Tăng giá điện: không sao hiểu nổi!

16:05 01/04/2006
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Tang gia dien khong sao hieu noi
Ông Đỗ Gia Phan
Xăng dầu tăng giá, xe đò tăng giá rồi gần như tất cả các nhu yếu phẩm đều tăng giá khiến 2005 là một năm đầy thử thách với đa số người VN.

Sang 2006, khi giá cả vừa chớm bình ổn, người tiêu dùng lại phải đối diện với khả năng giá điện tăng, hứa hẹn nhiều biến động khắc nghiệt hơn. Ngành điện có thật sự cần tăng giá không? Lý do tăng giá có hợp lý không? TTCN trao đổi với ông ĐỖ GIA PHAN, phó chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng VN, để tìm lời giải đáp và... tìm tiền cho Tổng công ty Điện lực VN (EVN).

Nhà đầu tư là... “thượng đế”?

* Theo ông, thực chất việc tăng giá điện lần này là vì cái gì? Có phải lý do chính là do EVN đang thiếu 16.000 tỉ đồng?

- Trong các lập luận của ngành điện về việc tăng giá, tôi thấy việc thiếu điện là có thật bởi tất cả chúng ta đã từng phải thay nhau chịu cảnh cúp điện. Chúng ta cũng không nghi ngờ gì việc ngành điện thiếu tiền đầu tư. Việc thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài cũng rất đúng. Vấn đề là giải quyết bằng cách nào. Đến đây thì giải pháp tăng giá không thuyết phục người dân. Giá cả phải do thị trường chi phối.

EVN nói cần huy động tiền, tôi thấy số tiền cần huy động không đáng bao nhiêu so với nhu cầu đầu tư. Tổng nhu cầu vốn là 250.000 tỉ, đã có 234.000 tỉ. Chỉ còn chưa đến 10% nữa. Nhưng đó cũng là một số tiền rất lớn, đủ để chúng ta tin phải có một sự trả giá nào đấy. Nhưng khi anh thiếu tiền đầu tư phát triển việc kinh doanh của anh, anh bèn đòi tăng giá để lấy tiền dân thì nghe có vẻ rất giống tư duy thời bao cấp.

* Theo giải thích và mục tiêu tăng giá điện thì có thể thấy trong điều kiện EVN hiện nay, khách hàng VN không phải là “thượng đế” mà là... các nhà đầu tư?

- Cái khiến người ta không đồng tình là khi ngành điện muốn mở rộng sản xuất kinh doanh, đáng ra anh phải có vốn tự có, hoặc phải đi vay. Có thể vay nước ngoài, vay ngân hàng trong nước hoặc vay người dân. Đằng này anh thiếu tiền, anh không bảo người dân cho anh vay mà nói phải tăng mức nộp cho anh, như thế có phải là chuyên chính? Nếu có một công ty điện khác cạnh tranh thì EVN có dám làm thế hay không?

* Nhưng theo một giải thích từ ngành điện thì giá điện ở VN tính bình quân vẫn thuộc hàng thấp nhất khu vực?

- Tôi đã nhẩm tính rồi, nếu tính trên sức mua và mức thu nhập hiện nay của người dân VN thì giá điện hiện tại đã là rất đắt. EVN giải thích giá cao vì phải mua điện từ bên ngoài, như giá mua của nhiệt điện Hiệp Phước lên đến trên 10 US cent/kWh. Nhưng những nơi mua giá cao đó cung cấp được bao nhiêu phần trăm trong tổng lượng cung cấp điện mà đội giá lên mạnh thế? Trong khi đó, nguồn điện rẻ nhất từ thủy điện ở ta chiếm tỉ lệ khá cao. Chi phí nhân công ở VN cũng thấp, vậy mà giá ở ta vẫn ở mức không phải thấp so với khu vực. Nên có nhiều cái người dân không hiểu được ngành điện.

Cần điều hòa lợi ích của doanh nghiệp và của người dân

* Có vẻ Bộ Công nghiệp không muốn ngành điện mang tiếng độc quyền, chuyên chính với “thượng đế” khi tổ chức thăm dò ý kiến trên trang web của chính... Bộ Công nghiệp. Ông đánh giá thế nào về cuộc thăm dò ấy?

- Đấy là một thiện chí nhưng chưa được thể hiện thật tốt. Thứ nhất là thời gian thu thập ý kiên quá ngắn. Muốn dân góp ý mà thực hiện trên Internet đã khó cho người lao động bình thường rồi, lại lấy ý kiến trên trang web của Bộ Công nghiệp thì còn khó hơn (tên website này viết tắt theo tiếng Anh: www.moi.com.vn ). Nên có hơn 2.000 người góp ý thì tôi ngại một phần không nhỏ là nhân viên trong ngành, hay ghé thăm trang web của bộ.

