Lãnh đạo bị truy cứu nếu để xảy ra tiêu cực trong đơn vị

Thứ bảy, 11 Tháng mười 2003, 07:24 GMT+7
  • Lanh dao bi truy cuu neu de xay ra tieu cuc trong don vi
    Bà Nguyễn Thị Bắc.

    Đây là điểm mới nhất được bổ sung vào dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự sẽ trình xin ý kiến Ủy ban Thường vụ thứ hai tới. Quy định như vậy sẽ hạn chế tình trạng bao che, xử lý nội bộ những vụ tiêu cực có dấu hiệu hình sự. VnExpress đã trao đổi với Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Quốc hội Nguyễn Thị Bắc về vấn đề này.

    - Vấn đề trách nhiệm của lãnh đạo cơ quan, đơn vị khi để xảy ra vụ việc hình sự trong đơn vị được đưa vào Bộ luật Tố tụng hình sự thế nào?

    - Đây là ý kiến chỉ đạo mới nhất của Ban chỉ đạo cải cách tư pháp. Theo đó lãnh đạo cơ quan hành chính, thanh tra có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra công việc ở cơ quan mình và lĩnh vực mình quản lý. Nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm thì phải báo và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tố tụng khởi tố vụ án. Trường hợp không báo mà cơ quan điều tra phát hiện được tội phạm thì người lãnh đạo ở đó sẽ phải liên đới trách nhiệm. Dự luật cũng quy định rõ khi nhận được kiến nghị thì cơ quan tố tụng trong thời hạn luật định phải ra quyết định khởi tố, nếu không phải nêu rõ lý do.

    Những vụ án kinh tế lớn như Epco - Minh Phụng, buôn lậu Tân Trường Sanh cho thấy sai phạm kéo dài, liên tục, nhưng cơ quan có chức năng quản lý hành chính đã không báo cho cơ quan có thẩm quyền tố tụng để xử lý ngay từ khi mới sai phạm. Không thể nói là lãnh đạo không biết, bởi nhiều vụ tiêu cực, tham ô dân ở ngoài còn biết.

    - Trách nhiệm cụ thể của người đứng đầu cơ quan nơi xảy ra vụ việc hình sự là gì?

    - Dự luật chỉ nêu ra nguyên tắc về trách nhiệm, còn cụ thể ra sao thì phải dựa theo Bộ luật Hình sự và các văn bản khác. Ví dụ anh biết rõ có tội mà không kiến nghị khởi tố thì cấu thành tội không tố giác tội phạm, còn nếu có trách nhiệm quản lý mà không phát hiện cấp dưới phạm tội thì phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Thực ra vấn đề này không mới, bởi đã được nêu trong Pháp lệnh Chống tham nhũng, Pháp lệnh Cán bộ công chức. Nay chỉ đưa vào Bộ luật Tố tụng hình sự để làm rõ trách nhiệm phát hiện, tố giác và xử lý tin báo tội phạm.

    - Vấn đề đảm bảo dân chủ, quyền được bào chữa, được bảo vệ quyền lợi của bị can, bị cáo, người liên quan trong quá trình giải quyết vụ án được người dân quan tâm lâu nay. Dự thảo giải quyết thế nào?

    - Nguyên tắc là vừa đảm bảo quyền bào chữa, vừa đảm bảo thế chủ động cho cơ quan điều tra trong phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm. Luật sư vẫn được tham gia từ khi có quyết định tạm giữ hoặc khi khởi tố bị can như dự thảo trước đây. Nhưng sẽ mở rộng những trường hợp loại trừ, từ các tội xâm phạm an ninh quốc gia sang thêm nhóm tội phạm có tổ chức về ma tuý và xâm phạm tính mạng con người.

    Điểm mới nữa là quy định trong thời hạn 2 ngày kể từ khi nhận được đề nghị và giấy tờ kèm theo của người bào chữa, cơ quan tiến hành tố tụng phải cấp giấy chứng nhận bào chữa cho luật sư; nếu không cấp phải nêu rõ lý do. Việc này sẽ khắc phục việc giới luật sư kêu nhiều là bị gây khó dễ khi tiến hành bảo vệ quyền lợi cho thân chủ. Kèm theo đó, cơ quan tố tụng có quyền thu hồi giấy chứng nhận bào chữa nếu luật sư vi phạm pháp luật, làm lộ bí mật điều tra vụ án đó. Việc cấp giấy chứng nhận bào chữa vẫn do từng cơ quan điều tra, kiểm sát, tòa án thực hiện, tùy thuộc vào giai đoạn tố tụng của vụ án. Dự luật cho phép người bào chữa đề nghị cơ quan tố tụng cho biết trước về thời gian và địa điểm hỏi cung bị can để tham dự; cơ quan tố tụng phải có trách nhiệm bảo đảm cho luật sư thực hiện được quyền này.

    - Có ý kiến cho rằng cần tạo cơ chế để xem xét lại những vụ án đã được cấp cao nhất là Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao xét xử, nhưng vẫn còn oan sai. Dự luật có quy định gì?

