giang) cho rằng báo cáo giải trình của bộ trưởng Hiển là "công phu và đầy trách nhiệm". Nhưng ông vẫn băn khoăn về tình trạng thương mại hóa trong giáo dục đào tạo đang len lỏi khắp nơi. Bộ trưởng đánh giá tình trạng này như thế nào? Đó có phải là nguyên nhân để chất lượng giáo dục kém dần? "Tôi cũng muốn nhấn mạnh đạo đức, sự mô phạm của người thầy trong trường học cũng đang xuống cấp. Bộ trưởng cho biết ý kiến và giải pháp?".


    + "Bức xúc của đại biểu là xác đáng"

    Bộ trưởng Hiển cho biết nhiều đại biểu Quốc hội nêu những điều đáng lo trong chất lượng giáo dục là rất xác đáng. Đạo đức trong dạy học cũng quan trọng như y đức trong khám chữa bệnh. Vì vậy, trong các giải pháp, giải pháp về giáo viên là quan trọng, mang tính quyết định nhất. Về "độ vênh" giữa hai kỳ thi (tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học cao đẳng), bộ trưởng Hiển nói đã báo cáo rõ ở trên. Các em trình độ khá trở lên khi thi đại học đương nhiên có nhiều cơ may hơn.

    Gỉai pháp nào để chuyển từ học thụ động sang học chủ động? Bộ trưởng Hiển nói điều chính yếu là đổi mới phương pháp dạy - học, nội dung chương trình, sách giáo khao. "Đây là vấn đề cần làm trong một thời gian dài. Nhưng 2002-2008 là giai đọan sẽ có một số chuyển biến tích cực". Một khía cạnh khác được ông Hiển nhấn mạnh là việc chú trọng tạo điều kiện, khuyến khích SV nghiên cứu trong các trường đại học.

    Bộ trưởng Hiển thừa nhận tình trạng thương mại hóa trong giáo dục đang là vấn đề rất nhức nhối. Các vi phạm trong vấn đề này nhiều khi rất tinh vi. Còn về đạo đức giáo viên, ông Hiển cho rằng "đại đa số giáo viên của chúng ta rất tốt". Nhưng cũng có một bộ phận xuống cấp về đạo đức, thậm chí là tệ hại. Một vấn đề khác được đại biểu Quốc hội chất vấn là làm thế nào tránh lãng phí trong đào tạo giáo viên. Ông Hiển cho biết hiện đang có tình trạng "vừa thừa, vừa thiếu" trong đội ngũ giáo viên. Gỉai pháp là sắp xếp, bố trí lại đội ngũ này một cách hợp lý hơn; giảm số giáo viên ở những môn đang "thừa", tăng cường cho những môn đang "thiếu".

    Miễn học phí có là giải pháp để thu hút học sinh giỏi vào các trường sư phạm? "Đúng" - bộ trưởng Hiển nói ngay. Vướng mắc về học phí là một nguyên nhân quan trọng làm giảm chất lượng đầu vào của các trường sư phạm. Tuy nhiên, hiện chưa có phương án chính thức nào được trình Quốc hội, Chính phủ về vấn đề này. Ông Hiển đề nghị ngân sách phải dành một khỏan cho chuyện rất quan trọng này. Mặt khác, ngay từ các địa phương cũng phải tạo điều kiện, ưu đãi cho giáo viên, cho người làm công tác giáo dục.

    "Điều kiện của chúng ta đang có nhiều khó khăn, nên không thể kham hết mọi vấn đề. Chúng ta xác định giáo dục là quốc sách hàng đầu, nên cần hết sức quan tâm tháo gỡ các khó khăn của giáo dục, trước mắt là quan tâm đến đội ngũ giáo viên" - bộ trưởng Hiển đề nghị.

