Thêm một tượng đài lớn bị xuống cấp nghiêm trọng

07:13 18/07/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Vụ tượng đài Điện Biên Phủ

Thời gian gần đây những nghi ngờ đối với các vấn đề liên quan đến việc xây dựng cơ bản hạng mục tượng đài cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ (xã Phù Khê, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh) đang “rộ” lên ở địa phương...

Them mot tuong dai lon bi xuong cap nghiem trong

Những vết gỉ, tróc lở... trên thân tượng.
Ảnh: Đ.T.T

Cụ Nguyễn Văn Hoành, là người trong dòng họ với cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, đã nhiều năm làm bảo vệ ở khu lưu niệm cố Tổng Bí thư ở xã Phù Khê, kể lại:

“Tôi còn nhớ vào một ngày hè nóng nực của tháng 7/2004, xã long trọng tổ chức lễ đón rước tượng đài đúc bằng đồng về lắp đặt lên bệ tượng ở trước cửa nhà trưng bày tại trung tâm khu lưu niệm, có sự tham gia của nhiều đoàn khách ở trung ương, tỉnh bạn, lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh, huyện Từ Sơn, dòng họ cùng nhân dân địa phương”.

Giọng cụ Hoành thoắt trở nên xót xa: “Chỉ một thời gian ngắn sau lễ đón rước, tượng đài đã bị xuống cấp, không những gây xôn xao trong dư luận địa phương, mà còn khiến chúng tôi rất xấu hổ với du khách thập phương”.

Sự xuống cấp của tượng đài đang có biểu hiện ngày càng nghiêm trọng, những vết nứt trên thân tượng nhiều chỗ đã hình thành các lỗ nhỏ, các vết gỉ màu xanh…

Làm việc với chúng tôi, ông Nguyễn Ngọc Khương - Phó Chủ tịch UBND xã Phù Khê, thừa nhận: “Những phản ánh của người dân về tượng đài Nguyễn Văn Cừ cơ bản là đúng...”.

“Không thể sử dụng lâu dài”

Có tới 68 loại văn bản tài liệu liên quan đến việc thực hiện dự án tượng đài, đều không đóng dấu “mật”, nhưng dù đã gõ nhiều “cửa”, cả ở xã Phù Khê và huyện Từ Sơn đều không ai cung cấp bất cứ văn bản chính thức nào liên quan dự án tượng đài.

Tìm hiểu, chúng tôi được biết tượng đài cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ (bao gồm tượng toàn thân và bệ tượng) là hạng mục thuộc dự án đầu tư xây dựng, trung tu, tôn tạo khu lưu niệm cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ. Mới đầu, vào năm 2002, trong tổng mức đầu tư Khu lưu niệm có hạng mục xây dựng tượng đài bán thân cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, số tiền là: 700.000.000 đồng.

Chỉ 1 năm sau, tại văn bản số 736 của Sở Kế hoạch - Đầu tư tỉnh Bắc Ninh, tổng kinh phí đầu tư hạng mục tượng đài đã được “nâng” lên hơn 3 lần, cụ thể là: 2.416.000.000 đồng; giá trị bổ sung thêm là: 1.646.000.000 đồng, với nội dung bổ sung bệ tượng và tượng; phương án tượng đứng, đúc tượng bằng đồng. Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh đã có quyết định (số 1536) phê duyệt bổ sung theo văn bản nêu trên.

Các thành phần tham gia dự án này được cấp có thẩm quyền quyết định như sau: Chủ đầu tư là UBND xã Phù Khê (lúc này ông Đàm Mạnh Tần làm Chủ tịch); Chủ nhiệm điều hành dự án là Ban quản lý các dự án xây dựng huyện Từ Sơn; Đơn vị thi công đúc tượng là Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam…

Ngoài ra, UBND tỉnh Bắc Ninh có quyết định thành lập Hội đồng nghệ thuật tượng đài cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, gồm 14 thành viên, do bà Nguyễn Thị Xuyên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh là Chủ tịch Hội đồng (Bà Nguyễn Thị Xuyên hiện là Thứ trưởng Bộ Y tế).

Mặc dù có nhiều thành phần tham gia dự án, nhưng ngay từ cái “bắt tay” giữa chủ đầu tư với Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam, đã báo trước kết quả không tốt về chất lượng tượng đài, bởi vì Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam là đơn vị… không có điều kiện, khả năng đúc đồng.

Sau khi được chủ đầu tư là UBND xã Phù Khê giao thực hiện tượng đài, Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam phải đi thuê cơ sở đúc đồng ở ngõ 76, bãi An Dương (Hà Nội) thi công đúc tượng.

Điều đáng nói là hợp đồng kinh tế (số 31) trị giá tới 1.152.446.000 đồng giữa chủ đầu tư với Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam, về việc tổ chức thi công phần đúc đồng tượng đài cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, hoàn toàn không rõ ràng về khối lượng, trọng lượng, chủng loại, chất lượng vật tư (đồng, thiếc) đưa vào đúc tượng.

