Cách viết bản án hình sự còn tùy tiện

Thứ ba, 20 Tháng tư 2004, 17:44 GMT+7
  • Bản án là khâu quan trọng nhất trong trình tự giải quyết vụ án hình sự, có ý nghĩa quan trọng, quyết định tới sinh mạng của một công dân. Tuy nhiên, cấu trúc, hình thức thể hiện bản án hiện nay mỗi nơi một khác. Nhiều thẩm phán chủ tọa phiên tòa viết theo thói quen, không tuân thủ quy định ban hành.

    Điều 136 Hiến pháp năm 1992 quy định: "Các bản án, quyết định của tòa án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, các đơn vị vũ trang nhân dân và mọi người dân tôn trọng, những người và đơn vị hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành". Với ý nghĩa pháp lý nêu trên, bản án phải có nội dung mang tính khoa học pháp lý, văn phong chuẩn xác, thống nhất theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

    Theo hướng dẫn viết bản án của TAND Tối cao năm 1983 và điều 198 Bộ luật tố tụng hình sự năm 1988 có thể chia bản án làm 3 phần chính: mở đầu, nội dung vụ án và nhận định, quyết định. Tại phần mở đầu phải ghi rõ ngày, giờ, tháng, năm và địa điểm phiên tòa. Căn cước, lý lịch của bị cáo cần đầy đủ và theo trình tự: họ tên bị cáo; ngày - tháng - năm sinh; nơi sinh; nơi cư trú; nghề nghiệp, trình độ văn hóa, tiền án, tiền sự của bị cáo; ngày tạm giữ; tạm giam.

    Tuy nhiên, trong quá trình viết bản án mỗi thẩm phán chủ tọa phiên xử lại "sáng tạo" một kiểu. Như án số số 495 ngày 29/10/2003 của TAND quận Đống Đa ghi: "Hôm nay, ngày... tháng... năm... tại trụ sở tòa án... xét xử công khai về hình sự với bị cáo...". Có bản án của TAND quận Cầu Giấy, Tây Hồ lại viết rằng: "họp phiên tòa công khai ngày..." hay "mở phiên tòa công khai ngày...". Còn một cách khác là: "Tiến hành xét xử sơ thẩm công khai ngày..." - như bản án 65/HSST ngày 1/7/2003 của TAND huyện Từ Liêm.

    Trong phần lý lịch bị cáo, đa số các bản án đều viết nghề nghiệp trước, rồi trình độ văn hóa. Nhưng có trường hợp lại trình bày ngược lại. Về phần tên bố mẹ bị cáo, tại các bản án cũng đa dạng về cách thể hiện. Chẳng hạn như viết: "bố là...; mẹ là..."; hay "con ông...; con bà..."; hoặc "bố...; mẹ...".

    Theo quy định, trong phần nội dung vụ án phải nêu tóm tắt nội dung vụ án theo bản cáo trạng, rồi đến diễn biến phiên tòa. Nhìn chung các bản án đều thực hiện đúng trình tự trên. Tuy nhiên, cá biệt có bản án lại không phản ánh đầy đủ diễn biến quá trình xét xử mà chỉ nói chung chung rằng tại phiên tòa bị cáo nhận tội, không nêu người bị hại khai thế nào, VKS đề nghị xử lý vụ án ra sao.


    Nhận xét về thực trạng không thống nhất trong cách trình bày bản án, nguyên thứ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường nhận xét: "Đọc các bản án của tòa, từ tối cao đến cấp huyện, tôi thấy còn nhất nhiều vấn đề chưa thống nhất. Cách trình bày, căn cứ xét xử, lập luận của các bên, phần quyết định bản án mỗi nơi một khác". Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Hiện cho biết, để tạo sự thống nhất trong toàn ngành, thời gian tới, TAND Tối cao sẽ có hướng dẫn cụ thể trong việc viết bản án.

    Qua nghiên cứu của TAND Hà Nội cho thấy, để xảy ra tình trạng không thống nhất về hình thức bản án như trên là do 2 nguyên nhân. Trước hết, trách nhiệm thuộc về thẩm phán chủ tọa phiên tòa - người được giao viết bản án. Các thẩm phán viết theo thói quen, tùy tiện, ngẫu hứng không theo hướng dẫn. Họ chưa nhận thức đầy đủ được trách nhiệm, cũng như tầm quan trọng của việc ra bản án nhân danh nhà nước. Nguyên nhân thứ hai là do quá lâu không có hướng dẫn mới về cách viết bản án của các cấp có thẩm quyền. Trước năm 1985, TAND Tối cao ra hướng dẫn cách viết bản án hình sự và đã có mẫu bản án. Nhưng gần 20 năm qua vẫn chưa có hướng dẫn bổ sung để phù hợp với tình hình hiện tại. Hơn nữa, quy định nội dung bản án tại Bộ luật Tố tụng hình sự 1988 lại quá ngắn gọn, đơn giản.

    Khắc phục tình trạng trên, theo nhiều chuyên gia, các thẩm phán cần chú trọng hơn đến việc nâng cao chất lượng viết bản án từ bố cục đến nội dung trình bày. Các lỗi ngữ pháp, lỗi chính tả cần được khắc phục; phải dùng đúng văn phạm pháp lý. Việc áp dụng các quy định của pháp luật phải ghi rõ trong phần quyết định của bản án, làm sao bản án chính xác, đầy đủ và thuyết phục cao.

    Anh Thư

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Cách viết bản án hình sự còn tùy tiện

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cách viết bản án hình sự còn tùy tiện bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Cach viet ban an hinh su con tuy tien ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cách viết bản án hình sự còn tùy tiện ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Pháp Luật của chuyên mục An Ninh - Pháp Luật.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - AN NINH - PHÁP LUẬT - TIN PHÁP LUẬT