    - Chưa thể có cơ chế toàn diện nào để lật lại những vụ án này. Dự thảo mới nhất chỉ xem xét bổ sung hướng cho phép tái thẩm những vụ án hình sự đã được Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao xét xử giám đốc thẩm nhưng xuất hiện tình tiết mời làm thay đổi bản chất vụ án. Ban soạn thảo và các cơ quan tham mưu đề nghị với các trường hợp đó, Viện trưởng VKSND Tối cao có quyền đề nghị tái thẩm, và Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao phải đưa vụ án ra xét xử lại theo thủ tục tái thẩm. Như vậy, vụ án nào sau khi phát hiện tình tiết mới thấy rõ là oan đều có thể minh xét. Như vụ Huỳnh Văn Nam bị tuyên về tội giết người, sau này tìm ra hung thủ khác thì đó là tình tiết mới.


    - Về trình tự xét hỏi, từ kỳ họp Quốc hội lần trước đã có nhiều ý kiến tranh cãi là nên để HĐXX hỏi chính hay để công tố hỏi chính. Dự thảo này chốt lại ở đây?

    - Tổng hợp vòng một ý kiến nhân dân cho thấy không có nhiều ý kiến về vấn đề này. Tuy nhiên cũng có một số người, nhất là giới khoa học, kiến nghị chuyển đổi mạnh theo hướng tranh tụng. Nhưng đây là vấn đề lớn, khác biệt rất nhiều với mô hình và truyền thống tố tụng ở Việt Nam - xét hỏi là chính. Vì vậy dự thảo vẫn để HĐXX xét hỏi là chính, và hỏi để điều tra công khai, thẩm tra các chứng cứ buộc và gỡ tội tại tòa. Tuy nhiên có những quy định đẩy mạnh tranh luận giữa cơ quan công tố và người bào chữa. Kiểm sát viên sẽ phải tranh luận với từng ý kiến của người bào chữa, chủ tọa phiên tòa có quyền đề nghị kiểm sát viên tiếp tục tranh luận nếu còn những vấn đề luật sư nêu ra chưa được làm rõ.

    - Về việc tăng thẩm quyền xét xử sơ thẩm, ý kiến chung ra sao?

    - Đa số ủng hộ việc tăng thẩm quyền xét xử sơ thẩm hình sự cho tòa cấp huyện. Vấn đề còn tranh cãi là lộ trình thực hiện. Hiện có 3 ý kiến, thứ nhất là nơi nào có đủ điều kiện thì thực hiện ngay, nơi nào chưa được thì chậm nhất là 5 năm phải thực hiện. Thứ hai, đồng loạt tăng thẩm quyền ngay sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự có hiệu lực. Thứ ba, thực hiện ngay, nhưng nơi nào chưa đủ điều kiện thì áp dụng cơ chế tòa cấp tỉnh lấy án của tòa cấp huyện lên xử. Ủy ban Pháp luật của Quốc hội ủng hộ ý kiến thứ nhất.

    - Còn chuyện thu gọn đầu mối cơ quan điều tra?

    - Sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự phải tuân thủ tinh thần chỉ đạo trong Nghị quyết 08 là thu gọn đầu mối cơ quan điều tra. Vì vậy dự thảo quy định chỉ có 3 loại cơ quan điều tra: cơ quan điều tra trong công an nhân dân, cơ quan điều tra trong quân đội nhân dân và cơ quan điều tra của VKSND Tối cao. Tuy nhiên tổ chức, hoạt động cụ thể ra sao là do Pháp lệnh Điều tra hình sự quy định. Cũng cần hiểu thu gọn đầu mối là thống nhất về tổ chức lãnh đạo, chứ không phải cắt giảm công việc, và là để tranh những tranh chấp thẩm quyền vẫn xảy ra giữa cơ quan an ninh điều tra và cơ quan cảnh sát điều tra.

    Nghĩa Nhân

    Theo dòng sự kiện:
    Đề nghị không áp dụng "bắt khẩn cấp" với chủ doanh nghiệp (10/10/2003)
    Doanh nghiệp rất “e ngại” pháp luật (17/09/2003)
    Cần nhấn mạnh nguyên tắc nhân đạo trong tố tụng hình sự (28/08/2003)
    Ủng hộ những cải cách trong tố tụng hình sự (28/08/2003)
    Sẽ có quy định cụ thể để bảo đảm quyền của luật sư (07/08/2003)
    Xem tiếp»
    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Chủ đề liên quan: Lãnh đạo bị truy cứu nếu để xảy ra tiêu cực trong đơn vị

    Nhận xét tin Lãnh đạo bị truy cứu nếu để xảy ra tiêu cực trong đơn vị

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Lãnh đạo bị truy cứu nếu để xảy ra tiêu cực trong đơn vị bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Lanh dao bi truy cuu neu de xay ra tieu cuc trong don vi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Lãnh đạo bị truy cứu nếu để xảy ra tiêu cực trong đơn vị ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Pháp Luật của chuyên mục An Ninh - Pháp Luật.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - AN NINH - PHÁP LUẬT - TIN PHÁP LUẬT