Tương tự, địa điểm thi công, chất lượng tượng đồng theo tiêu chí, tiêu chuẩn nào để kiểm tra đánh giá đều không có quy định cụ thể. Chính vì vậy, làm việc với chúng tôi, cả ông Đàm Mạnh Tần (đại diện chủ đầu tư) và ông Nguyễn Mạnh Quân (Giám đốc Công ty cổ phần mỹ thuật Việt Nam - đơn vị thi công) đều thừa nhận không thể giám sát chất lượng vật liệu đầu vào cả số lượng lẫn chủng loại. Hai ông này cũng không phủ nhận nghi vấn tượng đài bị đúc bằng đồng phế liệu.

Khi cơ quan Thanh tra tỉnh Bắc Ninh vào cuộc, các bên (chủ đầu tư, Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam và cơ sở đúc đồng) đều không có tài liệu chứng minh việc tiến hành kiểm tra nguyên liệu trước khi đưa vào đúc tượng về số lượng, chất lượng (đồng, thiếc).

Thanh tra tỉnh Bắc Ninh kết luận về việc thi công phần đúc tượng đài: “Quá trình đúc đồng bên B và chủ đầu tư không giám sát được chất lượng vật liệu đầu vào cả về số lượng và chủng loại (thực chất là đồng phế liệu)”.

Theo kết luận của Thanh tra tỉnh Bắc Ninh, hiện nay tượng đài “đang xuống cấp nghiêm trọng, không thể sử dụng lâu dài”.

Giao dự án quan trọng cho một “địa chỉ” từng có nhiều vi phạm

Them mot tuong dai lon bi xuong cap nghiem trong
Tượng đài cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ trong khu lưu niệm ở xã Phù Khê, Từ Sơn, Bắc Ninh.
Sau khi có đơn thư phản ánh của người dân, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh đã vào cuộc và phát hiện ra tới 9 khuyết điểm và vi phạm, mà theo nhiều chuyên gia trong ngành văn hóa đó đều là những khuyết điểm và vi phạm “điển hình”.

Mặc dù Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam (đơn vị thi công đúc tượng đài) là đơn vị không có điều kiện, khả năng đúc đồng, nhưng ngay từ khâu lập hồ sơ dự án, Cty này đã không căn cứ vào chủ trương đầu tư là tượng bán thân, mà lập phương án sáng tác phác thảo mẫu tượng toàn thân, dẫn đến việc “đội” kinh phí lên hơn 1 tỷ đồng.

Việc Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam chọn chất liệu đồng khi lập dự án dựa trên cơ sở “nguyên liệu quý”, tuy nhiên một trong những nguyên nhân khiến tượng đài xuống cấp đã được Thanh tra tỉnh Bắc Ninh xác định là do “vật liệu đồng, thiếc đưa vào đúc tượng là vật liệu hiếm, không có bán ngoài thị trường, do vậy khó khăn cho việc xác định giá và không có hóa đơn đầu vào (của bên B), phải tổ chức thu gom từ phế liệu”.

Một vấn đề hết sức khó hiểu trong công tác thẩm định và phê duyệt hồ sơ dự án của UBND tỉnh Bắc Ninh là, giao cho UBND xã Phù Khê làm chủ đầu tư dự án không dựa trên cơ sở thẩm định của Sở Kế hoạch và Đầu tư.

Trong khi đó, dự án đầu tư xây dựng, trùng tu, tôn tạo Khu lưu niệm cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ nói chung, cũng như dự án tượng đài cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ nói riêng, đều là những dự án lớn mà cấp xã không thể có đủ khả năng quản lý và điều hành.

Hơn nữa, UBND xã Phù Khê chính là “địa chỉ” có nhiều vi phạm về nguyên tắc quản lý đầu tư và xây dựng của nhiều công trình khác được cơ quan thanh tra phát hiện trong giai đoạn trước đó (1999-2004).

Thành phần của Hội đồng nghệ thuật (HĐNT) của dự án này không đúng quy định của chính Bộ Văn hóa -Thông tin (phải có 1/3 là nhà quản lý, 2/3 là nhà điêu khắc, họa sỹ).

Thực tế có 8/14 thành viên của HĐNT là cán bộ quản lý. Quá trình làm việc của HĐNT cũng thể hiện sự tùy tiện, đơn cử theo quy định khi HĐNT chọn mẫu phác thảo thông qua chấm điểm chọn hoặc thi sáng tác (nhất thiết không được có mặt đơn vị sáng tác) nhưng HĐNT nêu trên lại tổ chức hội nghị có cả cơ quan sáng tác và tác giả, thậm chí HĐNT còn xét duyệt và chấm chọn mẫu phác thảo trên cơ sở trình bày, thuyết trình của tác giả.

Ngoài ra, việc HĐNT chọn chất liệu tượng đài bằng đồng là không có cơ sở khoa học, vì theo báo cáo của Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam thì khi trình chất liệu đồng, đã không tính đến công nghệ đúc, không kiểm soát được vật liệu đầu vào, không khảo sát về môi trường, khí hậu.v.v..