Đặc biệt là trong bốn phương án trưng cầu ý kiến thì cả bốn đều là “tăng giá” ở các mức độ khác nhau. Nghĩa là không cho “giảm giá” hay “không tăng”. Một cuộc thăm dò khác ngay sau đó của một tờ báo điện tử, 4.000 ý kiến tham gia thì 80% đã thống nhất “không tăng”!

* Trăm sự cũng từ độc quyền. Dù tham khảo như thế nhưng chắc kiểu gì họ cũng vẫn tăng giá. Với tiềm lực mạnh, các công ty độc quyền có thể lũng đoạn chính sách nhà nước?

- Nói về độc quyền thì trước hết phải khẳng định đó là cái tự nhiên của Nhà nước. Một số ngành cần độc quyền nhà nước. Chúng ta không phản đối cái này, lâu nay nó vẫn thế rồi. Nhưng độc quyền nhà nước không phải độc quyền doanh nghiệp. Nên Nhà nước cần phải sáng suốt để điều hòa lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của người dân.

* Ở nước ngoài, khi doanh nghiệp lạm dụng vị thế độc quyền để tăng giá bất hợp lý thì thay vì đồng ý, nhà nước sẽ còn phạt thêm?

- Ở nước ngoài thì có thể người ta sẽ điều tra, sai thì phạt, như Microsoft cũng khốn đốn vì những tình tiết nhỏ. Nhưng tại VN, điện là lĩnh vực độc quyền nhà nước, không phải độc quyền tư nhân. Nhà nước định giá cuối cùng nên không có chuyện phạt. Vì vậy, chúng ta hi vọng Nhà nước sẽ có một quyết định vì lợi ích của đất nước, chứ không phải lợi ích cục bộ.

* Trong động thái này, chắc giá điện vẫn cứ tăng. Với tư cách Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng, khi đã kêu gọi, phân tích bất hợp lý rồi mà không thành, hội có thực hiện một chức năng nữa của mình đó là kiện không?

- Cũng có thể làm như vậy nhưng hiện chúng tôi không có ý định làm việc đó. Vì kiện ngành điện cũng có nghĩa là kiện Nhà nước. Nước ngoài thì có thể làm việc này nhưng VN thì chưa có tiền lệ.

Tìm... tiền cho EVN

* Theo ông, nếu tăng giá điện, thiệt hại của người dân có thấp hơn 16.000 tỉ mà ngành điện thu được? Theo giải thích của ngành điện và Bộ Công nghiệp thì việc tăng giá điện lần này sẽ không ảnh hưởng bao nhiêu?

- Nếu chỉ tăng giá điện mà giá những mặt hàng khác không tăng thì tôi nghĩ người dân cũng chấp nhận. Nhưng giá điện tăng có thể tác động nhiều vòng. Chỉ giá xăng dầu tăng thôi mà đã kéo theo tăng giá ở những ngành không thấy liên quan gì, như thực phẩm. Điện còn rộng hơn, phải dùng hằng ngày nên độ “mượn gió bẻ măng” sẽ cao hơn.

Đời sống của người làm công ăn lương sẽ bị kéo xuống. Rộng hơn, do giá thành đầu vào tăng, hàng VN sẽ đắt hơn hoặc doanh nghiệp gặp khó khăn hơn, xuất khẩu giảm. Hậu quả không qui ra tiền nhưng như thế là quá lớn, nó làm suy yếu nền kinh tế.

* Có thể ngành điện và Bộ Công nghiệp nghĩ dân mình khá rồi, có thể đóng góp cao hơn nên mới đề xuất có mức giá tăng đến 35%?

- Tôi không nghĩ vì khả năng đóng góp của người dân cao mà lại tăng giá. Với khả năng tài chính của đa số người lao động VN hiện nay thì mức giá điện hiện tại đã là cao. Nên mới có một cụ hưu trí gửi đến lãnh đạo Bộ Công nghiệp hai câu đầy tâm trạng khi vị này đang trả lời trực tuyến, rằng: “Với đồng lương hưu như tôi, e rằng không kham nổi việc giá điện tăng mất. Mong những nhà chức trách xem xét kỹ rồi hãy quyết định”.