    + "Thiếu thầy giỏi do vướng khung biên chế"

    Đại biểu Dương Ngọc Miêu (Thanh Hóa) chất vấn thêm về chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học ở trình độ trên đại học. Bên cạnh đó, một số cán bộ đã sử dụng văn bằng giả. Đã phát hiện bao nhiêu trường hợp sử dụng bằng giả? Xử lý ra sao? Đại biểu Nguyễn Tề Lương (Hà Nội): "Ai cũng mong thế hệ trẻ khỏe về thể lực, cao về trí tuệ. Sản phẩm của hệ thống giáo dục đang có chất lượng cao hơn trước, đó là điều đáng mừng. Muốn trò giỏi, thầy phải giỏi. Do vậy, phải nâng cao hơn nữa chế độ đãi ngộ (lương bổng) và nâng cao tiêu chí xét học hàm học vị".

    Bộ trưởng Hiển thừa nhận: "Trình độ ngọai ngữ, tin học của SV-HS chúng ta nhìn chung còn yếu. Nhưng riêng về tin học, chúng ta yếu vì...chưa có điều kiện!". Một nguyên nhân là "HS chúng ta bị ảnh hưởng bởi ngưòi lớn, làm cái gì, học cái gì cũng đắn đo quá". HS-SV yếu hai nội dung này, lên lên bậc học cao hơn nhìn chung vẫn còn yếu.

    Bộ trưởng Hiển: "Hiện nay chúng ta có 36.000 cán bộ giảng dạy trong 224 trường đại học. Chúng ta có 1 triệu sinh viên, tỉ lệ thầy/trò là 1/30, trong khi ở các nước là 1/15. Vướng mắc là khung biên chế hiện nay rất nặng nề. Do đó có sự phân biệt đối xử giữa trong và ngòai biên chế, làm mất động lực của một bộ phận cán bộ giảng dạy". Để bổ sung đội ngũ giảng dạy, nghiên cứu ở bậc đại học, có nhiều việc phải làm. "Mấu chốt là tạo động lực để người có khả năng, trình độ cống hiến".

    "Về bằng giả, đã làm quyết liệt, thường xuyên. Vi phạm vẫn còn, ở những hình thức tinh vi hơn, không còn dám công khai như trước" - ông Hiển nói. Nhưng xử lý cán bộ sử dụng bằng giả như thế nào hiện vẫn còn vướng mắc.

    Đại biểu Lê Xuân Thận (Khánh Hòa): "Chừng nào chấm dứt nạn dạy thêm, học thêm tràn lan?". Một đại biểu khác lo lắng về tính khoa học của việc cải cách sách giáo khoa. Ngành giáo dục đang độc quyền trong việc làm sách giáo khoa, với kinh phí hàng trăm tỉ đồng mỗi năm. Thực tế thế nào? Đại biểu Nguyễn Đức Dũng (Kon Tum) cho rằng "Tôi thất vọng về báo cáo của anh Hiển. Báo cáo biện minh cho yếu kém. Ai cũng nói chất lượng giáo dục thấp, nhưng báo cáo lại khẳng định là "chất lưọng cao". Với sự đầu tư cho giáo dục những năm qua, chất lượng như vậy đã xứng đáng hay chưa". Thi tốt nghiệp phổ thông đậu cao nhưng thi đại học đạt thấp, đó là một tiêu chí ểễ đánh giá chính xác - ông Dũng nói.

    Cũng theo ông Dũng, nhiều chuyên gia làm các dự án cải cách giáo dục được trả tới 200 triệu đồng/tháng, thực chất ra sao? Có dư luận nói "ngành giáo dục dư tiền nên phải tiêu cho hết?".

    Đến cuối chiều 13-11, vẫn còn 13 ý kiến đại biểu Quốc hội chất vấn bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An đề nghị bộ trưởng Hiển tiếp tục dành 30 phút để trả lời một số nội dung chất vấn này vào đầu giờ phiên họp sáng mai, 14-11.

    VŨ THƯỢNG

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Bộ trưởng GD-ĐT: "Trách nhiệm trước hết thuộc về lãnh đạo Bộ"

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Bộ trưởng GD-ĐT: "Trách nhiệm trước hết thuộc về lãnh đạo Bộ" bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Bo truong GDDT Trach nhiem truoc het thuoc ve lanh dao Bo ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Bộ trưởng GD-ĐT: "Trách nhiệm trước hết thuộc về lãnh đạo Bộ" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Tức của chuyên mục Chính Trị.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - CHÍNH TRỊ - TIN TỨC