Trọng lượng chỉ bằng gần nửa dự toán

Theo ông Nguyễn Minh Cảnh, Phó Chánh thanh tra tỉnh Bắc Ninh, hồ sơ thiết kế kỹ thuật và dự toán kỹ thuật của dự án (cả phần tượng đài và bệ tượng đài) đều không đảm bảo chất lượng, không có bản vẽ chi tiết, không có thuyết minh, không có bảng thống kê các khối lượng công việc như: khối lượng đào đất, khối lượng bê tông, khối lượng, số lượng chủng loại chất liệu dùng để đúc tượng...

Hơn nữa, việc thiết kế kỹ thuật và dự toán lập cũng đều không đúng với quy định, dự toán lập không dựa trên bản vẽ thiết kế kỹ thuật về trọng lượng thép (theo bản vẽ thiết kế là: 452,67 kg, nhưng lập dự toán là 7.240 kg, tăng 6.787 kg, làm tăng khống dự toán lên gần 60 triệu đồng...).

Bản tự trình bày của ông Vũ Khắc Dũng, chủ xưởng đúc tượng đài, với Thanh tra tỉnh Bắc Ninh cho thấy trọng lượng đồng của tượng đài thực tế chỉ đạt khoảng 3.000 kg, không đúng với dự toán thiết kế. Được biết, Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam chỉ giao cho ông Vũ Trọng Dũng đúc bức tượng cao 4,3m, mà không giao trọng lượng đồng của tượng!?

Việc tượng đài xuống cấp quá nhanh có phải là một trong những lý do khiến hồ sơ quyết toán các hạng mục liên quan đến tượng đài đã được trình ngay từ cuối năm 2004? Nhưng đến nay cả hai hạng mục là bệ tượng và thân tượng đều chưa được quyết toán.

Cơ quan Thanh tra tỉnh Bắc Ninh đã kiến nghị UBND tỉnh yêu cầu Cty cổ phần mỹ thuật Việt Nam, trên cơ sở khuôn mẫu tượng cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, đúc bức tượng mới cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, bằng đồng liên khối về lắp đặt thay thế bức tượng cũ...

Việc đúc tượng mới phải đặt dưới sự giám sát của chủ đầu tư (giao cho UBND huyện Từ Sơn thay UBND xã Phù Khê làm chủ đầu tư), kiểm soát chất lượng và số lượng từ đầu vào theo quy định.

Nhiều tháng đã trôi qua kể từ ngày cơ quan Thanh tra có kiến nghị nêu trên, nhưng cấp có thẩm quyền vẫn chưa ban hành quyết định xử lý. Trong khi đó, chất lượng tượng đài cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ đang ngày càng xuống cấp nghiêm trọng.

Ông Nguyễn Minh Cảnh, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Bắc Ninh:

Cách làm rất tù mù

Tôi cho rằng tất cả các thành phần tham gia dự án, không những là chủ đầu tư, chủ nhiệm điều hành dự án, mà cả Hội đồng nghệ thuật, đơn vị thi công đúc tượng..., đều có trách nhiệm đối với sự xuống cấp nhanh chóng của tượng đài.

Ngay từ khi dự án mới khởi động, tôi đã nói với các anh ở Vụ Mỹ thuật và nhiếp ảnh của Bộ Văn hóa -Thông tin, rằng tới đây sẽ xảy ra “một chấn động” liên quan đến tượng đài này, vì cách làm lúc bấy giờ rất tù mù, không hề dựa trên một tiêu chuẩn, định mức nào về xây dựng tượng đài.

Ông Nguyễn Đức Thịnh, Giám đốc Ban quản lý dự án huyện Từ Sơn:

Chúng tôi bị bỏ qua

Trong các thành phần tham gia dự án, chúng tôi mang danh là chủ nhiệm điều hành dự án, nhưng lại không được tham gia từ đầu. Dự án này, tỉnh giao luôn cho xã chứ có qua chúng tôi đâu.

Đến lúc rước tượng đài từ Hà Nội về, chúng tôi mới được tham gia, nhưng thực ra Hội đồng nghệ thuật quyết hết, còn chúng tôi bị bỏ qua.

Trần Thanh - Võ Văn Thành

Việt Báo
contentlength: 16664
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Video: Khoảnh khắc hiệp sĩ Sài Gòn hét "Cướp, cướp" trước khi gục xuống
00:00 / --:--

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Bơ vơ nỗi đau con trẻ sau đại tang 13 người chết ở Lương Điền

Chưa qua một giấc ngủ, hàng chục đứa trẻ thôn Lương Điền (xã Hải Sơn, huyện Hải Lăng, Quảng Trị) bỗng chốc mang thân phận mồ côi, đón tin dữ cha, mẹ tử vong sau vụ TNGT thảm khốc tại Quảng Nam