Tất nhiên, nguồn vốn trong một bộ phận nhân dân còn nhiều. Nhưng không có nghĩa vì thế mà bắt họ tăng đóng góp. Nếu ngành điện vay bằng cách bán cổ phiếu hay trái phiếu ra, tôi tin nhiều người sẽ hưởng ứng. Thì đó là cách huy động vốn của dân mà không cần phải tăng giá.

* Số tiền 80 triệu dân nộp mỗi tháng cho EVN hẳn không nhỏ. Theo ông, ngành điện có thật sự thiếu tiền đến mức phải tăng giá?

- Cái này chúng ta không nắm được vì ngành điện chưa công khai. Vấn đề là phải minh bạch hóa tổng thu của anh một tháng là bao nhiêu, chi phí tiền lương, chi phí điều hành thế nào, dư bao nhiêu. Nếu có thông tin mà hợp lý, thì việc tăng giá sẽ dễ được thông cảm hơn. Rõ ràng, sự cố gắng của bản thân ngành điện cũng chưa được rõ.

Tất nhiên không thể phủ nhận công của EVN nhưng những cố gắng đó đã đủ chưa, đã tận dụng hết tiềm năng, đã triệt tiêu hết tiêu cực, lãng phí chưa thì dân chưa được biết. Trong khi đó EVN còn rất nhiều tiềm năng để giảm giá thành như cải cách bộ máy hành chính, giảm tổn phí điện năng... Những cái đó ở khía cạnh nào đó còn hấp dẫn nhà đầu tư hơn.

* Giờ hãy thử đi tìm tiền cho EVN xem có thật cần phải tăng giá điện. Cổ phiếu ngành điện đang rất cao. Theo ông, đó có phải một hướng ra?

- Cổ phần hóa đã được chứng minh là giải pháp thời đại. Nó cần được áp dụng không chỉ với khâu phát điện mà khâu phân phối, bán lẻ cũng nên cổ phần để tránh lãng phí. Nhà nước đã có chủ trương cổ phần hóa để cải tổ ngành điện, nhưng tiến độ hiện vẫn chậm. Việc chậm đó người dân có thể suy diễn.

Theo Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính thì tỉ lệ cổ phần của EVN tại các nhà máy điện Thác Bà, Phả Lại, Sông Hinh vẫn ở mức quá cao (60-75%). Chỉ cần bán bớt cổ phần xuống mức 51% ở mấy nhà máy này (vẫn chi phối), EVN sẽ có thêm 1.500 tỉ, nó cũng giúp huy động thêm được 5.000 tỉ đồng nữa. Chỉ một động thái như thế đã gần được một nửa số tiền trong 16.000 tỉ mà EVN thiếu.

* Điện vẫn yếu, hay bị cắt mà giá vẫn tăng. Theo ông thì với tất cả những lý do trên, cần một logic gì cho ngành điện ngoài hướng duy nhất “tăng giá”?

- Theo tôi, trong năm 2006 chưa nên tăng giá điện. Hãy để tình hình ổn định hơn sau cú sốc tăng giá năm 2005, đầu 2006. Nếu buộc phải tăng thì hãy để năm 2007. Trong một năm dôi ra đó, ngành điện hãy thực hiện các biện pháp cấp bách, có thể làm ngay, là cải tổ bộ máy cho tinh gọn, giảm lãng phí, giảm tiêu hao trong truyền tải để giảm giá thành, minh bạch hóa thu chi... Đó là những cái EVN còn có thể làm tốt hơn để hấp dẫn nhà đầu tư trước khi tăng giá điện.

CẦM VĂN KÌNH thực hiện

Việt Báo
contentlength: 13515
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Trẻ con lao vào tranh cướp lộc sau lễ hội ở Hà Nội, người lớn đừng ngoài cổ vũ "Cướp đi! Cướp đi!"
00:00 / --:--

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Bơ vơ nỗi đau con trẻ sau đại tang 13 người chết ở Lương Điền

Chưa qua một giấc ngủ, hàng chục đứa trẻ thôn Lương Điền (xã Hải Sơn, huyện Hải Lăng, Quảng Trị) bỗng chốc mang thân phận mồ côi, đón tin dữ cha, mẹ tử vong sau vụ TNGT thảm khốc tại Quảng Nam

VẤN ĐỀ Xã HộI NÓNG NHẤT

Cong trinh trai phep tren deo Ma Pi Leng

Công trình trái phép trên đèo Mã Pí Lèng

Chủ tòa nhà 7 tầng trên đỉnh đèo Mã Pí Lèng gây xôn xao dư luận thời gian gần đây là người phụ nữ tên Vũ Thị Ánh....